EPA/WAEL HAMZEH
Τις προϋποθέσεις ώστε ο Λίβανος να ανακτήσει την κυριαρχία του, περιγράφει στη συνέντευξη που παραχώρησε στην Popaganda ο ανεξάρτητος λιβανέζος βουλευτής και επιχειρηματίας Γιασίν Γιασίν. Όπως λέει, το κρίσιμο δεν είναι μόνο να συμφωνήσουν Ιράν και ΗΠΑ, αλλά η Ουάσιγκτον να διασφαλίσει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων και την απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων.
Γιατί ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρακούοντας προκλητικά τις υποδείξεις του Aμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, συνέχισε και μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης, μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν, το σφυροκόπημα του Λιβάνου, αρνούμενος να αποσύρει τον ισραηλινό στρατό από τα καταληφθέντα εδάφη του; Πώς επηρεάζει η ρήξη μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ το μέλλον της περιοχής και ιδιαίτερα του Λιβάνου, ο οποίος πληρώνει βαρύτερα από όλους τους εμπλεκόμενους παίκτες της περιοχής τον πόλεμο κατά του Ιράν, που απρόκλητα ξεκίνησαν ΗΠΑ και Ισραήλ; Τι σημαίνει η δήλωση του ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, ότι το Ιράν «δεν θα αφήσει ποτέ τον Λίβανο μόνο του»; Η Χεσμπολάχ θα αφοπλιστεί; Ερωτήματα στα οποία απαντά ο ανεξάρτητος Λιβανέζος βουλευτής και γνωστός επιχειρηματίας Γιασίν Γιασίν (Yassine Yassine).
Ο Γιασίν συγκαταλέγεται στους βουλευτές, οι οποίοι εξελέγησαν, το 2022, χωρίς προηγούμενη εμπλοκή με την πολιτική. Αναδείχθηκε μέσα από το κίνημα διαμαρτυρίας και τις λίστες της αλλαγής, συμμετέχοντας στον συνδυασμό “Sahlouna wal Jabal”. «Επιχειρηματίας. Επαναστάτης. Ισλαμιστής», ήταν το τρίπτυχο, με το οποίο τον περιέγραφε ο αραβικός Τύπος.
– Θεωρείτε, καταρχάς, το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Ιράν-ΗΠΑ θετική έκβαση για τον Λίβανο;
Αυτό που έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής δεν είναι ούτε συνθήκη ειρήνης, ούτε τελική διευθέτηση, αλλά ένα πολιτικό πλαίσιο που ανοίγει την πόρτα σε μια νέα φάση διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Εάν το Μνημόνιο οδηγήσει σε παύση των βομβαρδισμών, στην αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από το λιβανέζικο έδαφος, στην επιστροφή των κατοίκων στα χωριά τους και στην ανάπτυξη του λιβανέζικου στρατού κατά μήκος ολόκληρων των νότιων συνόρων, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για πραγματικό κέρδος για τον Λίβανο, ο οποίος έχει πληρώσει βαρύ τίμημα τα τελευταία χρόνια, σε ανθρώπινες ζωές, καταστροφές, εκτοπισμούς , οικονομικές ζημιές. Οι ημέρες όμως από την υπογραφή του μνημονίου έως σήμερα είναι δυσοίωνες. Υπήρξαν ημέρες που σημειώθηκαν πάνω από 100 ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, με αποτέλεσμα μεγάλο αριθμό νεκρών και τραυματιών. Υπάρχει ο φόβος η κατοχή κι οι επιθέσεις να συνεχιστούν και ο Λίβανος να καταστεί πιόνι ευρύτερων περιφερειακών συμφωνιών.
– Επομένως, πώς πρέπει να αντιμετωπίσει ο Λίβανος το Μνημόνιο Κατανόησης;
Ως πολιτική ευκαιρία, αλλά χωρίς ψευδαισθήσεις και χωρίς να θεωρήσει ότι όλα τα προβλήματα ξαφνικά λύνονται. Η θέση του Προέδρου Αούν ότι το λιβανέζικο κράτος πρέπει ηγείται όλων των διαπραγματευτικών διαδικασιών και ότι οποιαδήποτε διευθέτηση θα επιτευχθεί μέσω του Λιβάνου, όχι εις βάρος του, είναι η αρχή για να προχωρήσουμε. Αν ειδικότερα θέλουμε να μιλάμε για διαρκή ειρήνη, πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Κανένα μνημόνιο συνεννόησης ή διεθνής συμφωνία από μόνα τους δεν μπορούν να φέρουν ειρήνη στον Λίβανο, εάν οι βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης επιζούν. Το συμφέρον του Λιβάνου σήμερα δεν είναι να ευθυγραμμιστεί με τον έναν ή τον άλλον άξονα, αλλά να αξιοποιήσει οποιαδήποτε περιφερειακή συμφωνία για να επιτύχει μια σαφή εξίσωση, που θα συμπεριλαμβάνει μια εκεχειρία, την αποχώρηση του ισραηλινού στρατού, την ανάπτυξη του λιβανέζικου στρατού, την επιστροφή των εκτοπισμένων και στη συνέχεια την αντιμετώπιση των εσωτερικών ζητημάτων, μέσω διαλόγου και συνταγματικών θεσμών. Μόνο τότε μπορούμε να μιλήσουμε για την αρχή μιας πορείας προς βιώσιμη ειρήνη, όχι απλώς μια προσωρινή εκεχειρία μεταξύ πολέμων.
– Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε πάντως ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν σε κάθε περίπτωση στο νότιο Λίβανο. Στόχος του είναι να τινάξει οποιαδήποτε συμφωνία στον αέρα;
Ο Νετανιάχου δεν θα αποσυρθεί από τον Λίβανο. Αυτό δηλώνει η πρόσφατη κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων του ισραηλινού στρατού επί λιβανικών εδαφών. Δεν είχε σκοπό να βλάψει τους λιβανέζους πολίτες, αλλά το ίδιο το Μνημόνιο μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν και, κατά συνέπεια, και τις λιβανέζικο-ισραηλινές διαπραγματεύσεις. Η πρόσφατη κλιμάκωση είναι, στην πραγματικότητα, η πραγματική δοκιμασία του Μνημονίου. Το ερώτημα δεν πρέπει να είναι μόνο αν συμφώνησαν το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά και το κατά πόσο η Ουάσινγκτον έχει τη βούληση και την ικανότητα να διασφαλίσει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων στο λιβανέζικο μέτωπο. Ο Λίβανος δεν ενδιαφέρεται να εμπλακεί σε μια διαμάχη μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ, ή μεταξύ Τεχεράνης και Τελ Αβίβ. Επιδιώκουμε σεβασμό της λιβανέζικης κυριαρχίας, αποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων και παύση των επιθέσεων σε αμάχους και υποδομές.
– Οι άμαχοι θα επιστρέψουν στις εστίες τους;
Είναι δύσκολο να ζητήσουμε από τους ανθρώπους να επιστρέψουν στα χωριά τους ενώ αεροπλάνα εξακολουθούν να πετούν από πάνω τους, και να μιλήσουμε για ανοικοδόμηση, ενώ η απειλή για την ασφάλεια είναι πανταχού παρούσα. Εάν οι παραβιάσεις της εκεχειρίας από το Ισραήλ συνεχιστούν, το Μνημόνιο Κατανόησης θα μείνει κενό γράμμα. Ξέρετε, η επιτυχία οποιασδήποτε περιφερειακής συμφωνίας στον Λίβανο θα μετρηθεί με ένα απλό ερώτημα: έχει επιστρέψει ο Νότος ξανά στην πλήρη εξουσία του λιβανέζικου κράτους; Εάν η απάντηση είναι ναι, τότε η συμφωνία θα έχει επιτύχει. Ένα εκατομμύριο άμαχοι, 20% του πληθυσμού του Λιβάνου, έχουν εκτοπιστεί από τον Μάρτιο που ξεκίνησε ο πόλεμος στον Λίβανο. Ο εκτοπισμένος δεν είναι αριθμός στις στατιστικές, αλλά ένας πολίτης με δικαίωμα για ασφαλή επιστροφή στη γη του. Ενώ η επιστροφή των εκτοπισμένων δεν είναι απλώς ένα ανθρωπιστικό ζήτημα, αλλά και ζήτημα κυριαρχίας και εθνικής σημασίας.
