Evia Film Project: Το (ελληνικό) σινεμά γιόρτασε (σ)τη Βόρεια Εύβοια

Ένα πολύχρωμο πανηγύρι έκλεισε με τον πιο κεφάτο και γιορταστικό τρόπο την πέμπτη χρονιά του Evia Film Project, το προηγούμενο Σάββατο στα Λουτρά Αιδηψού. Κατάμεστος ο χώρος μέσα και έξω από τον θερινό Απόλλωνα που φιλοξένησε την τελετή λήξης, από μεγάλους, πάρα πολλά παιδιά, νέους, οικογένειες, τουρίστες και, φυσικά, τα πολυάριθμα μέλη της κινηματογραφικής κοινότητας που βρέθηκαν εκεί αυτές τις μέρες. Ζογκλέρ, σαπουνόφουσκες να πετούν πάνω από τη θάλασσα, τατουάζ, δωράκια αυτοκόλλητα και μίνι δεινοσαυράκια εμπνευσμένα από την ταινία λήξης, μπύρες, και εδέσματα όπως σουβλάκια, πίτσες, καλαμπόκια, παγωτά –όλα από τοπικές επιχειρήσεις–, συνέβαλαν στην ατμόσφαιρα μιας πραγματικής γιορτής κάτω από τα υπέροχα χρώματα του ηλιοβασιλέματος στα ήρεμα γαλανά νερά του Ευβοϊκού που έστελναν, ευτυχώς, την δροσερή τους αύρα να σπάει τον καύσωνα.

Το project «It’s a Wrap! – Φτιάξε το Ντοκιμαντέρ σου» που έφτιαξαν παιδιά και έφηβοι στα εκπαιδευτικά εργαστήρια της διοργάνωσης καταχειροκροτήθηκε πριν την προβολή του πολυαγαπημένου «Jurassic Park» του Στίβεν Σπίλμπεργκ που ειδικά οι νεαροί θεατές απόλαυσαν με την ψυχή τους καθώς πολλοί δεν το είχαν ξαναδεί –τουλάχιστον σε σινεμά. Το τελευταίο πάρτι στο Κύμα (το ιστορικό κιόσκι-στέκι της διοργάνωσης), με ελληνικά και ξένα ποπ τραγούδια και ατέλειωτους χορούς, όπως και μια τελευταία νυχτερινή βουτιά στις γούρνες με τα πολύτιμα –αλλά πολύ καυτά, έμαθα, εκείνη τη μέρα- ιαματικά νερά, για όσους επέλεξαν να πάνε κοντά στα ξημερώματα, έκλεισαν ιδανικά τις πόρτες της φετινής διοργάνωσης.

Ευχή του δημάρχου Ιστιαίας-Αιδηψού, Γιάννη Κοντζιά όπως ανέφερε στον χαιρετισμό του, η πράσινη πρωτοβουλία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης που ξεκίνησε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2021 για να συμβάλει, μέσω της τέχνης και της οικολογίας, στην ανασυγκρότηση της περιοχής, να συνεχιστεί: «Το Φεστιβάλ είναι πλέον κομμάτι της ζωής μας, και νομίζω πως δύσκολα θα μπορέσουμε να σας αποχωριστούμε. Πρέπει να συνεχίσουμε μαζί για πολύ ακόμα, και δεν νομίζω πως η δράση αυτή έχει κάνει τον κύκλο της. Αυτό το οποίο γεννιέται και εδραιώνεται σταδιακά, είναι ότι μπορούμε να βάλουμε τη Βόρεια Εύβοια στον χάρτη όσων αναζητούν τόπους γυρισμάτων. Μαζί, θα σκεφτούμε πώς ο Δήμος Ιστιαίας-Αιδηψού θα είναι σε θέση να προσφέρει τις διευκολύνσεις που πρέπει για να γίνει ελκυστικός προς τους ανθρώπους του κινηματογράφου. Ανανεώνουμε το ραντεβού μας για του χρόνου», είπε ανάμεσα σε άλλα, απευθυνόμενος τόσο στο κοινό όσο και στον καλλιτεχνικό διευθυντή του φεστιβάλ Ορέστη Ανδρεαδάκη που παρουσίασε την τελετή λήξης: «Ελπίζω να γίνει πραγματικότητα το όραμα του δημάρχου και να καθιερωθεί η Αιδηψός ως ένα κινηματογραφικό τοπόσημο με ελληνικές και ξένες παραγωγές», απάντησε ο τελευταίος.

