Άγχος, ατελείωτο scrolling και μια μόνιμη αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι αρκετό. Ο βουδιστής μοναχός Yongey Mingyur Rinpoche, που έχει γίνει γνωστός για τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ευεξίας που έχουν καταγραφεί σε επιστημονικές μετρήσεις, προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπει κανείς την καθημερινότητα.
Με βάση ορισμένες μετρήσεις, ο Mingyur θεωρείται ένας από τους πιο ευτυχισμένους ανθρώπους στον κόσμο. Σε εγκεφαλικές απεικονίσεις, ερευνητές παρατήρησαν ότι η νευρωνική του δραστηριότητα εμφάνιζε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ενεργοποίησης στον αριστερό προμετωπιαίο φλοιό, περιοχή που συνδέεται με θετικά συναισθήματα όπως η ευτυχία, ο ενθουσιασμός και η χαρά.
Σε άλλες εξετάσεις, όταν ήταν 41 ετών, ο εγκέφαλός του φέρεται να έμοιαζε με εκείνον ενός 33χρονου. Ο ίδιος, πάντως, είναι γνωστός και για κάτι πολύ πιο απλό: γελάει πολύ. Το ερώτημα είναι αν η ευτυχία μπορεί να διδαχθεί. Ο Mingyur —το «Rinpoche» είναι τιμητικός τίτλος που σημαίνει περίπου «πολύτιμος»— μοιράζεται εννέα αρχές που, όπως υποστηρίζει, μπορούν να οδηγήσουν σε μια πιο πλήρη ζωή.
1. Λιγότερη ευκολία, περισσότερη ικανοποίηση
Ο Mingyur επισημαίνει ότι, όπως έχει πει και ο Δαλάι Λάμα, σήμερα οι άνθρωποι έχουν σχεδόν τα πάντα «στην άκρη των δαχτύλων τους». Όταν αρχίζουν να νιώθουν μόνοι, ανολοκλήρωτοι ή βαριεστημένοι, συχνά προσπαθούν να προστατευτούν καταφεύγοντας σε κάτι άμεσο: φαγητό, κινητό τηλέφωνο, καφέ ή οποιονδήποτε άλλο περισπασμό. Κατά τον ίδιο, όμως, αυτά τα δυσάρεστα συναισθήματα δεν πρέπει απαραίτητα να αποφεύγονται. Μπορούν να λειτουργήσουν σαν πηγή γνώσης.
Η ουσία, όπως λέει, είναι να μπορεί κάποιος να μείνει για λίγο μαζί τους, να τα αποδεχτεί και να τα χρησιμοποιήσει ως αφετηρία εσωτερικής διερεύνησης. Για παράδειγμα, αν κάποιος βαριέται ενώ βλέπει μια ρομαντική κομεντί στο Netflix και ταυτόχρονα κάνει scrolling στο κινητό του, αυτό μπορεί να είναι σημάδι ότι περισσότερη διέγερση δεν πρόκειται να τον ικανοποιήσει. Μάλιστα, μια πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι η συνεχής εναλλαγή ανάμεσα σε βίντεο στα social media μπορεί να αυξήσει τη βαρεμάρα αντί να τη μειώσει. Η πρόταση είναι απλή: να κλείσει κανείς τις οθόνες, να στραφεί προς τα μέσα και να σταματήσει να προσπαθεί να γεμίσει κάθε κενό με επιφανειακά ερεθίσματα.
2. Να αποδέχεται τις αλλαγές, ακόμη και όταν τρομάζουν
Το 2011, ο Mingyur εγκατέλειψε το μοναστήρι του μέσα στη νύχτα έχοντας μαζί του μόνο τα ρούχα που φορούσε, με σκοπό να ζήσει ως άστεγος γιόγκι. Περίπου τρεις εβδομάδες αργότερα, έπαθε σοβαρή τροφική δηλητηρίαση και πέρασε ημέρες εξαντλημένος, με έντονο πόνο και σχεδόν ακινητοποιημένος. Σήμερα θεωρεί ότι εκείνη ήταν η στιγμή που άρχισε να κατανοεί πραγματικά τη θιβετιανή βουδιστική ιδέα της εγκατάλειψης του ελέγχου.
