Έλεγα να το περάσω στο ντούκου: «Τι είναι εξάλλου;», σκέφτηκα και απάντησα μόνη μου: «Μία ακόμη δήλωση από μία ακόμη τηλεοπτική περσόνα». Παραθέτω, λοιπόν, τη δήλωση που έπαιξε σε κανάλι πανελλαδικής εμβέλειας δια στόματος της εγχώριας «opinion maker»: «Και ένα πράγμα που τους λέω πάντα (σ.σ. στα παιδιά της) είναι το ότι το να είσαι καλός δεν χρειάζεται σε αυτή τη ζωή, δεν χρειάζεται να είστε καλοί με τους πάντες, να είστε ευγενικοί όμως χρειάζεται». Και λίγα δευτερόλεπτα μετά, για να μη νομίζει κανείς ότι δεν εννοεί αυτό που λέει, ολοκληρώνει τη σκέψη της: «Ναι στην ευγένεια, όχι στην καλοσύνη».
Τελικά δεν κατάφερα να το προσπεράσω. Είναι βλέπεις και η βαριά επικαιρότητα που βρίθει περιστατικών βίας με πρωταγωνιστές παιδιά και εφήβους. Και να οι εγκληματολόγοι, οι κοινωνιολόγοι, οι ψυχολόγοι και οι παιδαγωγοί στα πάνελ να σχολιάζουν σε πέντε λεπτά αυτό που συμβαίνει χρόνια τώρα στην ελληνική κοινωνία: η κρίση αξιών.
Όταν γέννησα το πρώτο μου παιδί εμφανίστηκε στο μαιευτήριο η κρητικιά με τα όλα της, θεία Δανάη, και μαζί με ένα χρυσό ματάκι μου έδωσε και την ευχή: «Υγεία και καλή ανατροφή». Ένα βάρος βολεύτηκε στους ώμους μου. Μια υποχρέωση που δε συνειδητοποίησα πνιγμένη μέσα στις ανθοδέσμες, τα δώρα και τα σκαμπανευάσματα της λοχείας. Στα χρόνια που πέρασαν το ‘νιωσα το βάρος της «καλής ανατροφής» στις στιγμές που δεν χαρίστηκα στα παιδιά μου και τα νουθετούσα –«παλιομοδίτικα» ενίοτε: «να σηκώνεστε στο μετρό και να παραχωρείτε τη θέση σας σε ηλικιωμένους και έγκυες γυναίκες, να παραδέχεστε το άδικό σας, να μην πατάτε τους άλλους για να προκριθείτε…».
Στο μεταξύ, σαν σε παράλληλο σύμπαν, ο κοινωνικός περίγυρος «μορφωμένων και καλλιεργημένων» ανθρώπων είχε ήδη αρχίσει να αμφισβητεί περίτρανα την αρετή της καλοσύνης. Το καλό παιδί έγινε συνώνυμο του θύματος. Η εξυπνάδα αποθεώθηκε, ως το εφόδιο για να αποκτήσει κανείς το υπέρτατο αγαθό: τα χρήματα. Γονείς κομπάζουν για τα έξυπνα παιδιά τους και τα επιτεύγματά τους. Για βαθμούς και νίκες. Οι γόνοι μεγαλοαστών μπαίνουν με τα μπούνια στον εθελοντισμό, όχι γιατί τους τρώει τα σωθικά η συμπόνια αλλά γιατί το να είσαι μέλος μίας εθελοντικής ομάδας είναι ένα σκαλοπάτι για την εισαγωγή σου σε ονομαστά πανεπιστήμια της αλλοδαπής. Γιατί να είσαι καλός όταν μπορείς να είσαι επιτυχημένος;
Το ΑΙ τα ξέρει όλα αυτά. Αν του δώσεις ως τροφή για «σκέψη» τις λέξεις «χρηματιστήριο αξιών και καλοσύνη» θα σου πει ανάμεσα σε άλλα: «…στο πλαίσιο του επίσημου Χρηματιστηρίου Αθηνών (ATHEX), η έννοια της «καλοσύνης» και της ηθικής μεταφράζεται πλέον μέσω της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) και των κριτηρίων ESG (Environmental, Social, and Governance)».
Και κάπως έτσι, τα αληθινά καλά παιδιά θα σπανίζουν, δίνοντας χώρο σε εκείνα που ενηλικιώνονται ακολουθώντας τον μπούσουλα που τους οδηγεί καρφί στη χώρα της καπατσοσύνης. Εκεί που θα πλουτίσουν εκμεταλλευόμενοι ευκαιρίες αλλά και ανθρώπους, και θα υπερασπίζονται αυστηρά το ατομικό τους συμφέρον –παραλλαγή του παλαιότερου «κοίτα τη δουλειά σου». Μετανιώνεις που έκανες καλά παιδιά σε έναν κακό κόσμο;
Προσωπικά όχι. Με βολεύει να ενστερνίζομαι τη φράση του Νίκου Καζαντζάκη από τον «Καπετάν Μιχάλη»: «Το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται».