EPA/Frank May
Από τη Γερμανία και την Ιαπωνία το 1950, ως τη Γιουγκοσλαβία το 1994 κι από τις απειλές για μποϊκοτάζ το 2018 και το 2022, η ιστορία επαναλαμβάνεται και στο φετινό Μουντιάλ με όσα συμβαίνουν στις σχέσεις ΗΠΑ – Ιράν, αλλά και με τις «μαύρες» λίστες του Ντόναλντ Τραμπ…
Η ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου έχει σημαδευτεί πολλές φορές από αποκλεισμούς εθνικών ομάδων ή για αποχωρήσεις τους, πάντα για πολιτικούς λόγους, αλλά η FIFA επιμένει να συντηρεί το υποκριτικό σύνθημα «έξω η πολιτική από το ποδόσφαιρο» και να παρεμβαίνει διαρκώς, επιβάλλοντας κυρώσεις σε οτιδήποτε της χαλάει τη βιτρίνα. Αν ανοίξει κάποιος το χρονοντούλαπο της ιστορίας των Μουντιάλ, από τα προκριματικά έως την τελική φάση, θα βρει δεκάδες περιπτώσεις όπου χώρες με γεωπολιτικές κι άλλες αντιπαραθέσεις, αρνούνται να αγωνιστούν μεταξύ τους, ή άλλες που αποκλείονται από τη FIFA κατόπιν… παραγγελίας.
Σε ο,τι αφορά το Ιράν, μπορεί να μην αποκλείστηκε από την FIFA ή την Ασιατική Ποδοσφαιρική Συνομοσπονδία στο παρελθόν αλλά ούτε και τώρα, όμως η εθνική του ομάδα, έμεινε για μια οκταετία εκτός διεθνών διοργανώσεων (1980-88) εξαιτίας του πολέμου με το Ιράκ, με αποτέλεσμα να χαθεί από τον παγκόσμιο ποδοσφαιρικό χάρτη για πολλά χρόνια. Το Ιράν αγωνίστηκε στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978 στην Αργεντινή με… μισή ομάδα, καθώς η πολιτική κατάσταση στη χώρα ήταν εκρηκτική με την Ιρανική Επανάσταση σε εξέλιξη. Αρκετοί διεθνείς φοβήθηκαν για τη ζωή τους κι άλλοι αποκλείστηκαν για πολιτικούς λόγους κι έτσι ταξίδεψε στην Αργεντινή με ρόστερ… έκτακτης ανάγκης. Επανήλθε σε τελική φάση το 1998 στη Γαλλία και κληρώθηκε στον ίδιο όμιλο με τις… ΗΠΑ! Σε ένα ματς που διεξήχθη κάτω από δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, το Ιράν νίκησε 2-1.
Πέρα όμως από την περίπτωση του Ιράν, στο παρελθόν είχαν αποσυρθεί μόνες τους πολλές εθνικές ομάδες για πολιτικούς λόγους. Θυμίζουμε ορισμένες περιπτώσεις:
1950: Δυτική Γερμανία και Ιαπωνία δεν μετείχαν στα προκριματικά, καθώς είχαν αποβληθεί από την FIFA λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
1954: Η Ασιατική Συνομοσπονδία για πολιτικούς λόγους απέκλεισε στα προκριματικά τη συμμετοχή Ινδίας και Βιετνάμ κι έτσι δημιουργήθηκε ένας όμιλος τριών ομάδων με Ιαπωνία, Κίνα και Νότια Κορέα. Όμως λίγο αργότερα η Κίνα αποσύρθηκε, αφήνοντας την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα να παίξουν δύο αγώνες, που διεξήχθησαν στην Κίνα λόγω της άρνησης του προέδρου της Νότιας Κορέας, Rhee Syng-man, να επιτρέψει την είσοδο Ιαπώνων παικτών, επειδή μέχρι τη λήξη του Πολέμου, η χώρα βρισκόταν υπό ιαπωνική κατοχή.
Τελικά η Νότια Κορέα κέρδισε την πρόκριση (5–1 και 2-2 τα ματς).
1958: Ομάδες από την Αφρική και τη Ασία δεν συμμετείχαν στα προκριματικά, επειδή αρνήθηκαν να αγωνισθούν με το Ισραήλ, για πολιτικούς λόγους. Στον 1ο προκριματικό όμιλο της Ασίας, η Ταϊβάν αποχώρησε αντί να παίξει με την Ινδονησία, η οποία νίκησε την Κίνα για να πάρει τον τίτλο του ομίλου. Στον 2ο όμιλο, η Τουρκία παραιτήθηκε αιφνιδιαστικά όταν ταξινομήθηκε ως Αφρο-ασιατική, παρά ως ευρωπαϊκή, αφήνοντας το Ισραήλ νικητή του ομίλου. Το Σουδάν κέρδισε τη Συρία στον 4ο όμιλο, αλλά ούτε το Σουδάν, ούτε η Αίγυπτος δέχθηκαν να παίξουν με το Ισραήλ, καθώς είχε ήδη ξεσπάσει (1956) ο πόλεμος Αιγύπτου-Ισραήλ, λόγω της κρίσης στη Διώρυγα του Σουέζ.