Μακάρι. Η αναφορά στους τόπους γυρισμάτων είχε γερή αφορμή: τα γυρίσματα της διεθνούς συμπαραγωγής «Γέρμα» που τέλειωσαν πρόσφατα στην περιοχή, αλλά και δύο ακόμη ταινίες που έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να στήσουν εκεί τις κάμερες τους. Μάλιστα, όπως τονίστηκε στην ενδιαφέρουσα συζήτηση «Χτίζοντας μια διεθνή συμπαραγωγή: Πώς η Γέρμα συνάντησε την Ελλάδα», που έγινε το ίδιο πρωί στο Κέντρο Πολιτισμού «Μελίνα Μερκούρη», η μεγάλη ελληνοϊσπανική συμπαραγωγή ήρθε στην Βόρεια Εύβοια, επειδή η Βάσκα σκηνοθέτις Λάρα Ισαγκίρε Γκαρισουριέτα που θέλησε να διασκευάσει το θεατρικό αριστούργημα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, είχε φιλοξενηθεί δυο χρόνια πριν στο Evia Film Project. Στις περιηγήσεις location scouting που οργανώνονταν τότε «η Λάρα αγάπησε την Αιδηψό και όλη την περιοχή, παίρνοντας την απόφαση να συμπεριλάβει το μέρος στην ταινία της», όπως ανέφερε, μεταξύ άλλων, η παραγωγός Αμάντα Λιβανού (Neda Film).

«Η Γέρμα ήταν για εμάς μία από τις πιο γλυκές εμπειρίες που μπορεί να έχει ένας δήμαρχος», αποκάλυψε ο Γιάννης Κοντζιάς στην ίδια συζήτηση. «Με χαρά υποδεχτήκαμε τη διεθνή συμπαραγωγή, η οποία αγάπησε τις θερμοπηγές μας και τον ιδιαίτερο τόπο μας, τον πρώτο καταγεγραμμένο τουριστικό προορισμό σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία», είπε, ενώ μεγάλο ενδιαφέρον είχαν όσα ανέφερε η line producer Άννα Ζωγράφου για τις ιδιαιτερότητες των γυρισμάτων στη φύση –και στη συγκεκριμένη, στο βουνό, στη Δρυμώνα.

