FORECAST NEWS

Σε Ελλάδα και Βαλκάνια μετακινείται ο «θερμικός θόλος» – Γιατί η Ευρώπη είναι τόσο απροετοίμαστη για ακραίους καύσωνες

EPA/Radek Pietruszka

Σε Βαλκάνια και χώρες της νότιας Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, αναμένεται να μετακινηθεί ο «θερμικός θόλος», το μετεωρολογικό φαινόμενο που προκάλεσε το κύμα καύσωνα που συνεχίζει να πλήττει την κεντρική και δυτική Ευρώπη, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού.

Όσον αφορά στις θερμοκρασίες, όπως γνωστοποιεί ο Οργανισμός σε 24 ευρωπαϊκές χώρες, αναμένεται να κυμανθούν από 3 έως 10 βαθμούς πάνω από τα κανονικά, για την εποχή, επίπεδα. Σε πολλές περιοχές μάλιστα, ο υδράργυρος θα ξεπεράσει τους 35 βαθμούς, ενώ οι ελάχιστες, κατά τις βραδινές ώρες, θα «αγγίξουν» τους 20.

Σύμφωνα επίσης με το ίδιο ενημερωτικό σημείωμα, το κύμα καύσωνα θα είναι παρατεταμένο.

Ο καιρός των επόμενων ημερών σύμφωνα με τον Θεόδωρο Κολυδά

Την ίδια ώρα, ο πρώην διευθυντής της ΕΜΥ, Θεόδωρος Κολυδάς, με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρουσίασε τα προγνωστικά στοιχεία για τον καιρό των επόμενων 15 ημερών.

«Το επόμενο 15ήμερο διατηρεί καθαρά καλοκαιρινά χαρακτηριστικά. Η ζέστη κορυφώνεται στα τέλη Ιουνίου και στις πρώτες ημέρες του Ιουλίου, με τις υψηλότερες τιμές σε Λάρισα, Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Στη συνέχεια διαφαίνεται ήπια αποκλιμάκωση, χωρίς όμως ουσιαστική αλλαγή εποχής. Ο υετός παραμένει περιορισμένος στις νότιες και δυτικές περιοχές, ενώ το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για πιθανές βροχές ή τοπική αστάθεια εντοπίζεται στη βόρεια Ελλάδα, κυρίως σε Καβάλα και δευτερευόντως σε Θεσσαλονίκη και Λάρισα», σημειώνει.

Γιατί η Ευρώπη είναι τόσο απροετοίμαστη για ακραίους καύσωνες

Το πρωτοφανές κύμα καύσωνα συνεχίζει να σφίγγει σαν θηλιά τον λαιμό της κεντρικής Ευρώπης, δοκιμάζοντας τις αντοχές των πολιτών, των κρατικών μηχανισμών, αλλά και των πολιτών. Η Γαλλία βίωσε το θερμότερο 24ωρο της ιστορίας της, ενώ Ηνωμένο Βασίλειο και Ελβετία είδαν τον υδράργυρο να συντρίβει κάθε προηγούμενο ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο.

Δεν είναι μια απλή μετεωρολογική εξαίρεση, αλλά μια αποπνικτική δύναμη, που γίνεται ακόμα πιο ακραία εξαιτίας της ρύπανσης από τον άνθρακα και ακόμα πιο ανυπόφορη λόγω των επανειλημμένων αποτυχιών κατάλληλης προετοιμασίας.

Οι τελευταίες ημέρες θυμίζουν, μάλιστα, στους ειδικούς, το τρομακτικό κύμα καύσωνα που σάρωσε την Ευρώπη το 2003, καθώς η σοβαρότητα της κατάστασης αντικατοπτρίζεται ακόμα και στις πιο καθημερινές εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα από το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου παιδικοί σταθμοί -ακόμα και σε μικρή απόσταση από μετεωρολογικούς σταθμούς που κατέγραφαν ιστορικά ρεκόρ- αναγκάστηκαν να καλέσουν τους γονείς να παραλάβουν εσπευσμένα τα παιδιά τους, καθώς τα σχολικά κτήρια μετατρέπονταν σε επικίνδυνες εστίες θερμότητας.

