Κάννες 2026: Οι πιο δυνατές στιγμές του φετινού φεστιβάλ

Λίγο πριν από την αποψινή τελετή λήξης του 79ου Φεστιβάλ Καννών —που θα πραγματοποιηθεί στις 19:15 στο Grand Théâtre Lumière— η αίσθηση που αφήνει πίσω του το φετινό φεστιβάλ είναι πολύ πιο περίεργη και νευρική από μια απλή κινηματογραφική διοργάνωση. Δεν ήταν οι Κάννες των τεράστιων αμερικανικών premieres, των blockbuster επιδείξεων ισχύος και των ατελείωτων studio campaigns.

Όλοι μιλούσαν για το τέλος μιας εποχής και για το τι έρχεται μετά. AI, πόλεμοι, λογοκρισία, πολιτική σιωπή, το Χόλιγουντ που φαίνεται φθαρμένο η οικονομία που πιάνει πάτο και ο κινηματογράφος που προσπαθεί να αποφασίσει αν θα παραμείνει ανθρώπινη τέχνη ή αν θα γίνει content generated από αλγόριθμους. Λίγο πριν απονεμηθεί ο Χρυσός Φοίνικας από την κριτική επιτροπή του Park Chan-wook, οι φετινές Κάννες μοιάζουν λιγότερο με γιορτή και περισσότερο με μια τεράστια δημόσια συζήτηση για το αν το σινεμά, όπως το ξέραμε, επιβιώνει ακόμα.

Μπορεί φέτος λοιπόν να μη θύμιζαν διαφήμιση πολυτελούς αρώματος και τα στούντιο να μην πέταξαν εκατομμύρια μόνο και μόνο για να ακούσουν πέντε λεπτά χειροκρότημα από ανθρώπους που φορούσαν λινό σακάκι και κάπνιζαν νευρικά έξω από το Palais, είχαν όμως κάτι πιο ενδιαφέρον, ένταση, πολιτική, νεύρα, σταρ που μιλούσαν χωρίς φίλτρα και ένα φεστιβάλ που έμοιαζε να προσπαθεί να καταλάβει τι διάολο θα γίνει με το σινεμά από εδώ και πέρα.

Η έναρξη τα είχε όλα. Τον Peter Jackson να παραλαμβάνει τιμητικό Χρυσό Φοίνικα και να θυμάται πώς όλοι θεωρούσαν παράνοια το να γυριστεί ολόκληρο το “Lord of the Rings” μονομιάς, τον Elijah Wood να του λέει ότι «έδειξες στον κόσμο κάτι που δεν είχε ξαναδεί ποτέ» και τον James Franco να κυκλοφορεί ξανά στις Κάννες σαν να μην πέρασε μια μέρα από την cancelation era του. Ο Franco, που από το 2018 κουβαλάει πάνω του κατηγορίες για σεξουαλικά ανάρμοστη συμπεριφορά, εμφανίστηκε στο Palais, έβγαζε selfies με fans και προκάλεσε εκείνο το πολύ συγκεκριμένο είδος αμηχανίας του: «είμαστε όλοι κουλτουριάρηδες εδώ αλλά… εμμμ… τι κάνουμε τώρα»;

Η Jane Fonda εμφανίστηκε σαν να βγήκε από ένα εναλλακτικό σύμπαν όπου το Χόλιγουντ έχει ακόμα γερή ραχοκοκαλιά. Δήλωσε πως ο κινηματογράφος ήταν πάντα μια πράξη αντίστασης «γιατί λέμε ιστορίες και οι ιστορίες είναι αυτές που χτίζουν έναν πολιτισμό».