Πολύ ωραίο και πρωτότυπο και το masterclass του Ορέστη Ανδρεαδάκη «Το γεφύρι της Άρτας, ο Χάνιμπαλ Λέκτερ και ένα σπίτι στο δάσος», που ακολούθησε, πάνω στη σύνδεση του δημοτικού τραγουδιού με το κινηματογραφικό είδος του σπλάτερ και τις σύγχρονες ταινίες τρόμου. Ανάμεσα σε άλλα που ανέπτυξε στην εμπεριστατωμένη έρευνά του, αναφέρθηκε στις παραλογές, τα δημοτικά που αφηγούνται ακρότατες συμπεριφορές, όπως το πασίγνωστο Του νεκρού αδερφού ή και το Η μάνα η φόνισσα, δίνοντας έναν ακόμη κοινό άξονα του σπλάτερ με τα δημοτικά τραγούδια: «Πολλές παραλογές όπως και αμέτρητα σπλάτερ τοποθετούν τη δράση τους έξω από τον αστικό ιστό. Είτε στο ίδιο το δάσος, όπως για παράδειγμα είδαμε στο «Παρασκευή και 13», είτε στα προάστια μεγάλων πόλεων. Και ο λόγος είναι ότι παραπέμπουν σε εκείνη τη βουκολική εποχή, κατά την οποία τα φαντάσματα, τα τέρατα, τα ξωτικά ήταν μέρος της καθημερινότητας και το κακό καιροφυλακτούσε στις σκιές του δάσους». Και εμβάθυνε ακόμη περισσότερο σε διάφορα είδη κινηματογραφικού τρόμου, όπως τα σλάσερ φιλμ ή το ιταλικό τζάλο, πριν καταλήξει στο folk horror: «Όλα αυτά τα στοιχεία που συναντάμε στα δημοτικά τραγούδια, οι θρύλοι και τα παραμύθια, τα φαντάσματα και τα ξωτικά, οι καλικάντζαροι και τα τέρατα, οι ιστορίες με βρικόλακες και νεκρούς που επιστρέφουν στη ζωή, έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στον κινηματογράφο, δημιουργώντας ένα ακόμα υπό-είδος του τρόμου, το λεγόμενο folk horror», ανέφερε χαρακτηριστικά. Είδος το οποίο ακολουθεί μάλιστα στο πολυαναμενόμενο μεγάλου μήκους ντεμπούτο του «Το Αγόρι Με Τα Γαλάζια Μάτια» -που έκανε πρόσφατα παγκόσμια πρεμιέρα στο SXSW London-, ο σκηνοθέτης Θανάσης Νεοφώτιστος, ο οποίος βρισκόταν στην αίθουσα, όπως και πολλοί άλλοι δημιουργοί και επαγγελματίες. Ανάμεσά τους ένας ακόμη λάτρης του σινεμά είδους, ο δημιουργός του πολυβραβευμένου και υπέροχου νέο-νουάρ «Τετάρτη 04:45», Αλέξης Αλεξίου. Ο οποίος μόλις την προηγούμενη μέρα κυκλοφόρησε –σε αποκλειστικότητα από το Variety– το πρώτο, εξαιρετικό, τρέιλερ της νέας του, τρίτης και επίσης πολυαναμενόμενης, ταινίας «Θάλασσα Από Γυαλί»: ένα country noir road movie –όπως το χαρακτηρίζει το Variety- το οποίο πρωτοπαρουσιάστηκε ως project πριν δυο χρόνια στην Αγορά του Evia Film Project και γυρίστηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου στην Εύβοια.

Είτε για την προβολή ταινιών είτε για συμμετοχή σε συζητήσεις και εκδηλώσεις, οι Έλληνες σκηνοθέτες “πλημμύρισαν” τα Λουτρά Αιδηψού, δίπλα σε παραγωγούς και άλλους επαγγελματίες του σινεμά. Μπορεί φέτος να μην διέθετε Αγορά και ξένους προσκεκλημένους η διοργάνωση –κάτι που μάλλον μας έλειψε- όμως ήταν αφιερωμένη θα έλεγα στον ελληνικό κινηματογράφο και τους δημιουργούς του πιο πολύ από ποτέ -κάτι πολύ σημαντικό. Ήταν πραγματικά ωραίο να βλέπεις μαζεμένους παρέα τόσους πολλούς δημιουργούς στις διάφορες εκδηλώσεις, προβολές, πάρτι και πηγαδάκια, να συζητούν για τις ταινίες τους αλλά και τα θέματα και τα προβλήματα του ελληνικού κινηματογράφου, σε ένα περιβάλλον διαφορετικό, μακριά από το αστικό τοπίο. Από τον αειθαλή και  πολυαγαπημένο Νίκο Περάκη, πανταχού παρόντα στις δράσεις κι εκδηλώσεις του ελληνικού κινηματογράφου, μέχρι τον “μαθητή” του, σκηνοθέτη της νεότερης γενιάς, Τζώρτζη Γρηγοράκη –ωραία να τους βλέπεις να απολαμβάνουν τον καφέ τους παρέα εκεί στο «Κύμα» την ώρα της δύσης πριν ξεκινήσει η τελετή λήξης. Το εξαιρετικό ντεμπούτο «Digger» του τελευταίου, προβλήθηκε άλλωστε φέτος στον κατάμεστο «Απόλλωνα», με την παρουσία των πρωταγωνιστών Βαγγέλη Μουρίκη και Αργύρη Πανταζάρα, ως μία από τις τρεις ελληνικές ταινίες που «εκπροσωπούσαν» το φετινό κεντρικό θεματικό αφιέρωμα της πράσινης πρωτοβουλίας, στο δάσος. “Πρωταγωνιστή” και στο θαυμάσιο κοινωνικό, με νεο-νουάρ και νεο-γουέστερν στοιχεία, δράμα του Δημήτρη Κανελλόπουλου «Αγέλη Προβάτων» που παίχθηκε παρουσία του σκηνοθέτη, των ηθοποιών Γιάννη Βασιλώττου και Λευτέρη Πολυχρόνη και της παραγωγού/σκηνοθέτιδας Ελίνας Ψύκου. Και βέβαια στο υπέροχο, τολμηρό, πειραματικό «Μέσα στο Δάσος» του Άγγελου Φραντζή, που επίσης μίλησε στο κοινό για τις ιδιαιτερότητες που αντιμετώπισαν στα γυρίσματα οργώνοντας με ολιγομελές συνεργείο και τρεις ηθοποιούς τα δάση από τη Βόρεια Ελλάδα ως την Πελοπόννησο.