1966: Στα προκριματικά αρνήθηκαν να συμμετάσχουν οι χώρες της Αφρικής που μποϊκόταραν την διοργάνωση λόγω μιας απόφασης της FIFA, η οποία επικαλέστηκε ανταγωνιστικά και υλικοτεχνικά ζητήματα και πραξικοπηματικά αποφάσισε να βάλει σε κοινά προκριματικά Αφρική, Ασία και Ωκεανία, όπου θα δικαιούνταν μόλις μία θέση και οι τρεις ήπειροι μαζί!
1970: Τα προκριματικά σημαδεύτηκαν από τον «Πόλεμο του Ποδοσφαίρου». Ελ Σαλβαδόρ και Ονδούρα διεκδίκησαν την πρόκρισή τους στα τελικά της διοργάνωσης σε αγώνες μπαράζ κι εκεί ξέσπασε όλο το μίσος που επί δεκαετίες δίχαζε τις δύο χώρες της Κεντρικής Αμερικής. Η Ονδούρα νίκησε 1-0 στην έδρα της, αλλά έχασε με 3-0 στο Ελ Σαλβαδόρ. Το αντιαθλητικό παιχνίδι στον αγωνιστικό χώρο συνοδεύθηκε από ταραχές και ξυλοδαρμούς έξω από το γήπεδο κι εξελίχθηκε σε συνεχόμενα συνοριακά επεισόδια.
Η FIFA αποφάσισε να γίνει νέος αγώνας μπαράζ στο ουδέτερο Μεξικό. Το Ελ Σαλβαδόρ νίκησε με 3-2 και την επόμενη μέρα ο στρατός της χώρας εισέβαλε στην Ονδούρα. Μέσα σε τέσσερις μόλις ημέρες 3.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 6.000 τραυματίστηκαν και άλλοι 100.000 έμειναν άστεγοι. Χρειάστηκε η εσπευσμένη διεθνής διπλωματία του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών για να δοθεί τέλος στην αιματοχυσία…
1974: Η Δυτική και η Ανατολική Γερμανία δεν είχαν συναντηθεί ποτέ σε διεθνείς αγώνες. Η διοργάνωση γινόταν στη Δ. Γερμανία, η Ανατολική προκρίθηκε στην τελική φάση και το γεγονός ότι οι δύο ομάδες κληρώθηκαν στον ίδιο όμιλο, άναψε για τα καλά το φιτίλι της ψυχροπολεμικής σύγκρουσης σε όλα τα επίπεδα. Οι Ανατολικογερμανοί ζήτησαν να μην χρησιμοποιηθεί το Ολυμπιακό Στάδιο στο περικυκλωμένο Δυτικό Βερολίνο, αλλά δεν εισακούστηκαν, ενώ οι δηλώσεις αξιωματούχων εκατέρωθεν έδιναν κι έπαιρναν. Τελικά στο τελευταίο παιχνίδι του ομίλου, στο γήπεδο του Αμβούργου, οι δυο εθνικές έπαιξαν για την πρωτιά και η Ανατολική Γερμανία νίκησε 1-0 με γκολ του άσου του Μαγδεμβούργου Γιούργκεν Σπαρβάσερ κι πήρε την πρώτη θέση. Λίγα χρόνια αργότερα, ο «ήρωας» των Ανατολικών, ο Σπαρβάσερ αυτομόλησε στη Δυτική Γερμανία κι έζησε εκεί ως πολιτικός πρόσφυγας.
