Αν είσαι καλλιτέχνης ίσως κρατάς στα χέρια σου το ελιξίριο της νεότητας, καθώς σύμφωνα με μελέτη του University College London (UCL), που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2026 στην επιστημονική επιθεώρηση Innovation in Aging του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, όσο περισσότερο ασχολούμαστε με την τέχνη και τον πολιτισμό τόσο φρενάρουμε τη διαδικασία της γήρανσης.
Οι συγγραφείς της μελέτης πιστεύουν ότι η επίδραση της τέχνης στη διαδικασία της γήρανσης είναι παρόμοια με αυτή της τακτικής άσκησης: Όταν είσαι ενεργός καλλιτεχνικά είτε μαθαίνοντας κεραμική, ζωγραφίζοντας, παίζοντας πιάνο ή συμμετέχοντας σε μια θεατρική ομάδα, είτε παρακολουθώντας μία έκθεση γλυπτικής ή μία παράσταση μουσική ή θεατρική, οι δείκτες φλεγμονής πέφτουν και η εγκεφαλική λειτουργία βελτιώνεται. Ό,τι σου συμβαίνει και όταν γυμνάζεσαι, δηλαδή.
Μιλώντας στο Medical News Today, η Feifei Bu, PhD, κύρια ερευνήτρια στατιστικής-επιδημιολογίας της Ομάδας Έρευνας Κοινωνικής Βιοσυμπεριφορικής στο Τμήμα Επιστήμης Συμπεριφοράς και Υγείας στο UCL, ανέφερε ότι η ερευνητική ομάδα έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο να εξερευνήσει το πώς ακριβώς η δραστηριοποίησή μας σε κάποιο είδος τέχνης μπορεί στην πραγματικότητα να διαμορφώσει την υγεία μας σε όποια φάση της ζωής μας βρισκόμαστε.
«Η ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό θεωρείται όλο και περισσότερο ως μια συμπεριφορά υγείας», συμπλήρωσε η Dr. Bu, η οποία τόνισε επίσης ότι «πληθώρα μελετών τη συσχετίζουν με δείκτες υγείας, όπως η βελτιωμένη γνωστική λειτουργία, η μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και η βελτίωση συνολικά της σωματικής υγείας». Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, «ελάχιστες έρευνες έχουν εξετάσει αν τα οφέλη είναι βιολογικά ενσωματωμένα. Αυτό ακριβώς, λοιπόν, θέλαμε να διερευνήσουμε σε αυτή τη μελέτη».
Οι ερευνητές του UCL χρησιμοποίησαν τα δεδομένα από τη Διαχρονική Μελέτη Οικογενειών του Ηνωμένου Βασιλείου και αξιολόγησαν απαντήσεις συμμετεχόντων σε παλαιότερες έρευνες σχετικά με την ενασχόλησή τους με τις τέχνες και τον πολιτισμό. Αξιολόγησαν, επίσης, τα αποτελέσματα εξετάσεων αίματος από δείγματα 3.556 ατόμων, ανδρών και γυναικών, με μέση ηλικία τα 52 έτη. Οι ερευνητές θέλησαν να εξακριβώσουν τον τρόπο με τον οποίο η ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό σχετίζεται με την επιγενετική γήρανση, δηλαδή με τις αλλαγές που επηρεάζουν τη λειτουργία των γονιδίων μας και τον ρυθμό βιολογικής γήρανσης, χωρίς όμως να αλλάζουν την ίδια την αλληλουχία του DNA μας. Με λίγα λόγια η επιγενετική μας λέει ότι το περιβάλλον και οι συνήθειές μας μπορούν να ενεργοποιήσουν ή να απενεργοποιήσουν καταστάσεις που ορίζονται από τα γονίδιά μας. Έτσι, η ενασχόληση με τις τέχνες μπορεί να προκαλέσει θετικές επιγενετικές αλλαγές, μειώνοντας, για παράδειγμα, τα γονίδια που προκαλούν φλεγμονή.
Αξιολογώντας δεδομένα και βιολογικούς δείκτες, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι όσοι ασχολούνταν με πολιτιστικές δραστηριότητες σε εβδομαδιαία βάση είχαν 4% πιο αργό ρυθμό γήρανσης σε σύγκριση με όσους ασχολούνταν με τέτοιες δραστηριότητες λιγότερο από τρεις φορές το χρόνο. Αυτές οι θετικές συσχετίσεις φάνηκαν να είναι εξίσου ευεργετικές με τη σωματική άσκηση όσον αφορά την ταχύτητα με την οποία γερνάμε, καθώς οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που ασκούνταν σε εβδομαδιαία βάση είχαν παρόμοια πιο αργό ρυθμό γήρανσης.
Σχολιάζοντας αυτή τη μελέτη, η Şebnem Ünlüişler,Μηχανικός Γενετικής και Επικεφαλής Διευθύντρια Μακροζωίας στο Ινστιτούτο Αναγέννησης του Λονδίνου, αν και δε συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα της συγκεκριμένης μελέτης, σχολίασε με ενθουσιασμό τα ευρήματα: «Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι η ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό έδειξε μια μετρήσιμη συσχέτιση με την επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης, αναδεικνύοντας τη σημασία της συναισθηματικής ευεξίας, της δημιουργικότητας και της κοινωνικής σύνδεσης για τη μακροπρόθεσμη υγεία. Αν και η μελέτη δεν αποδεικνύει σχέση αιτιότητας, έρχεται να προστεθεί σε έναν αυξανόμενο όγκο στοιχείων που υποδηλώνουν ότι οι ουσιαστικές εμπειρίες στον τρόπο ζωής μπορούν να επηρεάσουν θετικά τα μονοπάτια της γήρανσης».
Στο συμπέρασμά τους οι συντελεστές της μελέτης συμφωνούν: Η ενασχόληση με ποικίλες καλλιτεχνικές, δημιουργικές ή πολιτιστικές δραστηριότητες επιβραδύνουν τη βιολογική γήρανση, καθώς μειώνουν το στρες, τη φλεγμονή και ενισχύουν τη γνωστική λειτουργία. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η τακτική και ουσιαστική ενασχόληση έχει μεγαλύτερη σημασία στην προαγωγή μίας πιο υγιούς γήρανσης, από το είδος της δραστηριότητας που θα επιλέξει κανείς.
Αν λοιπόν βαριέσαι την επικείμενη συνεδρία Pilates διώξε τις ενοχές. Και αν δεν σε ενθουσιάζει η ιδέα να φιλοτεχνήσεις ο ίδιος ή η ίδια ένα έργο τέχνης, επίλεξε να δεις μία έκθεση από τις δεκάδες που τρέχουν αυτή την εποχή στα Μουσεία και τις γκαλερί. Μπορεί να μη γυμνάσεις το «powerhouse», αλλά η ευεξία, που θα αισθανθείς, θα μειώσει –λένε οι επιστήμονες- την ταχύτητα με την οποία κυνηγάει όλους μας η φθορά.