Ήταν εκεί ο Γιώργος Ζώης, η Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη που η ταινία της «Τιτανικός Ωκεανός» έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις Κάννες, η Σοφία Γεωργοβασίλη που ετοιμάζει το μεγάλου μήκους ντεμπούτο της, ο Γιάννης Βεσλεμές, ο Βαρδής Μαρινάκης, ο Ζαχαρίας Μαυροειδής, ο Μιχάλης Κωνσταντάτος, η Γιώτα Αργυροπούλου, ο Βασίλης Μαζωμένος, η Σελήνη Παπαγεωργίου που το τρυφερό μικρού μήκους της «Η Μέρα που γίναμε ήρωες» με τα τρία 9χρονα που αψηφούν τις προειδοποιήσεις των γονιών τους και βοηθάνε έναν περιθωριοποιημένο του χωριού, προβλήθηκε στην Παιδική Νεανική Δημοτική Βιβλιοθήκη Ιστιαίας-Αιδηψού, δίνοντας αφορμή για ωραίες συζητήσεις. 

Στις γεμάτες κόσμο προβολές και εκδηλώσεις, έντονη, γεμάτη ζωντάνια και ενέργεια, ήταν η παρουσία των φοιτητών του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στα Ψαχνά. Η διοργάνωση δίνει, οφείλουμε να το πούμε, ιδιαίτερη σημασία στους φοιτητές (και γενικώς στο εκπαιδευτικό της πρόγραμμα) και φέτος τους διευκόλυνε με ακόμη καλύτερες συνθήκες φιλοξενίας και πρόσβασης στις δράσεις του Evia Film Project. Δράσεις οι οποίες αποτελούν για αυτούς μεγάλη χαρά και ευκαιρία να βρεθούν στο κέντρο του κινηματογραφικού γίγνεσθαι, να μιλήσουν με δημιουργούς από κοντά, να εκφράσουν ερωτήσεις και απορίες, να αποκτήσουν γνώσεις και εμπειρία για το μέλλον. Κάτι που φάνηκε πολύ και στη συζήτηση «Από την ιδέα στον κόσμο: Η διαδρομή της ελληνικής ταινίας», όπου οι παραγωγοί Κωνσταντίνος Κοντοβράκης (Kinestet), Ιωάννα Μπολομύτη (Αταλάντη) και Διονύσης Σαμιώτης (Tanweer Productions) μίλησαν για τους σημαντικούς στόχους και δρόμους που πρέπει να ακολουθήσει μια ελληνική ταινία για να πετύχει, για τα άγχη και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας παραγωγός αλλά και για την ουσιαστική σχέση που πρέπει να έχει με τον σκηνοθέτη.

Η έναρξη της φετινής διοργάνωσης με τα καταιγιστικά -επηρεασμένα  από την παραδοσιακή βραζιλιάνικη μουσική αλλά και samba batucada και samba reggae ρυθμούς-, κρουστά των Quilombo στους δρόμους των Λουτρών Αιδηψού και την προβολή της κλασικής ταινίας του Τζον Χιούστον «Η βασίλισσα της Αφρικής» (1951), με τους μοναδικούς Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και Κάθριν Χέπμπορν, έδωσαν από την πρώτη στιγμή την ολοζώντανη ατμόσφαιρα που θα διατηρούνταν ως το τέλος. Οι 14 ελληνικές και ξένες, κλασικές και σύγχρονες ταινίες με κέντρο τους το δάσος -περιπέτειες, κωμωδίες, θρίλερ, επιστημονικής φαντασίας, animation- που προβλήθηκαν τόσο στον Απόλλωνα όσο και στο θερινό «Ελύμνιον» της πανέμορφης Λίμνης, (πρεμιέρα με τον «Ρομπέν των Δασών» του Κέβιν Ρέινολντς (1991) με τους Κέβιν Κόστνερ, Άλαν Ρίκμαν κ.α.), αλλά και στην πλατεία στις Ροβιές –με ελεύθερη είσοδο όπως όλες οι εκδηλώσεις της διοργάνωσης- ήταν η μία πιο απολαυστική από την άλλη, πάντα με επίκεντρο το δάσος.