– Ποια είναι η κατάσταση στο νότιο Λίβανο, την Τύρο και τη Βηρυτό σήμερα;
Δεν μπορεί να ειπωθεί ότι ο Λίβανος έχει εισέλθει σε μεταπολεμική φάση. Ενώ οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη στην Ουάσιγκτον και στην Ελβετία, η πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει σημαντικά διαφορετική. Οι νότιες περιοχές απειλούνται από παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός και μεγάλες περιοχές συνεχίζουν να υποφέρουν από την εκτεταμένη καταστροφή κατοικιών, υποδομών, δρόμων και δημόσιων εγκαταστάσεων. Ορισμένα χωριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν περίπλοκες συνθήκες ασφαλείας λόγω των συνεχιζόμενων στρατιωτικών εντάσεων. Ειδικότερα, η Τύρος…
– Από τις αρχαιότερες πόλεις και Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς που μπήκε στο στόχαστρο του Ισραήλ…
Ναι. Η Τύρος, παρά τις προσπάθειες αποκατάστασης της κανονικότητας μετά από κάθε κατάπαυση του πυρός, συνεχίζει να φέρει ένα σημαντικό μέρος των βαρών του πολέμου, τόσο λόγω της φιλοξενίας μεγάλου αριθμού εκτοπισμένων όσο και λόγω των ζημιών που προκλήθηκαν σε ορισμένες από τις ζωτικές εγκαταστάσεις της και στα περίχωρά της. Η περιοχή έχει δεχθεί αεροπορικές επιδρομές και επιθέσεις τους τελευταίους μήνες που έχουν επηρεάσει άμεσα τη ζωή των πολιτών και την οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα.
– Στη Βηρυτό;
Παρότι η καθημερινή ζωή φαίνεται πιο σταθερή σε σύγκριση με τον νότο, οι επιπτώσεις του πολέμου εξακολουθούν να είναι παρούσες πολιτικά, οικονομικά και ψυχολογικά. Η πρωτεύουσα και οι γύρω περιοχές έγιναν μάρτυρες επιθέσεων κατά τη διάρκεια διαφόρων φάσεων της σύγκρουσης, επιβεβαιώνοντας ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση στον νότο επηρεάζει γρήγορα τη συνολικότερη κατάσταση σε ολόκληρο το Λίβανο. Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα δεν είναι μόνο η ανοικοδόμηση των φυσικών δομών, αλλά η ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης. Οι πολίτες που έχασαν τα σπίτια τους ή αναγκάστηκαν να τα εγκαταλείψουν περισσότερες από μία φορές χρειάζονται πραγματικές εγγυήσεις ότι αυτό που συνέβη δεν θα επαναληφθεί τους επόμενους μήνες ή χρόνια. Εξ ου και η σημασία του ρόλου που πρέπει να διαδραματίσει το λιβανέζικο κράτος. Η πραγματική σταθερότητα δεν επιτυγχάνεται όταν σταματούν οι βομβαρδισμοί για μια μέρα ή μια εβδομάδα, αλλά όταν ο λιβανέζος πολίτης αισθάνεται ότι η γη του προστατεύεται και ότι το σπίτι του δεν θα γίνει ξανά πρώτη γραμμή ή πεδίο μάχης.
– Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, δήλωσε ότι το Ιράν «δεν θα αφήσει ποτέ τον Λίβανο μόνο του». Πώς μεταφράζεται αυτή η δήλωση στην πράξη;
Η δήλωση του Υπουργού Αραγκτσί μπορεί να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως. Αφενός, είναι ένα μήνυμα προς τους συμμάχους ότι το Ιράν δεν σκοπεύει να αποσυρθεί από την περιφερειακή σκηνή, παρά τις πιέσεις, τους πολέμους και τις κυρώσεις. Αφετέρου, είναι ένα μήνυμα προς τους αντιπάλους του, ότι δεν θα γίνουν περιφερειακές ρυθμίσεις χωρίς να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα της Τεχεράνης. Από τη λιβανέζικη οπτική, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι τι θέλει το Ιράν ή οποιαδήποτε άλλη χώρα, αλλά τι θέλει ο Λίβανος για τον εαυτό του. Ο Λίβανος καλωσορίζει κάθε πολιτική, διπλωματική ή οικονομική υποστήριξη που βοηθά στην εδραίωση της σταθερότητας, την ανοικοδόμηση και την προστασία της κυριαρχίας του, είτε προέρχεται από το Ιράν, είτε από τα αραβικά κράτη, είτε από τη διεθνή κοινότητα. Αλλά ταυτόχρονα, πρέπει να καταστεί σαφές ότι η λιβανέζικη βούληση και η απόφαση πρέπει να παραμείνουν λιβανέζικες. Αυτή η αρχή θα πρέπει να ισχύει για όλες τις εξωτερικές σχέσεις μας, με το Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και οποιαδήποτε άλλη χώρα.
