Μας συνδέει η Μεσόγειος. Το κοινό μας τοπίο. Ή ακόμα, το βαθύ αποτύπωμα της ιστορίας στο παρελθόν μας. Διαβάσαμε τα βιβλία του Ιταλό Καλβίνο και της Έλενας Φεράντε, τ’ αστυνομικά του Καμιλλέρι, τα διηγήματα του Λουίτζι Πιραντέλλο -πάνω στα οποία “χτίστηκε” η ταινία Χάος των αδελφών Ταβιάνι-, την πολιτική γραφή του Κάρλο Λέβι, “Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι”. Και να που τώρα έρχεται η νέα γενιά Ιταλών λογοτεχνών που σιγά σιγά δημιουργεί το δικό της αφήγημα στα ευρωπαϊκά γράμματα -όλο και πιο έντονο τα τελευταία χρόνια- και μας συστήνεται στο 3ήμερο φεστιβάλ FILE στον Ιταλικό Μορωτικό Ιστιντούντο από τις 13 έως τις 15 Φεβρουαρίου.
Φιγουράριζε πριν κανα δυο εβδομάδες ως είδηση, στις σελίδες πολιτισμού στην Corriere della Serra και σκεφτόμουν πόσο εύστοχο είναι το όνομά του. Το “FILE” πρόκειται περί ακρωνυμίου του Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα, μοιάζει απλώς να επιβεβαιώνει τις βαθιές σχέσεις που χτίζονται εδώ και δεκαετίες, χρησιμοποιώντας ως κοινό -και σίγουρα στέρεο- παρανομαστή, τα γράμματα. Τη λογοτεχνία. Την τέχνη εν γένει.
Ίσως η αρχή να έγινε πέρυσι, όταν τιμώμενη χώρα στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης, ήταν η Ιταλία. Ίσως να είναι η πλούσια λογοτεχνική παραγωγή των τελευταίων χρόνων που οδηγεί σε μεγαλύτερο αριθμό μεταφράσεων και εκδόσεων στην ελληνική αγορά. Βιβλία που διαβάζονται, που κουβεντιάζονται, που “παίζουν” στα προτεινόμενα μας.
Σ’ αυτό το 3ήμερο φεστιβάλ συγκεντρώνονται φωνές που εκπροσωπούν πολλά και διαφορετικά ήδη γραφής, με άλλα λόγια συγγραφείς αλλά και μεταφραστές και άνθρωποι που κινήθηκαν σε ευρύτερα καλλιτεχνικά πεδία. Αυτό το 3ήμερο οι συζητήσεις στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο, στο ιστορικό κτήριο της Πατησίων στο νούμερο 47 από το οποίο έχουν περάσει μορφές της λογοτεχνίας όπως ο Ίταλο Καλβίνο, ο Αλμπέρτο Μοράβια, ο Εουτζένιο Μοντάλε κ.α., θα μας γνωρίσουν “γραφές” που έχουμε ήδη ανακαλύψει ή θα ανακαλύψουμε στο μέλλον.
Το φεστιβάλ ξεκινάει την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου μ’ έναν συγγραφέα του οποίου το βιβλίο κυκλοφόρησε το ’22 στην Ιταλία και τρία χρόνια αργότερα στην Ελλάδα. Η Tasmania (εκδ. Πατάκη, μετ. Σταύρος Παπασταύρου) του Paolo Giordano -διδάκτωρ φυσικής, γεννημένος στο Τορίνο- συζητήθηκε και αναλύθηκε σε πάμπολα “τραπεζάκια έξω” και έγινε το καταφύγιο μας σ’ έναν κόσμο που μοιάζει να μη ρολάρει με την ασφάλεια που επιζητούμε. Ο συγγραφέας θα συνομιλήσει με τον διευθυντή της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ, Π. Δημητρολόπουλο γύρω από το θέμα της ρήξης και το μέλλον μέσα από τις ρωγμές του παρόντος (όπου ρωγμές κλιματική κρίση, επισφάλεια σκέψης κλπ).
Mazzucco Melania / Isabella De Maddalena_Foto
Το πρωινό του Σαββάτου αναλαμβάνουν στο FILE τρείς γυναίκες (4 αν συνυπολογίσει κανείς και την παρουσιάστρια και μεταφράστρια Δήμητρα Δότση). Όλες συγγραφείς. Η Melania Mazzucco, η Αμάντα Μιχαλοπούλου και η Μαρία Ηλιού. Η Mazzucco ξεπερνά τα όρια της λογοτεχνίας έχοντας γράψει δοκίμιο αλλά και ιστορικό-βιογραφικό μυθιστόρημα, ο ρόλος των γυναικών στην κοινωνία, την τέχνη και την ιστορία είναι το ζητούμενο εδώ και οι αιώνες θα κυλίσουν νεράκι….
Οι Ιταλοί ονομάζουν “μολυβένια χρόνια” (anni di piombo) μια περίοδο που ξεκινά από τα τέλη της δεκαετίας του 60 και απλώνεται μέχρι τις αρχές του 80. Χρόνια κοινωνικών αναταραχών, ένοπλου αγώνα, τρομοκρατικών χτυπημάτων, χρόνια έντονων διεκδικήσεων, χρόνια βίαια. Το βιβλίο της Marta Barone, “Città sommersa” (εκδ. Bompiani, 2020) -που στην Ελλάδα κυκλοφόρησε ως “Βυθισμένη Πολιτεία” (εκδ. Κέλευθος, μετάφραση Κων/να Ευαγγέλου) ένα χρόνο μετά- προτάθηκε για το βραβείο Strega -ναι, ναι, ονειρεμένο ντεμπούτο-, στηρίχτηκε σε μαρτυρίες, αναμνήσεις, φακέλους του πατέρα της και κατέγραψε την εποχή των μολυβένιων χρόνων. Στο FILE συζητά με τον βουλευτή Α’ Αθηνών Νάσο Ηλιόπουλο για το Τορίνο της εποχής του ’70, το απόγευμα του Σαββάτου, στις 7:30.
Vecce Carlo
Δύο ακόμη συζητήσεις, πλαισιώνουν το FILE. Πραγματοποιούνται αμφότερες την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου και η πρώτη φέρνει τον συγγραφέα και μελετητή Carlo Vecce να συνομιλεί με τον καθηγητή Ιστορίας της Ιταλικής Λογοτεχνίας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού στο ΕΚΠΑ, Γιάννη Τσόλκα. Μεταξύ δοκιμίου και μυθιστορήματος, αναλύεται και συζητείται η μεγαλοφυία του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Μια ιδιοφυΐα που υπήρξε εφευρέτης, επιστήμονας, καλλιτέχνης και αποτέλεσε το κορυφαίο πρόσωπο της Αναγέννησης. Στις 5:30 μ.μ. ενώ μια ώρα αργότερα ο Niccolò Ammaniti βάζει στο τραπέζι της συζήτησης μια εντελώς καινούρια κυκλοφορία, το “La vita intima” (Einaudi 2023) που εκδόθηκε μόλις (εκδ. Utopia, Αθέατος Βίος, μετάφραση Δ. Δότση). Ο δημοσιογράφος του 9,84 Κώστας Μοστράτος και ο συγγραφέας μιλούν για τη σύγχρονη ταυτότητα και την οικουμενικότητα του ανθρώπου.
Η είσοδος στο FILE είναι ελεύθερη αλλά απαιτείται η εγγραφή για κρατήσεις θέσεων.
FILE Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα
Ιταλικό Επιμορφωτικό Ινστιτούτο, Πατησίων 47
13-15 Φεβρουαρίου