WWF: Η «Ενεργή Μάχη» για τα δάση αρχίζει τώρα

Σε κάθε αντιπυρική περίοδο, η χώρα και η κοινωνία μας έρχονται αντιμέτωπες με τις δασικές πυρκαγιές, πολλές φορές με σοβαρές επιπτώσεις που επηρεάζουν τα δασικά οικοσυστήματα και την άγρια ζωή, τις τοπικές κοινωνίες, τις παραγωγικές δραστηριότητες, αλλά και την ανθρώπινη ζωή. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, σε συνδυασμό με τη συσσώρευση καύσιμης ύλης και τα υψηλά ποσοστά ενάρξεων πυρκαγιών από αμέλεια και άλλα γνωστά αίτια, δημιουργούν ένα περιβάλλον “ευνοϊκό”. Υπό αυτές τις συνθήκες, αυξάνεται σημαντικά η ένταση και η δριμύτητά των δασικών πυρκαγιών, απαιτώντας πλέον μια ολοκληρωμένη διαχείριση. 

Τα τελευταία χρόνια, η χώρα έχει βιώσει διαδοχικές αντιπυρικές περιόδους με βαρύ περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα. Την ίδια στιγμή, η εμπειρία επιβεβαιώνει αυτό που ήδη από πολύ νωρίς μάς είχε δείξει η επιστήμη: Καμία επιχειρησιακή κινητοποίηση, όσο ισχυρή και αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της όταν η πρόληψη παραμένει ανεπαρκής. Αντιθέτως, η πρόληψη αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της δασοπυροπροστασίας και οφείλει να συμβαδίζει με την καταστολή, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητά της. 

Για τον λόγο αυτό, η φετινή αντιπυρική περίοδος αποκτά ιδιαίτερη σημασία μιας και η Ελλάδα διαθέτει πλέον τον νόμο «Ενεργή Μάχη (ν. 5281/2026), ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που επαναφέρει την πρόληψη στον πυρήνα της δασοπυροπροστασίας. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του νέου αυτού νόμου θα κριθεί αποκλειστικά από την ορθή και άμεση εφαρμογή του. Οι εφαρμοστικές αποφάσεις, η ενεργοποίηση των νέων εργαλείων και μεθόδων που εισάγει, καθώς και η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων είναι βήματα που πρέπει να προχωρήσουν χωρίς καθυστερήσεις. Απώτερος στόχος είναι η φετινή αντιπυρική περίοδος να αναδείξει τη νέα εποχή στην οποία μπορεί και πρέπει να εισέλθει το εθνικό σύστημα δασοπυροπροστασίας και να αποτελέσει την αφετηρία για μια πιο αποτελεσματική και σύγχρονη προστασία των δασών μας από τις δασικές πυρκαγιές.

Άμεσες προτεραιότητες για τη φετινή αντιπυρική

Η αλλαγή σελίδας στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών που επιχειρείται με τον νέο αυτό νόμο χρειάζεται χρόνο για να ολοκληρωθεί και να αποδώσει. Υπάρχουν όμως, συγκεκριμένες ενέργειες που μπορούν να δρομολογηθούν από φέτος κιόλας, ώστε να επιταχυνθεί η εφαρμογή σημαντικών διατάξεων του νόμου που θα οδηγήσουν σταδιακά στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών και των επιπτώσεών τους. Συγκεκριμένα:

1. Ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας: Άμεση σύσταση του μητρώου επικουρικών δυνάμεων πολιτικής προστασίας για την ενεργοποίηση πολιτών, κατοίκων και επαγγελματιών τοπικών κοινωνιών σε δράσεις πρόληψης και υποστήριξης του έργου του Πυροσβεστικού Σώματος.
2. Αναβάθμιση του επιχειρησιακού έργου του ΠΣ: Οργάνωση του γενικού επιχειρησιακού πλαισίου, μέσα στο οποίο λειτουργεί το Πυροσβεστικό Σώμα, με στόχο την ταχύτερη λήψη αποφάσεων, σαφείς ρόλους και τον καλύτερο συντονισμό στο πεδίο με την κατάρτιση κανόνων εμπλοκής, συστήματος διοίκησης περιστατικών και των περιφερειακών επιχειρησιακών κέντρων.
3. Επιστημονική αξιολόγηση και αξιοποίηση μετεωρολογικών δεδομένων: Ενεργοποίηση της Μονάδας Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας (UNIT 7), ώστε να λειτουργήσει κατά την τρέχουσα αντιπυρική περίοδο και να υποβοηθήσει το έργο των επιχειρησιακών αξιωματικών στο πεδίο με αξιολόγηση και ανάλυση κρίσιμων πληροφοριών για την εξέλιξη περιστατικών δασικών πυρκαγιών.
4. Αξιολόγηση και παραγωγή νέας γνώσης για βελτίωση του μηχανισμού δασοπυροπροστασίας: Σύσταση των σχετικών επιτροπών επιστημονικής αξιολόγησης των δασικών πυρκαγιών και αποτίμησης της αντιπυρικής περιόδου, ώστε μόλις αυτή ολοκληρωθεί να εξαχθούν σύντομα χρήσιμα συμπεράσματα και διδάγματα που θα συμβάλλουν στη συνολική βελτίωση του μηχανισμού για τα επόμενα χρόνια.
5. Πρόληψη μέσω καινοτόμων δράσεων: Προώθηση της προδιαγεγραμμένης καύσης και της ελεγχόμενης βόσκησης, μέσω σύστασης τεχνικών ομάδων εργασίας για την έκδοση των απαραίτητων κοινών υπουργικών αποφάσεων εφαρμογής σε συνεργασία με σχετικούς επιστημονικούς φορείς.
6. Περαιτέρω αξιοποίηση των εθελοντικών οργανώσεων του Μητρώου Πολιτικής Προστασίας: Ξεκάθαρο πλαίσιο επίσημης κινητοποίησης και επιχειρησιακής εμπλοκής σε περιστατικά δασικών πυρκαγιών των εθελοντικών οργανώσεων δασοπυροπροστασίας, με στόχο την ακόμα μεγαλύτερη, ασφαλέστερη και πιο οργανωμένη αξιοποίησή τους.
7. Πρόληψη σε επίπεδο Δήμων: Άμεση σύνταξη προδιαγραφών για την κατάρτιση ειδικών σχεδίων πρόληψης, ώστε οι Δήμοι να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αποτελεσματικά δράσεις πρόληψης.

Ο Νίκος Γεωργιάδης, υπεύθυνος χερσαίου προγράμματος στο WWF Ελλάς, δηλώνει: “Η αποτελεσματική προστασία των δασών δεν αρχίζει όταν εμφανιστεί ο πρώτος καπνός. Ξεκινά μήνες πριν, με καθαρούς στόχους, συνεχή προετοιμασία, χρηματοδότηση της πρόληψης και συνεργασία κράτους, επιστημονικής κοινότητας, αυτοδιοίκησης, εθελοντών και τοπικών κοινωνιών. Η φετινή αντιπυρική περίοδος αποτελεί κρίσιμο τεστ για τη μετάβαση σε μια σύγχρονη και ολοκληρωμένη πολιτική πρόληψης και διαχείρισης κινδύνου που θα αξιολογεί και θα παράγει νέα γνώση για να βελτιώνει διαρκώς το σύστημα δασοπροστασίας στη χώρα μας.”