Η Demi Moore ουσιαστικά πάτησε το κουμπί της πυρηνικής βόμβας όταν είπε ότι η AI είναι εδώ και το να την πολεμάμε είναι μια μάχη που θα χάσουμε». Και συνέχισε λέγοντας ότι πρέπει να βρεθούν τρόποι «να συνεργαστούμε μαζί της». Το internet, φυσικά, αντέδρασε σαν να ανακοίνωσε ότι οι ταινίες από εδώ και πέρα θα γράφονται από ψυγεία Samsung. Αλλά η Moore δεν έμεινε εκεί. Είπε επίσης κάτι αρκετά πιο ενδιαφέρον: «Δεν υπάρχει τίποτα να φοβόμαστε γιατί αυτό που δεν μπορεί ποτέ να αντικαταστήσει η AI είναι η ψυχή. Η αληθινή τέχνη δεν προέρχεται από το φυσικό, προέρχεται από το πνεύμα». Πολύ Cannes-core δήλωση, αλλά ταυτόχρονα και αρκετά αποκαλυπτική για το mood της βιομηχανίας αυτή τη στιγμή. Όλοι ξέρουν ότι η AI έχει ήδη μπει παντού. 

Για την ακρίβεια, η AI ήταν παντού σαν φάντασμα πάνω από το φεστιβάλ, την ώρα που το ίδιο το Χόλιγουντ έλαμπε διά της απουσίας του. Ήταν σχεδόν σουρεαλιστικό. Είχες σκηνοθέτες, ηθοποιούς, παραγωγούς και συνδικαλιστές να μιλάνε συνέχεια για το μέλλον του σινεμά και την απειλή της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά τα μεγάλα studios που κάποτε χρησιμοποιούσαν τις Κάννες σαν catwalk για blockbusters, απλώς… δεν πήγαν. Universal, Disney, Warner έμειναν μακριά, όπως είχαν κάνει και στο Βερολίνο λίγους μήνες πριν, αφήνοντας τους πάντες να αναρωτιούνται αν αυτό είναι προσωρινό ή αν αλλάζει οριστικά το μοντέλο των φεστιβάλ.

Ο Thierry Frémaux από την άλλη, που κλείνει 25 χρόνια ως αφεντικό του φεστιβάλ και μοιάζει πλέον με άνθρωπο που έχει δει κάθε πιθανή κινηματογραφική κρίση, προσπαθούσε εμφανώς να κρατήσει ισορροπίες. Από τη μία έλεγε «ελπίζω τα studios να επιστρέψουν» και απέδιδε την απουσία τους στο χάος της βιομηχανίας, στα scheduling προβλήματα και στις ανακατατάξεις μετά τις απεργίες. Από την άλλη όμως, όταν άνοιγε η κουβέντα για το AI, μιλούσε σαν άνθρωπος που βλέπει ήδη τη ζημιά να έρχεται. Αναφέρθηκε στις απώλειες δουλειών για μεταγλωττιστές και μεταφραστές, υπογράμμισε ότι «στις Κάννες στεκόμαστε με τους καλλιτέχνες, τους σεναριογράφους, τους ηθοποιούς και τους voice actors» και πέταξε ίσως την πιο Cannes αλλά και πιο Black Mirror ατάκα της χρονιάς: ότι στο μέλλον ίσως οι ταινίες χρειάζονται label τύπου “this film has been made without artificial intelligence”. «Σήμερα υπάρχει μεγάλος κίνδυνος ψεύδους», είπε. Ναι, κάτι έχουμε καταλάβει. 

Αλλά οι πραγματικές φωτιές δεν άναψαν γύρω από την τεχνολογία, άναψαν γύρω από την πολιτική. Ο Javier Bardem ήρθε αποφασισμένος να μη μασήσει λέξεις. Καθόλου. Ούτε λίγο. Μιλώντας για τις γυναικοκτονίες, είπε ξεκάθαρα: «Σκοτώνουμε γυναίκες επειδή κάποιοι άντρες πιστεύουν ότι τους ανήκουν». και συνέδεσε αυτή τη νοοτροπία με την τοξική αρρενωπότητα πολιτικών ηγετών όπως ο Trump, ο Netanyahu και ο Putin.