Όπως εξηγεί, δεν χρειάζεται κάποιος να περάσει από τόσο ακραίες συνθήκες για να μάθει το ίδιο μάθημα. Η σύγχρονη ζωή είναι ήδη γεμάτη αλλαγές: η ενηλικίωση, μια νέα δουλειά, μια καινούργια σχέση ή ένα διαφορετικό περιβάλλον αποτελούν ευκαιρίες προσαρμογής. Δεν είναι όμως απαραίτητο να περιμένει κανείς τις μεγάλες ανατροπές.
Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να λειτουργήσουν σαν εξάσκηση: μια διαφορετική διαδρομή επιστροφής από τη δουλειά, μια συνταγή με ένα άγνωστο υλικό ή μια νέα δραστηριότητα. Η βασική ιδέα είναι να εισάγει κανείς συνειδητά μικρές αλλαγές κάθε φορά που αισθάνεται ότι περνά τις ημέρες του στον «αυτόματο πιλότο».
3. Δεν χρειάζεται απόλυτη ησυχία για να βρει κανείς γαλήνη
Ο Mingyur παραδέχεται ότι όταν έμαθε για πρώτη φορά διαλογισμό, βαρέθηκε. Θυμάται να σκέφτεται ότι μία ημέρα θα ασχολούνταν με την αναπνοή, την επόμενη ξανά με την αναπνοή και όλη την εβδομάδα πάλι με το ίδιο πράγμα. Με τον χρόνο, όμως, κατέληξε σε δύο βασικές αρχές.
Η πρώτη είναι ότι σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βοήθημα στον διαλογισμό και ότι κάποιος μπορεί να διαλογιστεί οποιαδήποτε στιγμή και σχεδόν οπουδήποτε. Η δεύτερη είναι ότι χρειάζεται ένα δημιουργικό στοιχείο: ό,τι συμβαίνει γύρω του μπορεί να γίνει «σύμμαχος» του διαλογισμού.
Αν ακούγεται κίνηση από τον δρόμο ή αν ο διπλανός παρακολουθεί βίντεο στο TikTok, η ιδέα δεν είναι απαραίτητα να εξαφανιστεί ο θόρυβος, αλλά να χρησιμοποιηθεί ως σημείο συγκέντρωσης. Ο Mingyur προτείνει σταδιακή εξάσκηση: αρχικά με μουσική, στη συνέχεια με ήχους νερού ή πουλιών και αργότερα με δυνατές συνομιλίες ή θορύβους από οικοδομές. Στόχος είναι, τελικά, να μπορεί κάποιος να διατηρεί εσωτερική ηρεμία ακόμη και μέσα σε έντονο εξωτερικό θόρυβο.
4. Να χρησιμοποιεί τους «τρεις πυλώνες»
Στον θιβετιανό βουδισμό, όπως εξηγεί ο Mingyur, υπάρχουν τρία βασικά στοιχεία: η οπτική, ο διαλογισμός και η εφαρμογή. Η «οπτική» αφορά τον τρόπο σκέψης. Η βασική αντίληψη είναι ότι κάθε άνθρωπος διαθέτει έναν «εσωτερικό ουρανό», δηλαδή ιδιότητες όπως επίγνωση, αγάπη, συμπόνια και σοφία.
Ακολουθεί ο διαλογισμός και στη συνέχεια η εφαρμογή αυτών των αρχών στην καθημερινότητα, μέσα από νέες συνήθειες. Ο Mingyur επισημαίνει ότι είναι πολύ εύκολο να λέει κάποιος πως «οι άνθρωποι δεν είναι καλοί».
Αν, όμως, αρχίσει συνειδητά να εντοπίζει τα θετικά στοιχεία στους άλλους, σταδιακά αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο τους αντιλαμβάνεται. Το κλειδί, όπως λέει, είναι η επανάληψη. Μπορεί μία ημέρα κάποιος να επικεντρωθεί στα καλά στοιχεία της οικογένειάς του και την επόμενη να προσπαθήσει να βρει κάτι θετικό ακόμη και στον πιο ενοχλητικό συνάδελφό του.