Σήμερα, οι εξαιρέσεις του παρελθόντος έχουν γίνει ο κανόνας του παρόντος – και οι εξαιρέσεις του σήμερα σύντομα θα αποτελούν τον κανόνα του αύριο. Σε λίγα χρόνια, η υπερθέρμανση του πλανήτη θα έχει ξεπεράσει κατά πολύ τον στόχο του 1,5°C (2,7°F), τον οποίο οι παγκόσμιοι ηγέτες είχαν δεσμευτεί να μην υπερβούν έως το τέλος του αιώνα, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα έχουν φτάσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα.

«Οι επιστήμονες του κλίματος λέμε εδώ και πολύ καιρό ότι θα ζήσουμε πολύ περισσότερα “2003”», σημειώνει ο Πιέρ Μασλό, ένας περιβαλλοντικός επιδημιολόγος στο London School of Hygiene & Tropical Medicine ο οποίος έχει αναδειχθεί σε έναν από τους κορυφαίους Ευρωπαίους επιστήμονες που καταγράφουν τον κρυφό φόρο αίματος των καυσώνων. «Πλέον έχει γίνει οδυνηρά προφανές ότι αυτό ακριβώς συμβαίνει.»

Ωστόσο, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις και την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση, τα κύματα καύσωνα εξακολουθούν να γονατίζουν μεγάλα τμήματα της Ευρώπης. Πολλά νοσοκομεία στην Αγγλία κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης εξαιτίας της ακραίας ζέστης, καθώς παρουσίασαν βλάβες τα συστήματα ψύξης και κρίσιμα πληροφοριακά συστήματα τέθηκαν εκτός λειτουργίας. Παράλληλα, σχολεία, χώροι εργασίας και σιδηροδρομικά δίκτυα βυθίστηκαν στο χάος, ενώ ξέσπασαν μεγάλες πυρκαγιές. Στη Γαλλία, όπου τα μισά σπίτια δεν προστατεύονται επαρκώς από τις υψηλές θερμοκρασίες, περισσότεροι από 55 άνθρωποι πνίγηκαν προσπαθώντας να δροσιστούν, τέσσερα μικρά παιδιά πέθαναν μέσα σε υπερθερμασμένα αυτοκίνητα και δύο πυρηνικοί αντιδραστήρες αναγκάστηκαν να διακόψουν τη λειτουργία τους λόγω έλλειψης νερού για ψύξη.

EPA/ROBERT GHEMENT

Έχει αποτύχει η Ευρώπη να διδαχθεί από το παρελθόν της;

Η καταστροφική εμπειρία του καλοκαιριού του 2003 οδήγησε στις πρώτες σοβαρές προσπάθειες αντιμετώπισης των καυσώνων, με τις κυβερνήσεις να συνδέουν τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης με μέτρα άμεσης αντίδρασης, όπως περιορισμούς στις μετακινήσεις, κλείσιμο σχολείων και αναβολή μη επειγόντων ιατρικών ραντεβού. Έρευνες δείχνουν ότι αυτά τα μέτρα απέδωσαν, καθώς η θνησιμότητα είναι πλέον πολύ λιγότερο ευαίσθητη στις αυξήσεις της θερμοκρασίας. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο, αν ο καύσωνας του 2003 επαναλαμβανόταν σήμερα με την ίδια ένταση, ο αριθμός των θυμάτων θα ήταν κατά 75% μικρότερος.

Την ίδια στιγμή όμως, οι καύσωνες γίνονται θερμότεροι, διαρκούν περισσότερο και εμφανίζονται συχνότερα. Και παραμένει αβέβαιο αν τα μέτρα προσαρμογής μπορούν να συμβαδίσουν με τη συνεχή αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Φέτος, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης ενεργοποιήθηκαν πριν ακόμη ξεκινήσει το καλοκαίρι, καθώς ο ασυνήθιστος καύσωνας του Μαΐου έπληξε τη βορειοδυτική Ευρώπη και κατέρριψε το ιστορικό ρεκόρ θερμοκρασίας του Ηνωμένου Βασιλείου για τον μήνα κατά ολόκληρους 2°C.

Δύο εβδομάδες αργότερα, ο περιφερειακός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη, Χανς Κλούγκε, ανακοίνωσε στο Βερολίνο την επικαιροποίηση των οδηγιών του ΠΟΥ για τα σχέδια δράσης προστασίας της δημόσιας υγείας από τους καύσωνες, δεκαοκτώ χρόνια μετά την πρώτη έκδοσή τους. Μόλις δύο εβδομάδες μετά, το Βερολίνο βρέθηκε αντιμέτωπο με θερμοκρασίες 40°C.

«Η τραγωδία είναι διπλή», δήλωσε ο Κλούγκε, αναφερόμενος στις 200.000 ζωές που, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, χάθηκαν στην Ευρώπη από τη ζέστη τα τελευταία τέσσερα χρόνια. «Πρώτον, οι περισσότεροι από αυτούς τους θανάτους θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Και δεύτερον, πρόκειται μόνο για την κορυφή του παγόβουνου, καθώς εκατομμύρια ακόμη άνθρωποι επηρεάζονται τόσο σωματικά όσο και ψυχικά.»

EPA/ROBERT GHEMENT

Η κλιματική κρίση θερμαίνει την Ευρώπη ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο, εξαιτίας των ιδιαίτερων καιρικών συνθηκών και της εγγύτητάς της στην Αρκτική, όπου οι πάγοι λιώνουν με ταχύτατους ρυθμούς. Ο σημερινός καύσωνας αποτελεί ακόμα μία επιβεβαίωση αυτής της τάσης. Μελέτη ταχείας απόδοσης αιτίων που δημοσίευσε την Παρασκευή ο οργανισμός World Weather Attribution (WWA) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ένας τέτοιος καύσωνας αυτή την εποχή του χρόνου θα ήταν «σχεδόν αδύνατος» πριν από μόλις 50 χρόνια.

Ιδιαίτερα ανησυχητικές για την ανθρώπινη υγεία είναι οι εξαιρετικά υψηλές νυχτερινές θερμοκρασίες, οι οποίες, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι περίπου 100 φορές πιθανότερες σήμερα σε σχέση με το 2003, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες της ημέρας είναι περίπου 10 φορές πιθανότερες. Οι ερευνητές απέκλεισαν οποιαδήποτε επίδραση του Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να κορυφωθεί προς το τέλος του έτους και πιθανότατα θα καταστήσει το 2027 το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί παγκοσμίως.

Για τους επιστήμονες που εδώ και χρόνια προειδοποιούν ότι οι καύσωνες θα εντείνονται όσο αυξάνονται οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, η αδυναμία εφαρμογής των επιστημονικών συστάσεων έχει γίνει αποκαρδιωτική. «Υπάρχει μια θλιβερή αίσθηση αναπόφευκτου, καθώς επιστήμονες σαν κι εμένα επαναλαμβάνουμε τα ίδια λόγια κάθε χρόνο», δήλωσε η κλιματολόγος Φρίντερίκε Ότο. «Ναι, πρόκειται για την κλιματική αλλαγή. Ναι, ευθυνόμαστε εμείς. Όχι, δεν φταίει το Ελ Νίνιο. Πολύ απλά, συνεχίζουμε μια πορεία χωρίς επιστροφή προς ένα πιο επικίνδυνο μέλλον και έχει έρθει η ώρα να πατήσουμε φρένο.»