Είπε επίσης ότι αυτοί οι ηγέτες είναι «big-balls men saying “my cock is bigger than yours and I’m going to bomb the shit out of you”». Μίλησε ανοιχτά υπέρ της Παλαιστίνης, αποκάλυψε ότι projects και καμπάνιες χάθηκαν επειδή μιλάει δημόσια και σχολίασε για τη Susan Sarandon, ότι όλος αυτός ο αποκλεισμός της από το Χόλιγουντ δείχνει πόσο άρρωστο είναι το σύστημα. Το πιο ενδιαφέρον όμως ήταν άλλο, ο ίδιος είπε ότι παλιότερα περίμενε αποδοκιμασίες όταν μιλούσε για την Παλαιστίνη, ενώ τώρα βλέπει standing ovations. «Η αφήγηση αλλάζει», είπε. Μακάρι, θα πω εγώ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Pedro Almodóvar επίσης δεν πήγε για να μιλήσει μόνο για σινεμά. Με καρφίτσα “Free Palestine” στο πέτο, αποκάλεσε τον Trump, τον Netanyahu και τον Ρώσο (Putin) «τέρατα» και δήλωσε πως «η Ευρώπη πρέπει να γίνει ασπίδα απέναντί τους». Και μετά είπε κάτι που ακούστηκε σχεδόν σαν χαστούκι προς τη βιομηχανία: «Η σιωπή και ο φόβος είναι σύμπτωμα ότι η δημοκρατία καταρρέει».

Ο Ken Loach βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο, υπογράφοντας μαζί με ανθρώπους όπως ο Javier Bardem, ο Γιώργος Λάνθιμος, ο Aki Kaurismäki και ο Mark Ruffalo επιστολές και παρεμβάσεις γύρω από τη χειραγώγηση των media, τη δύναμη των επιχειρηματικών κολοσσών στον κινηματογράφο και φυσικά την Παλαιστίνη. Και ήταν συγκινητικό γιατί μίλησε με την ψυχή του, σαν άνθρωπος που έχει κουραστεί να βλέπει τον κόσμο να συνηθίζει τη βαρβαρότητα. Η πιο δυνατή στιγμή ήρθε όταν είπε για την Παλαιστίνη: «Το χειρότερο δεν είναι η βία των κακών. Είναι η σιωπή των καλών». Μια φράση που μέσα στις Κάννες του 2026 ακούστηκε σχεδόν σαν χαστούκι. Γιατί ακριβώς αυτή η σιωπή ήταν που σχολιαζόταν παντού φέτος. Ποιοι μιλούν, ποιοι φοβούνται., ποιοι κάνουν ότι δεν βλέπουν, ποιοι συνεχίζουν κανονικά το networking λες και δεν υπάρχουν πόλεμοι, λογοκρισία και άνθρωποι που πεθαίνουν live στα timelines μας. Ο Loach δεν έμεινε μόνο εκεί. Κάλεσε ξανά την Αριστερά να ενωθεί, μίλησε για την ανάγκη αλληλεγγύης, για το ότι οι άνθρωποι πρέπει να σταματήσουν να τσακώνονται μεταξύ τους ενώ γύρω τους γκρεμίζονται τα πάντα. 

Ο Steven Soderbergh έφερε στις Κάννες το ντοκιμαντέρ “John Lennon: The Last Interview”, χρησιμοποιώντας AI-generated video του Lennon και της Yoko Ono για να αναπαραστήσει συνομιλία τους λίγες ώρες πριν τη δολοφονία του το 1980. Το project έγινε αμέσως αντικείμενο debate, ειδικά επειδή ο Soderbergh συνεργάστηκε με τη Meta, που είναι και επίσημος συνεργάτης του ίδιου του φεστιβάλ.

Η Cate Blanchett είπε ότι είναι θλιβερό τα φεστιβάλ κινηματογράφου να έχουν γίνει τα μόνα μέρη όπου μπορούμε να μιλάμε για πολέμους και γενοκτονίες σαν να πρόκειται να λυθούν εδώ, αλλά πρόσθεσε ότι είναι σημαντικό να παραμένουν αυτά τα ζητήματα στο δημόσιο ρανταρ. Η Julianne Moore, στο Women in Motion dinner της Kering, παρέδωσε έναν μικρό ύμνο στις γυναικείες ιστορίες λέγοντας ότι στις ΗΠΑ εξακολουθεί να υπάρχει η αντίληψη πως οι ιστορίες των γυναικών είναι μικρότερες ή λιγότερο ενδιαφέρουσες. Και μετά το γύρισε σε κάτι σχεδόν τρυφερό και καθημερινό: «Στη ζωή μου ψάχνω πάντα τις γυναίκες. Στο ασανσέρ, στο μετρό, στο αεροδρόμιο. Αν χρειάζομαι πληροφορίες, θα πάω σε γυναίκα». 

