Η φράση «θα μπορούσα να πεθάνω από τη χαρά μου» δεν προορίζεται για να εκλαμβάνεται κυριολεκτικά. Όπως αποδεικνύεται, όμως, αυτό μπορεί πράγματι να συμβεί — αν και είναι εξαιρετικά σπάνιο.
Μια νέα μελέτη περίπτωσης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Oxford Medical Case Reports, αφηγείται την ασυνήθιστη ιστορία μιας 65χρονης γυναίκας, η οποία ένιωσε τόσο έντονη χαρά μετά τον γάμο της κόρης της, ώστε οι γιατροί πίστεψαν ότι είχε υποστεί καρδιακή προσβολή. Για τρεις ημέρες μετά τους εορτασμούς, η γυναίκα υπέφερε από πόνο στο στήθος και δύσπνοια. Όταν αρχικά ζήτησε ιατρική βοήθεια για τον πόνο στο στήθος — τον οποίο είχε παρουσιάσει και μερικούς μήνες νωρίτερα— «παραπέμφθηκε επειγόντως στο τμήμα επειγόντων περιστατικών», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα των εξετάσεών της προκάλεσαν σύγχυση. Φαινόταν να υπάρχει μειωμένη ροή αίματος προς την καρδιά, κάτι που συνήθως προκαλείται από θρόμβο. Κανένας τέτοιος θρόμβος, όμως, δεν εντοπίστηκε.
Αντίθετα, η αριστερή κοιλία της καρδιάς της παρουσίαζε μια παράξενη διόγκωση σαν μπαλόνι, η οποία εξασθενούσε την καρδιά και περιόριζε την ικανότητά της να διοχετεύει αποτελεσματικά το αίμα σε ολόκληρο το σώμα. Όσο παράξενο κι αν ακούγεται, αυτό αποτελεί ένδειξη αιφνίδιας και υπερβολικά έντονης χαράς.
Όταν κάποιος βιώσει απότομα υπερβολική ευτυχία ή έντονο θετικό ενθουσιασμό, μπορεί να προκληθεί μεγάλη καταπόνηση στην καρδιά, αλλάζοντας ακόμη και το σχήμα της. Αυτό το ασυνήθιστο σύνδρομο ονομάζεται μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo (TTS). Πρόκειται για μια σπάνια και συχνά παραγνωρισμένη πάθηση, η οποία μοιάζει πολύ με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, δηλαδή με καρδιακή προσβολή.
Παρότι είναι αναστρέψιμη, δεν είναι ακίνδυνη και μπορεί να αποβεί απειλητική για τη ζωή. Η μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo προκαλείται από έντονες συναισθηματικές εμπειρίες, είτε θετικές, όπως ένας γάμος, είτε αρνητικές, όπως ένας χωρισμός.
Η αρνητική εκδοχή είναι γνωστή ως «σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς», ενώ η άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος ονομάζεται «σύνδρομο της ευτυχισμένης καρδιάς» και προκαλείται από μια πλημμυρίδα θετικών συναισθημάτων. Το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς είναι ευρύτερα γνωστό και έχει μελετηθεί περισσότερο, παρότι και αυτό εξακολουθεί να αποτελεί ένα είδος ιατρικού μυστηρίου. Είναι αναστρέψιμο, αλλά όχι ακίνδυνο.
Έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 1% έως 3% των ασθενών που θεωρείται ότι έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή, αλλά δεν εμφανίζουν ενδείξεις θρόμβου στην αριστερή κοιλία, ενδέχεται στην πραγματικότητα να πάσχουν από μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ μικρό και γίνεται ακόμη μικρότερο στην περίπτωση του συνδρόμου της ευτυχισμένης καρδιάς. Μόνο περίπου το 4% των καταγεγραμμένων περιστατικών μυοκαρδιοπάθειας Takotsubo προκαλείται από θετικά συναισθήματα. Ωστόσο, καθώς έχουν καταγραφεί τόσο λίγες περιπτώσεις, είναι δύσκολο να διαπιστωθεί εάν αυτό το ποσοστό αντανακλά την πραγματικότητα ή οφείλεται στο γεγονός ότι αρκετά περιστατικά δεν αναγνωρίζονται κλινικά.