Τι μπορεί να γίνει;

Οι ειδικοί προτείνουν περισσότερη σκίαση στα κτήρια, καλύτερο φυσικό αερισμό, περισσότερους χώρους πρασίνου στις πόλεις ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, ενίσχυση των νοσοκομείων και μεγαλύτερη μέριμνα για ηλικιωμένους και ευάλωτους πολίτες. Ορισμένοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στη μαζική χρήση κλιματιστικών, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο διακοπών ρεύματος και επιδεινώνει το φαινόμενο της θερμικής νησίδας, ωστόσο θεωρούν απαραίτητη την εγκατάστασή τους σε γηροκομεία, νοσοκομεία, σχολεία και μέσα μαζικής μεταφοράς. Οι νέες οδηγίες του ΠΟΥ υποστηρίζουν μια ισορροπημένη προσέγγιση: η μαζική χρήση κλιματισμού «δεν αποτελεί βιώσιμη κοινωνική λύση», αλλά παραμένει «ζωτικής σημασίας» για τις ευάλωτες ομάδες.

Η θέση αυτή έχει δεχθεί έντονη κριτική από την αμερικανική ακροδεξιά, η οποία παρουσιάζει την ευρωπαϊκή επιφυλακτικότητα απέναντι στη μαζική χρήση κλιματιστικών ως σύμβολο μιας φτωχής και υπερρυθμισμένης ηπείρου. Σε ανάρτηση στο Χ, την οποία προώθησε ο Ίλον Μασκ, ένας Αμερικανός διευθύνων σύμβουλος δημοσίευσε απάντηση chatbot που ανέφερε ότι «οι Ευρωπαίοι θα έπρεπε απλώς να εγκαταστήσουν κλιματιστικά» και ότι «η αμερικανική προσέγγιση στο καλοκαίρι ήταν εξαρχής η σωστή». Η ανάρτηση συγκέντρωσε 19,5 εκατομμύρια προβολές.

Παρόμοιες απόψεις έχουν διατυπωθεί και από ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα, τα οποία αντιτάχθηκαν στην επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών. Πριν από περίπου έναν χρόνο, η Μαρίν Λεπέν ζήτησε ένα «μεγάλο σχέδιο» εγκατάστασης κλιματιστικών, την ίδια εβδομάδα που το κόμμα της επιχειρούσε να εμποδίσει νέα έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Το νέο κύμα καύσωνα αναζωπύρωσε και πάλι τη συζήτηση στη Γαλλία, λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές.

Την ίδια ώρα, οι εκκλήσεις για μείωση των εκπομπών συνεχίζουν να αγνοούνται, καθώς πολλές κεντρώες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις χαλαρώνουν την κλιματική πολιτική και περιορίζουν τους «πράσινους» κανόνες στο όνομα της ανταγωνιστικότητας. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, επανέλαβε την έκκλησή του να σταματήσει η καύση ορυκτών καυσίμων. Την επόμενη ημέρα, διοργανωτές σχετικής εκδήλωσης για τη διακυβέρνηση των ακραίων θερμικών φαινομένων αναγκάστηκαν να την ακυρώσουν επειδή… έκανε υπερβολική ζέστη. Αμέσως μετά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προέτρεψε τον πιθανό επόμενο πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου, Άντι Μπέρναμ, να ανοίξει τη Βόρεια Θάλασσα σε νέες εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρά τις εκτιμήσεις ειδικών ότι πρόκειται για ώριμη λεκάνη όπου έχει ήδη αξιοποιηθεί τουλάχιστον το 90% των προσβάσιμων αποθεμάτων.

Για τον Μασλό, που θυμάται τα παιδικά του καλοκαίρια να περνούν πίσω από κλειστά παντζούρια –«ουσιαστικά ζεις σε μια σπηλιά από τις 10 το πρωί έως τις 6 το απόγευμα»– έχει υπάρξει τουλάχιστον πρόοδος στην κατανόηση του κινδύνου και στον τρόπο αντιμετώπισής του. «Ο κόσμος έχει μάθει από τα λάθη του και γνωρίζουμε πλέον ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες», είπε. «Όμως πολλές φορές μοιάζει σαν, μόλις τελειώσει το καλοκαίρι, να τα ξεχνάμε όλα.»

Με πληροφορίες από Guardian

POPAGANDA

Share
Published by
POPAGANDA
Tags: ΠεριβάλλονκαύσωναςΕλλάδαΕυρώπηκαιρός
2 days ago

Related Post