Μία από τις πιο δυνατές στιγμές της φετινής διοργάνωσης ήταν και η Penélope Cruz που ξέσπασε σε κλάματα μέσα στο Palais, όταν το “La Bola Negra” των Los Javis ολοκλήρωσε την παγκόσμια πρεμιέρα του και το κοινό χάρισε στην ταινία ένα σχεδόν εξωπραγματικό standing ovation 20 λεπτών, από τα μεγαλύτερα ολόκληρου του φεστιβάλ. Η Cruz, η μοναδική Ισπανίδα ηθοποιός που έχει κερδίσει Όσκαρ, βρέθηκε στο επίκεντρο της πιο φιλόδοξης δουλειάς μέχρι σήμερα των Javier Calvo και Javier Ambrossi, των δημιουργών που άλλαξαν την ισπανική τηλεόραση με σειρές όπως το “Paquita Salas” και το “Veneno”, χτίζοντας φανατικό κοινό μέσα από ιστορίες queer ταυτότητας, εργατικής τάξης και ανθρώπων που συνήθως μένουν εκτός λαμπερών αφηγήσεων.

Μέσα σε αυτό το mood, ο Nicolas Winding Refn εμφανίστηκε σαν cyberpunk προφήτης. Το “Her Private Hell” προκάλεσε χαμό, standing ovation επτά λεπτών, τη Sophie Thatcher να κλαίει και τον ίδιο να αποκαλύπτει ότι «πέθανε για 25 λεπτά» και επανήλθε στη ζωή. Μετά φυσικά μίλησε για τα γυμνασμένα σώματα του cast, γιατί παραμένει ο Nicolas Winding Refn και όχι ένας βουδιστής μοναχός και κατέληξε: «Οι πολιτικοί γάμησαν τον κόσμο και έκλεψαν τα λεφτά μας. Το μόνο που μένει είναι η τέχνη». 

Κι ενώ το Χόλιγουντ έλαμψε δια της απουσίας του -ούτε Nolan, ούτε Spielberg, ούτε κάποιο blockbuster να πετάει μαχητικά πάνω από την Croisette- οι Κάννες φέτος έδωσαν χώρο σε κάτι άλλο, πιο μικρές, πιο προσωπικές, πιο νευρικές ταινίες. Το “Club Kid” του Jordan Firstman έγινε το πρώτο μεγάλο breakout του φεστιβάλ, με standing ovation έξι λεπτών και την A24 να σκάει 17 εκατομμύρια δολάρια για τα δικαιώματα. Ο ίδιος έκλαιγε, φιλούσε τον Diego Calva και έκανε αστεία για το “Debussy”. Ευτυχώς οι Κάννες ποτέ δεν θα σταματήσουν να είναι και λίγο camp.

Το “Fjord” του Cristian Mungiu διέλυσε κόσμο συναισθηματικά, ο Sebastian Stan δήλωσε ότι δεν είναι καθόλου αστεία αυτά που συμβαίνουν με τα media, τη λογοκρισία και τις απειλές, όταν ρωτήθηκε για το “The Apprentice”, ενώ ο Andrey Zvyagintsev επέστρεψε με το “Minotaur”, μια ταινία-κατηγορώ για τη Ρωσία του Putin, λέγοντας ότι δεν έχει καμία επιθυμία να ζήσει σε χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο με τους γείτονές της. 

Και κάπως έτσι ήταν οι Κάννες του 2026, μέχρι να αρχίσει η τελετή των βραβείων. Δηλαδή, με άλλα λόγια, cinema.