Ο κόσμος εισέρχεται σε εποχή διαρκούς βίας και πόλωσης

Ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια εποχή με αυξημένο επίπεδο βίας, καθώς το 2025 καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός συγκρούσεων στις οποίες συμμετείχαν κράτη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και κατακόρυφη άνοδος των επιθέσεων εναντίον αμάχων, σύμφωνα με νορβηγική έρευνα που δημοσιεύθηκε σήμερα.

«Δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλά θετικά που μπορώ να εξάγω από όλα αυτά», σχολίασε η Σίρι Άας Ρούσταντ ερευνήτρια του Ινστιτούτου Ερευνών του Όσλο για την Ειρήνη (PRIO), παρουσιάζοντας την ετήσια έκθεση “Conflict Trends”. «Συνήθως καταφέρνω πάντα να βρω κάτι θετικό, αλλά φέτος τα νούμερα είναι σοκαριστικά», πρόσθεσε.

Το 2025 καταγράφηκαν σε όλο τον κόσμο 65 συγκρούσεις στις οποίες εμπλεκόταν τουλάχιστον ένα κράτος, ο μεγαλύτερος αριθμός από το 1946. Ο αριθμός των διακρατικών συγκρούσεων επίσης διπλασιάστηκε μέσα σε ένα χρόνο για να φτάσει τις 8, επίσης ρεκόρ 80 ετών.

Σε αυτές τις συγκρούσεις περιλαμβάνονται οι εντάσεις μεταξύ Ινδίας -Πακιστάν, Αφγανιστάν – Πακιστάν και Καμπότζης – Ταϊλάνδης, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Συρία γύρω από τα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ και αρκετές συγκρούσεις που συνδέονται με περιφερειακές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.

Το 2025 ήταν επίσης η τρίτη φονικότερη χρονιά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου με περίπου 245.000 νεκρούς να συνδέονται άμεσα με συγκρούσεις ή πολιτική βία, εκ των οποίων οι 76.500 σκοτώθηκαν σε επιθέσεις που είχαν στόχο αμάχους, έναντι 14.200 το 2024.

Η αύξηση του αριθμού αυτού οφείλεται στον εμφύλιο που μαίνεται στο Σουδάν μεταξύ του στρατού και παραστρατιωτικών, όπου εκτιμάται ότι η πολιορκία και οι σφαγές που σημειώθηκαν στην πόλη ελ Φάσερ προκάλεσαν τον θάνατο περίπου 60.000 ανθρώπων.

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, μόνο το 2021 και το 1994 είχαν καταγραφεί περισσότεροι νεκροί εξαιτίας του πολέμου στο Τιγκράι της Αιθιοπίας και της γενοκτονίας στη Ρουάντα αντίστοιχα.

Ένας πατέρας θρηνεί δίπλα στη σορό της κόρης του μέσα στο νεκροτομείο του νοσοκομείου Νάσερ στο Χαν Γιουνίς, στη νότια Λωρίδα της Γάζας, στις 25 Μαΐου 2026. Σύμφωνα με τους γιατρούς στο νοσοκομείο, ένα παιδί και μια γυναίκα σκοτώθηκαν και αρκετοί άλλοι τραυματίστηκαν μετά από ισραηλινό βομβαρδισμό που έπληξε μια σκηνή που φιλοξενούσε εσωτερικά εκτοπισμένους Παλαιστίνιους στην περιοχή Αλ-Μαουάσι της Χαν Γιουνίς. EPA/HAITHAM IMAD

Ισραήλ και ΗΠΑ οι πιο επιθετικές χώρες

«Αυτό που συμβαίνει τα τελευταία πέντε ή έξι χρόνια είναι ότι έχουμε πολλές μεγάλες συγκρούσεις που μαίνονται ταυτόχρονα και οι οποίες μοιάζει να διαδέχονται η μία την άλλη. Δεν υπάρχει ανάπαυλα», υπογράμμισε η Ρούσταντ.

«Και αυτή είναι η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν: αυτό το υψηλό και συνεχές επίπεδο έντασης των συγκρούσεων σε παγκόσμια κλίμακα», είπε, υπενθυμίζοντας ότι ο κόσμος είχε βιώσει αρκετά χρόνια χωρίς καμία σύγκρουση μεταξύ κρατών κατά τη δεκαετία του 2000.

Η έκθεση βασίζεται σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από το Πρόγραμμα Δεδομένων Συγκρούσεων της Ουψάλα (UCDP), το οποίο συνδέεται με το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα. Διακρίνει τρεις κύριους τύπους οργανωμένης βίας: συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκεται τουλάχιστον ένα κράτος, μη κρατικές συγκρούσεις και μονομερή βία κατά πολιτών.

Το Ισραήλ «είναι ξεκάθαρα μια από τις πιο επιθετικές χώρες του κόσμου αυτή τη στιγμή», σημείωσε η Ρούσταντ αναφερόμενη στην εμπλοκή του σε διάφορων ειδών συγκρούσεις στη Γάζα, τη Συρία, τον Λίβανο, το Ιράν και εναντίον των ανταρτών Χούθι της Υεμένης.

Κάποια περιστατικά βίας αγνοούνται από τη διεθνή κοινότητα σε μεγάλο βαθμό, όπως στην Αϊτή (συμμορίες) ή στην Τανζανία (μετεκλογική βία).

«Υπάρχουν σαφώς περισσότερες εντάσεις στον κόσμο. Μπορούμε να πούμε χωρίς να κάνουμε μεγάλο λάθος ότι οι ΗΠΑ είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες. Δεν επιτίθενται μόνο και αυξάνουν τη βία, αλλά υπάρχουν και τα εμπορικά εμπόδια που έχουν επιβάλει» μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία, υποστήριξε η ερευνήτρια.

«Σταματάμε τη συνεργασία. Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν λειτουργεί αυτή τη στιγμή. Οδηγούμαστε προς έναν ακόμη πιο πολωμένο κόσμο», τόνισε.

Η Αφρική παραμένει η ήπειρος όπου καταγράφονται οι περισσότερες συγκρούσεις στις οποίες συμμετέχει τουλάχιστον ένα κράτος (29) και ακολουθούν η Ασία, η Μέση Ανατολή, η Βόρεια, η Κεντρική και η Λατινική Αμερική και τέλος η Ευρώπη.

(ΑΠΕ-ΜΠΕ)