– Η Τεχεράνη θέτει στο κέντρο της εφαρμογής του Μνημονίου και των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ την κατάπαυση του πυρός από το Ισραήλ. Η δήλωση Αράγκτσι μπορεί να ερμηνευτεί και υπό αυτό το πρίσμα;
Αν μεταφραστεί ως υποστήριξη της σταθερότητας του Λιβάνου, σεβασμό των θεσμών του και υποστήριξη του δικαιώματός του να ανακτήσει τη γη του και να τερματίσει τις επιθέσεις εναντίον του, θα ήταν μια καλοδεχούμενη, θετική εξέλιξη. Οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση πρέπει να βοηθήσει τον Λίβανο να ανακτήσει την κυριαρχία του και να οικοδομήσει το κράτος του, όχι να αντικαταστήσει το κράτος ή να γίνει υποκατάστατό του. Αυτό το μήνυμα δεν απευθύνεται αποκλειστικά στο Ιράν, αλλά σε όλες τις περιφερειακές και διεθνείς δυνάμεις που ασχολούνται με το λιβανέζικο ζήτημα. Ο μοχλός δεν πρέπει να είναι τι θέλουν άλλες χώρες, αλλά τι θέλει ο Λίβανος. Τελικά, το πρόβλημα στον Λίβανο δεν ήταν ποτέ οι σχέσεις του με τις χώρες της περιφέρειας και πέραν αυτής, αλλά η μετατροπή του σε αρένα για ξεκαθάρισμα λογαριασμών μεταξύ τους.
-Δεν απαντήσατε για τη Χεζμπολάχ…
Είναι πρόωρο να διατυπωθούν οριστικές κρίσεις σχετικά με τη φύση της σχέσης μεταξύ Ιράν και Χεζμπολάχ μετά το Μνημόνιο Κατανόησης. Η σχέση εξάλλου μεταξύ Ιράν και Χεζμπολάχ δεν είναι νέο ζήτημα.
– Ένα από τα βασικά αναπάντητα ερωτήματα για την επόμενη μέρα παραμένει όμως η τύχη του οπλοστασίου της Χεζμπολάχ. Θα συμφωνήσει η οργάνωση να αποσυρθεί βόρεια του ποταμού Λιτάνι ή να αφοπλιστεί στο πλαίσιο μιας μόνιμης διευθέτησης;
Είναι πρακτικά αδύνατο να ζητηθεί από οποιοδήποτε λιβανέζικο κόμμα να συμμετάσχει σε μια τελική συζήτηση για τα όπλα, ενώ το λιβανέζικο έδαφος παραμένει κατεχόμενο από το Ισραήλ, οι ισραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις και οι παραβιάσεις συνεχίζονται και τα νότια σύνορα παραμένουν σε κατάσταση πλήρους αστάθειας. Είναι εξίσου δύσκολο να οικοδομηθεί ένα ισχυρό και σταθερό κράτος μακροπρόθεσμα, εάν οι αποφάσεις σχετικά με τον πόλεμο και την ειρήνη παραμένουν κατανεμημένες μεταξύ πολλαπλών αρχών και δεν αποτελούν αποκλειστικά προνόμιο του κράτους. Μια ρεαλιστική προσέγγιση είναι της σταδιακής προσέγγισης και του εθνικού διαλόγου σχετικά με την εθνική στρατηγική ασφάλειας και το μέλλον του μηχανισμού ασφαλείας στον Λίβανο. Τελικά, ο στόχος δεν είναι να επιτευχθεί πολιτική νίκη για τη μία ή την άλλη παράταξη, αλλά να επιτευχθεί μια φόρμουλα στην οποία όλοι οι Λιβανέζοι θα αισθάνονται ότι το κράτος είναι ικανό να προστατεύσει τη γη, τα σύνορα και την κυριαρχία του. Η αρχή που πρέπει να ενώνει τους Λιβανέζους είναι ότι τα όπλα πρέπει να αποτελούν μέρος του κρατικού σχεδίου, όχι υποκατάστατό του. Οποιαδήποτε διαρκής λύση πρέπει να προέλθει μέσω εθνικής συναίνεσης και συνταγματικών θεσμών, όχι μέσω εξωτερικής πίεσης ή επιβολής γεγονότων στο έδαφος με τη βία.
– Πώς θα καταφέρουν όμως ο επίσημος λιβανέζικος στρατός και η κυβέρνηση να ανακτήσουν τον πλήρη έλεγχο της κυριαρχίας της χώρας και των συνόρων της; Ως σήμερα δεν το έχουν κατορθώσει.