Σημειώνω αδυναμία στις προβολές του θρυλικού, με τον ένα και μοναδικό Τζόνι Βαϊσμίλερ, «Ο Ταρζάν και η σύντροφός του» (1934) του Σέντρικ Γκίμπονς, που σήμερα, ίσως, καταλαβαίνουμε καλύτερα όσα επεσήμαινε από τότε για τον δυτικό πολιτισμό και την αποικιοκρατία. Της εξαίσιας σπουδής πάνω στην ανθρώπινη βία «Όταν ξέσπασε η βία» του Τζον Μπούρμαν (1972). Και του μαγευτικού «Λαβύρινθου του Πάνα» του Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο (2006) που θα γιορτάσει με επανέκδοση στις αίθουσες στις 20 Αυγούστου, την επέτειο των είκοσι ετών από την πρώτη προβολή του.

Γοητευτική και διαφορετική νυχτερινή στιγμή, η προβολή σε λούπα της ζεστής, σαν τα νερά που τρέχανε, μικρού μήκους ταινίας «Λουόμενοι» της Εύας Στεφανή (2008), παρουσία της σκηνοθέτιδας, στο φυσικό της χώρο θα λέγαμε, δίπλα στις ιαματικές πηγές στη Δημοτική πλαζ Λουτρών Αιδηψού. Μια ταινία που παρακολουθεί τη ζωή μιας ομάδας ηλικιωμένων λουόμενων σε διαφορετικές ελληνικές λουτροπόλεις μέσα στη ράθυμη ατμόσφαιρα ενός καλοκαιριού που τους απελευθερώνει από τα κοινωνικά “δεσμά” τους. Πολλοί ήταν εκείνοι που ανυπομονούν να ξαναζήσουν ένα τέτοιο ξεχωριστό event.

Όμως το Evia Film Project προσφέρει θαλασσινά και φανταστικά ταξίδια από το παρελθόν στο μέλλον κι έτσι οι ταινίες XR περίμεναν και πάλι το κοινό καθημερινά, όπως κάθε χρόνο, στο Κύμα -να ξεχωρίσουμε ανάμεσά τους το ελληνικό και πολύ ωραίο «Peel Me» της Μαρίας Λεωνίδα.

Στο ίδιο μέρος, με φόντο τον Ευβοϊκό, οι δύο μεγαλύτεροι κινηματογραφικοί οργανισμοί στην Ελλάδα, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ) αναγνωρίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της οπτικοακουστικής βιομηχανίας της χώρας μας, υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας – Προγραμματική Σύμβαση. Το υπέγραψαν η Γενική Διευθύντρια του Φεστιβάλ, Ελίζ Ζαλαντό και ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ, Λεωνίδας Χριστόπουλος. Στόχος η ανάπτυξη, εξωστρέφεια και διεθνή προβολή της ελληνικής κινηματογραφικής δημιουργίας και η ενίσχυση της Αγοράς, του αναπτυξιακού τμήματος του Φεστιβάλ, ως πυλώνα προώθησης του ελληνικού σινεμά.

Το Evia Film Project υλοποιείται με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Σημαντική είναι η συμβολή της ΕΡΤ. Πολύτιμη είναι η στήριξη της COSMOTE TELEKOM, Μεγάλου Χορηγού, και της Fischer, που στηρίζει σταθερά το Φεστιβάλ. Το 5ο Evia Film Project πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Δήμο Ιστιαίας-Αιδηψού, τον Δήμο Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας και τον Οργανισμό Λιμένων Νομού Ευβοίας.