Διαβάστε ακόμα
5. Η ευγνωμοσύνη λειτουργεί καλύτερα όταν είναι συγκεκριμένη
Οι λίστες ευγνωμοσύνης μπορεί να μοιάζουν πλέον κάπως ξεπερασμένες, όμως ο Mingyur προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση. Αντί να μένει κάποιος σε γενικόλογες φράσεις, μπορεί να ξεκινήσει από πολύ συγκεκριμένα πράγματα. Να εκτιμήσει, για παράδειγμα, ότι διαθέτει τις αισθήσεις του, ότι έχει στέγη, ότι έχει έστω έναν ή δύο φίλους ή συγγενείς.
Όπως λέει, όταν κάποιος αρχίζει να αναγνωρίζει αυτά τα στοιχεία, σταδιακά αρχίζει να βλέπει διαφορετικά και την ποιότητα της ζωής του. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να κρατά ημερολόγιο ευγνωμοσύνης. Η λογική είναι να χρησιμοποιεί μικρές στιγμές μέσα στην ημέρα για να παρατηρεί τι είναι ευχάριστο εκείνη ακριβώς τη στιγμή. Μπορεί να είναι μια άνετη καρέκλα, λίγος ήλιος, ή μια απλή εικόνα όπως ένα παιδί που παίζει στο δάσος.
6. Ο ουρανός δεν αλλάζει ακόμη κι όταν υπάρχει καταιγίδα
Ο Mingyur έχει μιλήσει ανοιχτά για τις κρίσεις πανικού που αντιμετώπιζε όταν ήταν νεότερος. Όταν άρχισε να μαθαίνει διαλογισμό από τον πατέρα του, τον ρώτησε πώς θα μπορούσε να τις πολεμήσει. Η απάντηση ήταν να μην τις πολεμήσει.
Ο πρώτος λόγος, όπως του εξήγησε, είναι ότι όταν κάποιος προσπαθεί με δύναμη να διώξει τον πανικό, συχνά τον ενισχύει. Είναι σαν να λέει στον εαυτό του να μη σκεφτεί κάτι συγκεκριμένο και τελικά να μην μπορεί να σκεφτεί τίποτε άλλο. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι ο πανικός μπορεί να παρομοιαστεί με ένα σύννεφο καταιγίδας. Το σύννεφο δεν αλλάζει τη φύση του ουρανού. Εμφανίζεται, περνά και τελικά εξαφανίζεται.
Με τον ίδιο τρόπο, ένα δύσκολο συναίσθημα δεν αλλάζει κάτι θεμελιώδες στον άνθρωπο. Ο Mingyur προτείνει, λοιπόν, να συνδέεται κανείς με αυτόν τον «εσωτερικό ουρανό». Σε πολύ έντονες στιγμές άγχους ή πανικού, όπου κάτι τέτοιο μοιάζει αδύνατο, προτείνει να επικεντρώνεται κανείς στις φυσικές αισθήσεις: στη θερμοκρασία του χώρου, στους ήχους γύρω του ή σε οποιαδήποτε απτή λεπτομέρεια της στιγμής.
7. Η αναπνοή μπορεί να μετακινήσει τη «βάση» της ευτυχίας
Για τον Mingyur, πραγματική ευτυχία υπάρχει όταν μειώνεται η βαθιά αίσθηση ανικανοποίητου, ανολοκλήρωτου ή ότι «κάτι λείπει». Παράλληλα, προειδοποιεί ότι αν κάποιος κυνηγά αποκλειστικά την ευτυχία, μπορεί να καταλήξει στο αντίθετο αποτέλεσμα. Πολλοί άνθρωποι σκέφτονται ότι θα γίνουν ευτυχισμένοι αν κερδίσουν περισσότερα χρήματα, μετακομίσουν σε άλλη χώρα, βρουν καινούργια δουλειά ή κερδίσουν το λαχείο.
