Θα μπορούσες να πεις ότι είναι κάπως ειρωνικό να ανακοινώνεις την απαγόρευση των social media μέσα από ένα βίντεο που μιλάει τη γλώσσα των παιδιών, τα οποία θέλεις να απομακρύνεις από αυτά. Και μάλιστα με το “6-7”, το format που ήδη καταναλώνουν και τον ρυθμό που έχουν μάθει να σκέφτονται.
Το επιχείρημα, προφανώς, δεν είναι αβάσιμο. Άγχος, έλλειψη ύπνου, σύγκριση, η διαρκής πίεση να είσαι κάτι, να δείχνεις κάτι, να προλαβαίνεις κάτι. Τα social media δεν είναι ουδέτερα, αντιθέτως είναι σχεδιασμένα για να κρατούν την προσοχή σου, να σε τραβάνε πιο βαθιά, να σε κάνουν να επιστρέφεις και τα παιδιά, όπως και οι ενήλικες, δεν είναι άτρωτα σε αυτό.
Μόνο που εδώ υπάρχει μια βασική παρανόηση, τα παιδιά δεν “έπεσαν” μόνα τους στα social media. Δεν είναι μια κακή συνήθεια που κόβεται, είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγάλωσαν. Εκεί κοινωνικοποιούνται, εκεί φτιάχνουν ταυτότητα, εκεί δοκιμάζουν τον εαυτό τους. Για μια γενιά, το online είναι η ίδια η πραγματικότητα και όχι μία εναλλακτική.
Οπότε τι σημαίνει στην πράξη μια απαγόρευση; Ότι εξαφανίζεται η ανάγκη; Όχι. Σημαίνει ότι αλλάζει ο τρόπος που θα τα χρησιμοποιούν. Fake accounts, ψεύτικες ηλικίες, VPN, προφίλ που δεν τα ξέρει κανείς. Δηλαδή, λιγότερος έλεγχος, λιγότερη διαφάνεια, περισσότερη μυστικότητα. Το παιδί δεν σταματά να είναι online, αντιθέτως. Απλώς μαθαίνει να είναι online χωρίς να το ξέρεις.
Και κάπου εδώ, το θέμα παύει να είναι τεχνολογικό και γίνεται βαθιά πολιτικό, γιατί είναι πάντα πιο εύκολο να απαγορεύσεις, παρά να ρυθμίσεις. Είναι πιο εύκολο να πεις όχι σε ένα παιδί, παρά σε μια πλατφόρμα δισεκατομμυρίων. Και φυσικά είναι πιο εύκολο να μεταφέρεις την ευθύνη στην οικογένεια, παρά να την αναλάβεις ως πολιτεία.
Γιατί δεν μιλάμε για εργαλεία παιδείας, για ψηφιακή εκπαίδευση και για πραγματικούς περιορισμούς στις ίδιες τις εταιρείες που σχεδιάζουν εθιστικά περιβάλλοντα; Γιατί δεν μιλάμε για το πώς μαθαίνεις σε έναν άνθρωπο να διαχειρίζεται αυτό που έτσι κι αλλιώς θα βρει μπροστά του; Η απαγόρευση έχει πάντα μια καθαρότητα. Είναι εύκολη, είναι ξεκάθαρη, είναι επικοινωνιακά αποτελεσματική, αλλά σχεδόν ποτέ δεν είναι αρκετή.
Γιατί τελικά, και να πεις σε μια γενιά να βγει από τα social media, όταν της έχεις ήδη δείξει ότι εκεί μέσα βρίσκεται ο κόσμος, τι θα καταφέρεις; Πώς θα αφαιρέσεις κάτι που έχει γίνει προέκταση του εαυτού της, χωρίς να της δώσεις τίποτα στη θέση του;
Αντί για ένα ακόμα παιχνίδι εντυπωσιασμού, αυτό που χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά είναι τα σωστά εργαλεία. Και, το πιο βασικό; Να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε τα παιδιά σαν πρόβλημα, όταν το πρόβλημα το έχουμε χτίσει εμείς γύρω τους, πολλά χρόνια πριν.