1978: Τη διοργάνωση ανέλαβε η Αργεντινή και δύο χρόνια πριν από την έναρξη, στη χώρα επιβλήθηκε η δικτατορία του στρατηγού Βιντέλα. Υπήρξαν σφοδρές αντιδράσεις κυρίως από τις ευρωπαϊκές χώρες και πολλές χώρες (μεταξύ αυτών εντονότερα η Ολλανδία) απείλησαν να μποϊκοτάρουν τη διοργάνωση, αλλά τελικά μετά από πιέσεις της FIFA έλαβαν μέρος κανονικά. Ο δικτάτορας Χόρχε Ραφαέλ Βιντέλα ήθελε το Παγκόσμιο Κύπελλο ως όργανο προπαγάνδας τόσο μέσα στη χώρα, όσο και έξω από τα σύνορα. Τελικά με τη… θερμή συμπαράσταση της διαιτησίας αλλά και του πολυσυζητημένου αγώνα-ντροπή, Αργεντινής – Περού 6-0, η Αργεντινή πήρε το τρόπαιο και η προπαγάνδα της χούντας οργίασε…
1984: O τελικός του στη Βέρνη άφησε πολλές σκιές. Σε μια εποχή με έντονο πολιτικό χαρακτήρα στις διεθνείς σχέσεις, ο,τιδήποτε «κόκκινο» αντιμετωπίζονταν με καχυποψία. Μέχρι και σήμερα, οι Ούγγροι ισχυρίζονται ότι στερήθηκαν τη νίκη από τη Γερμανία, επειδή οι δυτικές χώρες ήθελαν έναν δικό τους νικητή, καθώς δεν ήταν διατεθειμένοι να δουν παγκόσμιο πρωταθλητή από το τότε Ανατολικό Μπλοκ, φοβούμενοι τις δυνατότητες προπαγάνδας στην περίοδο του «Ψυχρού Πολέμου».
1986: Αρχικά η διοργάνωση ανατέθηκε (το 1974) στην Κολομβία, αλλά το υπέρογκο εξωτερικό χρέος της και οι έμποροι της κοκαΐνης ήδη από τα πρώτα χρόνια μετά άρχισαν να δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες. Σύντομα, με την αύξηση των ομάδων της τελικής φάσης από 16 σε 24, έγινε φανερό στους αρμόδιους της χώρας ότι δεν θα μπορούσαν να αντέξουν το οικονομικό κόστος. Ετσι στις 5 Νοεμβρίου 1982 η FIFA ανάγκασε τη κυβέρνηση της χώρας να δηλώσει παραίτηση και τη διοργάνωση ανέλαβε το Μεξικό.
1994: Ηταν η εποχή με την διάσπαση των πρώην μεγάλων δυνάμεων της Ανατολικής Ευρώπης, Σοβιετικής Ένωσης, Γιουγκοσλαβίας. Ετσι στα προκριματικά η πρώτη αντικαταστάθηκε από την Ρωσία και τα Βαλτικά κράτη ενώ η δεύτερη ήταν τιμωρημένη λόγω του πολέμου.
2018: Η Αγγλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία και άλλες Ομοσπονδίες πρόβαλαν ισχυρισμούς περί δωροδοκίας από τη Ρωσία μελών της FIFA υποστηρίζοντας ότι τέσσερα μέλη της εκτελεστικής επιτροπής είχαν απαιτήσει ανταλλάγματα για να ψηφίσουν υπέρ της Αγγλίας και ο πρώην πρόεδρος Ζεπ Μπλάτερ ανέφερε ότι είχε ήδη αποφασιστεί πως θα κέρδιζε η Ρωσία. Τελικά μετά από διαξιφισμούς αλληλοκατηγορίες και διενέξεις, η FIFA απήλλαξε τη Ρωσία από την ευθύνη, παρά τις βρετανικές απειλές για ένα μποϋκοτάζ στη διοργάνωση, η οποία διεξήχθη κανονικά χωρίς άλλες παρενέργειες.
2022: Παρά τις έντονες αντιδράσεις να φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο το Κατάρ, για πρώτη φορά μέσα στο χειμώνα, κάνοντας άνω κάτω το καλεντάρι των χωρών παγκοσμίως και ειδικότερα στην Ευρώπη, ο περιβόητος Ινφαντίνο δεν άλλαξε στάση και στήριξε όσο τίποτα τη διοργάνωση. Ηταν πολλά τα πετροδόλαρα βλέπετε. Στη συνέχεια, η κριτική επικεντρώθηκε ην καταστρατήγηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την κυβέρνηση της χώρας, δηλαδή τη μεταχείριση των μεταναστών εργαζομένων, των γυναικών και της ΛΟΑΤ Κοινότητας. Πολλοί υποστήριξαν ένα μποϊκοτάζ της διοργάνωσης, άλλοι ανέφεραν το κλίμα του Κατάρ, την έλλειψη ισχυρής ποδοσφαιρικής κουλτούρας και ισχυρισμούς για δωροδοκία για δικαιώματα φιλοξενίας και διαφθορά της FIFA. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 7.000 εργάτες που προέρχονταν κυρίως από φτωχές χώρες της Ασίας πέθαναν κάτω από άθλιες συνθήκες κατά τη διάρκεια της κατασκευής των ποδοσφαιρικών σταδίων αλλά ο «πολύς» Ινφαντίνο δεν ίδρωσε και στο τέλος μίλησε για μια εξαιρετική διοργάνωση από τους σεϊχηδες…