Η μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo καταγράφηκε για πρώτη φορά μόλις το 1983, στο Νοσοκομείο της Χιροσίμα στην Ιαπωνία. Πήρε το όνομά της από τις ιαπωνικές κεραμικές παγίδες για χταπόδια, που ονομάζονται takotsubo, επειδή η αριστερή κοιλία των ασθενών αποκτά ένα ασυνήθιστο σχήμα που μοιάζει με αυτά τα δοχεία. Οι ακριβείς μηχανισμοί που προκαλούν τη μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo δεν έχουν γίνει πλήρως κατανοητοί. Φαίνεται, όμως, ότι οι επιπτώσεις στην καρδιά διαφέρουν ελαφρώς, ανάλογα με το αν πρόκειται για σύνδρομο της ευτυχισμένης ή της ραγισμένης καρδιάς. «Και οι δύο καταστάσεις περιλαμβάνουν την ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και μια απότομη αύξηση των κατεχολαμινών», εξηγούν οι συγγραφείς της μελέτης, «αλλά οι νευροορμονικές αντιδράσεις ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με το θετικό ή αρνητικό πρόσημο του συναισθήματος».
Το σύνδρομο της ευτυχισμένης καρδιάς συνδέεται συνήθως με διόγκωση του μεσαίου ή του βασικού τμήματος της κοιλίας, ενώ το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς παρουσιάζει διαφορετικό μοτίβο. «Το σύνδρομο της ευτυχισμένης καρδιάς ενδέχεται επίσης να εμφανίζεται με λιγότερο σοβαρά συμπτώματα και καλύτερη βραχυπρόθεσμη έκβαση, αν και απαιτούνται περισσότερα δεδομένα», προσθέτουν οι συγγραφείς.
Επειδή τα συμπτώματα είναι ηπιότερα, ορισμένες φορές παραβλέπονται, παρόλο που η κατάσταση μπορεί να αποβεί απειλητική για τη ζωή.
Φαίνεται, λοιπόν, ότι οι γιατροί ενδέχεται να υποτιμούν το πόσο μεγάλη καταπόνηση μπορούν να προκαλέσουν η χαρά και η ευτυχία, όταν βιώνονται σε υπερβολικό βαθμό. «Η διατήρηση υψηλού βαθμού κλινικής υποψίας, ακόμη και σε ασθενείς χωρίς τους συνήθεις παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, είναι ζωτικής σημασίας», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Στα τέλη του 2025, ο καρδιολόγος John Madias, από την Ιατρική Σχολή Icahn του Mount Sinai στη Νέα Υόρκη, προειδοποίησε ότι οι γιατροί, οι ασθενείς και το ευρύ κοινό πρέπει να είναι περισσότερο ενημερωμένοι για το σύνδρομο της ευτυχισμένης και της ραγισμένης καρδιάς. Οι άνδρες πεθαίνουν από το «σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς» με διπλάσιο ποσοστό από τις γυναίκες «Οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπλοκές, καθώς και η θνησιμότητα, είναι παρόμοιες και στους δύο αυτούς υποτύπους της μυοκαρδιοπάθειας Takotsubo. Ωστόσο, έχει αναφερθεί ότι μεγαλύτερο ποσοστό ανδρών έχει εμφανίσει “σύνδρομο της ευτυχισμένης καρδιάς”, σε σύγκριση με τα ποσοστά εμφάνισης του “συνδρόμου της ραγισμένης καρδιάς” στους άνδρες», αναφέρει ο Madias.
Οι γιατροί που φροντίζουν ασθενείς με μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo, καθώς και οι ερευνητές που μελετούν την παθοφυσιολογία της, θα πρέπει να εμβαθύνουν περισσότερο στη φύση των θετικών και ευχάριστων συναισθημάτων που προκαλούν το “σύνδρομο της ευτυχισμένης καρδιάς”. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η 65χρονη γυναίκα ευτυχώς ανέκαμψε πλήρως ως προς τη λειτουργία της καρδιάς της και εξακολουθεί να είναι υγιής. Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς, «ανυπομονεί να γίνει μάρτυρας των πιο ευτυχισμένων ορόσημων στη ζωή και των άλλων παιδιών της τα επόμενα χρόνια».
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Oxford Medical Case Reports.
Πηγή: Science Alert