Αυτές οι αλλαγές, όμως, όπως επισημαίνει, συνήθως ανεβάζουν προσωρινά την ευτυχία και στη συνέχεια το άτομο επιστρέφει περίπου στο προηγούμενο επίπεδο. Με πρακτικές όπως η συνειδητή αναπνοή, η αγάπη και η συμπόνια, υποστηρίζει ότι αυτό το βασικό επίπεδο μπορεί να αλλάξει σταδιακά. Η αρχή μπορεί να είναι πολύ απλή. Κάποιος μπορεί να καθίσει και να αναπνέει φυσιολογικά, παρατηρώντας την κίνηση της κοιλιάς ή την αίσθηση του αέρα καθώς περνά μέσα από το σώμα. Ταυτόχρονα μπορεί να επαναλαμβάνει εσωτερικά μια απλή φράση, όπως «είθε να είμαι ευτυχισμένος και ελεύθερος από τον πόνο». Στη συνέχεια μπορεί να επεκτείνει σταδιακά αυτή την πρόθεση προς αγαπημένα πρόσωπα, κατοικίδια και τελικά προς άλλους ανθρώπους.
8. Ο θυμός είναι σαν πάχνη πάνω στο γρασίδι
Ο Mingyur χρησιμοποιεί άλλη μία εικόνα για να περιγράψει τα δύσκολα συναισθήματα. Η επίγνωση, λέει, μοιάζει με το φως του ήλιου, ενώ τα συναισθηματικά μοτίβα μοιάζουν με την πρωινή πάχνη πάνω στο γρασίδι. Όταν εμφανιστεί το φως, η πάχνη λιώνει χωρίς να χρειάζεται μάχη.
Ο ίδιος αναφέρει ότι συχνά συνομιλεί με στελέχη επιχειρήσεων που βρίσκονται διαρκώς υπό πίεση. Επειδή κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα, μπορεί να αποκτούν τη συνήθεια να είναι συνεχώς αγχωμένοι ή θυμωμένοι. Στη συνέχεια εμφανίζονται προβλήματα στις σχέσεις τους ή στη συνεργασία με τους προϊσταμένους τους. Η συμβουλή του είναι να «πιάσουν» τον θυμό τη στιγμή που εμφανίζεται.
Να τον παρατηρήσουν, ακόμη και για ένα δευτερόλεπτο. Αυτό το μικρό διάστημα επίγνωσης είναι αρκετό ώστε να δημιουργηθεί μια επιλογή πριν από την αντίδραση. Με άλλα λόγια, όταν κάποιος θυμώνει στιγμιαία με έναν συνάδελφο ή ένα μέλος της οικογένειάς του, δεν χρειάζεται απαραίτητα να διαλογιστεί για δέκα λεπτά. Αρκεί να αναγνωρίσει ότι είναι θυμωμένος πριν αντιδράσει αυτόματα.
9. Η βοήθεια προς τους άλλους δημιουργεί διαφορετικό είδος ευτυχίας
Τέλος, ο Mingyur υποστηρίζει ότι η πραγματική προσφορά προς τους άλλους μπορεί να δημιουργήσει ένα βαθύτερο επίπεδο ικανοποίησης από εκείνο που προσφέρουν οι μικρές καθημερινές απολαύσεις. Όπως λέει, η χαρά που νιώθει κάποιος όταν βοηθά ουσιαστικά έναν άλλο άνθρωπο είναι διαφορετικής ποιότητας από εκείνη που μπορεί να προσφέρει ένα παγωτό ή ένας καφές. Η ιδέα είναι απλή αλλά συχνά παραμελείται στην πράξη.
Ένα τηλεφώνημα σε κάποιον που έχει ανάγκη, η βοήθεια σε έναν γείτονα ή μια μικρή πράξη φροντίδας μπορούν να λειτουργήσουν όχι μόνο προς όφελος του άλλου ανθρώπου, αλλά και του ίδιου εκείνου που προσφέρει. Για τον Yongey Mingyur Rinpoche, η ευτυχία δεν βρίσκεται στην προσπάθεια να εξαφανιστούν όλες οι δυσκολίες, αλλά στην αλλαγή της σχέσης που έχει κανείς μαζί τους. Μικρές αλλαγές, περισσότερη επίγνωση, λιγότερη αυτόματη αντίδραση και μεγαλύτερη συμπόνια μπορούν, σύμφωνα με τη δική του προσέγγιση, να μετακινήσουν σταδιακά το σημείο από το οποίο κάποιος αντιλαμβάνεται τη ζωή του.
Πηγή: The Guardian