Πιστεύω ότι υπάρχουν πέντε βασικά βήματα που πρέπει να ληφθούν ταυτόχρονα. Πρώτον, η πλήρης ισραηλινή αποχώρηση από όλη την επικράτεια του Λιβάνου και η παύση κάθε μορφής επιθετικότητας και στρατιωτικών παραβιάσεων.. Δεύτερον, η δυνατότητα στον λιβανέζικο στρατό να αναπτυχθεί πλήρως κατά μήκος των συνόρων και στο νότο, και η παροχή όλης της απαραίτητης πολιτικής, υλικοτεχνικής και τεχνικής υποστήριξης για την εκπλήρωση του εθνικού του ρόλου. Τρίτον, η ενοποίηση της εσωτερικής λιβανέζικης θέσης, καθώς οι εσωτερικές διαιρέσεις ήταν πάντα η ευρύτερη πύλη για ξένες παρεμβάσεις. Τέταρτον, η έναρξη ενός υπεύθυνου εθνικού διαλόγου για την αμυντική στρατηγική και το μέλλον της εθνικής ασφάλειας. Πέμπτον, η υιοθέτηση μιας ενεργού διπλωματίας σε διεθνές επίπεδο. Ο Λίβανος πρέπει να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα νομικά και πολιτικά εργαλεία για να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του, είτε στα Ηνωμένα Έθνη, στο Συμβούλιο Ασφαλείας είτε σε άλλα διεθνή φόρουμ, και να καταγράψει τυχόν παραβιάσεις ή επιθέσεις κατά του εδάφους ή των πολιτών του. Ούτε ο στρατός μόνος του, ούτε η κυβέρνηση μόνη της, ούτε πολιτικό κόμμα μπορεί να επιτύχει αυτό το έργο. Η αποκατάσταση της κυριαρχίας είναι μια συλλογική εθνική ευθύνη που απαιτεί από τους Λιβανέζους να συσπειρωθούν γύρω από τους κρατικούς θεσμούς τους.
– Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επικρίνει δημόσια τον Νετανιάχου για τους χειρισμούς και την αδιαλλαξία του στο Λίβανο. Πώς επηρεάζει η ρήξη μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ το μέλλον της περιοχής και ιδιαίτερα του Λιβάνου;
Υπάρχει κάτι πιο σοβαρό από τη διαφωνία μεταξύ Νετανιάχου και Τραμπ. Πριν από δύο ημέρες, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ μίλησε για την αδιαλλαξία του Ισραήλ και τις προσπάθειές του να ματαιώσει το μνημόνιο, υπενθυμίζοντας στους Ισραηλινούς τους Αμερικανούς φορολογούμενους ότι η Αμερική είναι η μόνη ισχυρή χώρα που στέκεται δίπλα τους. Το Ισραήλ, με τη σειρά του, προσπαθεί να σαμποτάρει το μνημόνιο. Ωστόσο, πρέπει πρώτα να προσεγγίσουμε οποιαδήποτε φαινομενική απόκλιση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ με προσοχή.
– Τι εννοείτε;
Η στρατηγική σχέση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ είναι βαθύτερη από οποιαδήποτε πολιτική ή τακτική διαφωνία μπορεί να προκύψει μεταξύ ενός Αμερικανού προέδρου και ενός Ισραηλινού πρωθυπουργού, ανά πάσα στιγμή. Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι μερικές φορές υπάρχουν διαφορές στις προτεραιότητες. Οι ΗΠΑ βλέπουν την περιοχή από μια ευρύτερη οπτική γωνία που περιλαμβάνει το Ιράν, τον Κόλπο, την ενέργεια, την περιφερειακή σταθερότητα και την παγκόσμια οικονομία, ενώ το Ισραήλ βλέπει αυτά τα ζητήματα από την οπτική γωνία της άμεσης ασφάλειας και των εσωτερικών του ζητημάτων. Εάν όντως υπάρχει απόκλιση στην προσέγγιση των δύο τους απέναντι στον Λίβανο, το λιβανέζικο κράτος θα πρέπει να εκμεταλλευτεί οποιαδήποτε πιθανή αμερικανική πίεση για διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ και απόσυρση από το λιβανέζικο έδαφος, χωρίς να γίνει μέρος της διαμάχης μεταξύ των δύο συμμάχων. Οι πρόεδροι αλλάζουν στην Ουάσιγκτον και οι κυβερνήσεις αλλάζουν στο Ισραήλ. Ο Λίβανος δεν πρέπει να συνδέει το μέλλον του με τις διαφωνίες ατόμων ή κυβερνήσεων ή στοιχηματίζοντας στις διαφωνίες τρίτων. Το πιο σημαντικό ερώτημα αυτή τη στιγμή δεν είναι αν διαφωνεί ο Τραμπ με τον Νετανιάχου, αλλά αν αυτή η διαφωνία οδηγήσει στην ανάκτηση της γης, στη σταθερότητα και την κυριαρχία του Λιβάνου;».