(ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ / EUROKINISSI)
Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης εμφανίστηκε σε επισκέψεις του στη Λήμνο και τη Λέρο φορώντας τα «έξυπνα» γυαλιά Ray-Ban Meta2, συσκευή με ενσωματωμένη κάμερα, τεχνητή νοημοσύνη και δυνατότητα βιντεοκλήσεων.
Όταν δέχθηκε κριτική, δεν επέλεξε να εξηγήσει, επέλεξε να χλευάσει. Απάντησε ότι τα αγόρασε νόμιμα, ότι κόστισαν 600 ευρώ, ότι του αρέσουν, και χαρακτήρισε «υποκρισία χωρίς όρια» όσους έθεσαν ζήτημα προσωπικών δεδομένων.
Αυτή η κίνηση, τεχνολογικά ασήμαντη καθαυτή, λειτουργεί ως καθρέφτης μιας ολόκληρης πολιτικής νοοτροπίας. Στην Ελλάδα, η καταγραφή εικόνας ή ήχου προσώπων χωρίς τη συναίνεσή τους δεν είναι απλώς ζήτημα «καλού γούστου». Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων και ο ν. 4624/2019 θέτουν το πλαίσιο: η βιντεοσκόπηση ή φωτογράφιση αναγνωρίσιμων προσώπων σε δημόσιο χώρο, χωρίς νόμιμη βάση ή ενημέρωση, μπορεί να συνιστά παράνομη επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με αρμόδια την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα να εξετάζει καταγγελίες και να επιβάλλει κυρώσεις.
Το ζήτημα με τα γυαλιά της Meta δεν είναι αν ο υπουργός ενεργοποίησε την κάμερα τη συγκεκριμένη στιγμή, αυτό δεν μπορεί να το επιβεβαιώσει κανείς άλλος πέρα από τον ίδιο, αλλά ότι η ίδια η συσκευή κάνει την καταγραφή αόρατη σε όσους βρίσκονται απέναντί της, χωρίς σαφή οπτική ένδειξη λειτουργίας αναγνωρίσιμη από τον μέσο πολίτη.
Αυτό ακριβώς έχει προκαλέσει προβληματισμό σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα «smart glasses» της Meta γενικότερα: την αδυναμία του τρίτου να γνωρίζει, εκείνη τη στιγμή, αν καταγράφεται. Ένας υπουργός δεν έχει την πολυτέλεια του «Εμπιστευτείτε με». Έχει υποχρέωση διαφάνειας απέναντι σε κάθε πολίτη που στέκεται μπροστά του.
Ίδια η αλαζονεία, πολλά τα πρόσωπα
Ο ίδιος υπουργός που θεωρεί «υποκρισία» την ανησυχία για τα δεδομένα των πολιτών, είναι εκείνος που δήλωσε δημόσια στα τέλη Μαΐου σε τηλεοπτική συνέντευξη του ότι τα χρέη της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ «δεν πρόκειται να αποπληρωθούν ποτέ, παρά μόνο θα αυξάνονται» μια παραδοχή που ισοδυναμεί με ντε φάκτο διαγραφή κομματικού χρέους εκατοντάδων εκατομμυρίων.
Την ίδια στιγμή, το ιδιωτικό χρέος νοικοκυριών και επιχειρήσεων στην Ελλάδα αγγίζει σήμερα περίπου τα 410 δισεκατομμύρια ευρώ, με το ληξιπρόθεσμο κομμάτι του να ξεπερνά τα 230 δισ. Ευρώ.
Εκεί, το κράτος μετα σκούρα μπλε γυαλιά δεν μιλά για «αδύνατη αποπληρωμή». Στέλνει πλειστηριασμούς, αφήνει funds και servicers να αλωνίζουν, να στέλνουν κατασχετήρια. Δύο μέτρα και δύο σταθμά. Αυτός ο τρόπος, η ευκολία με την οποία ο υπουργός μαλώνει με εργαζόμενους, προσβάλλει κοινωνικές ομάδες και θεωρεί κάθε αντίρρηση «λαϊκισμό» δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό μίας sui generis προσωπικότητας.
Είναι σήμα μιας κυβέρνησης που, μπαίνοντας στον έβδομο χρόνο διακυβέρνησης, δεν διστάζει να παρουσιάζει ως πρωθυπουργική επιτυχία την απλή διόρθωση δικών της κοινωνικών προσβολών όπως η πρόσφατη αύξηση του αφορολόγητου στα φιλοδωρήματα, μετά την ίδια της την επιλογή να φορολογήσει και σε αυτό τους νέους που δουλεύουν σεζόν το 2024.
Ποινικός λαϊκισμός με διπλή ταχύτητα
Η ίδια κυβέρνηση που διαμορφώνει ένα αυστηρό, τιμωρητικό πλαίσιο για τον απλό πολίτη, από την τροχαία μέχρι τη φορολογική συμμόρφωση, καταφεύγει σε κατάχρηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας όποτε τίθεται ζήτημα λογοδοσίας των δικών της στελεχών. Νομοσχέδια περνούν κατεπείγοντα, κοινοβουλευτικός έλεγχος περιορίζεται, θεσμοί καταπατώνται με κάθε ευκαιρία.
Πρόκειται για χυδαίο ποινικό λαϊκισμό: αυστηρότητα προς τα κάτω, ασυλία προς τα πάνω. Η αρχαία ελληνική γραμματεία είχε ήδη δώσει όνομα σε αυτές τις πρακτικές: ύβρις. Δεν είναι τυχαίο που η ταινία του Νόλαν για την Οδύσσεια βρίσκει τόσο ευρύ κοινό σήμερα: το κοινό αναγνωρίζει διαχρονικά ότι η ύβρις τιμωρείται, ακόμη κι όταν ο ισχυρός νομίζει ότι κέρδισε. Η σημερινή κυβέρνηση φαίνεται να έχει υποκύψει στις σειρήνες αυτής ακριβώς της αλαζονείας, της διαφθοράς και του αδικαιολόγητου πλουτισμού, όπως αυτός προκύπτει και από τα πόθεν έσχες υπουργών και στελεχών της Νέας Δημοκρατίας τα τελευταία χρόνια.
Το δια ταύτα χωρίς γυαλιά
Δεν χρειαζόμαστε άλλη μια κυβέρνηση που μπερδεύει τη διόρθωση λαθών με επίτευγμα, και την εξουσία με ατιμωρησία. Χρειαζόμαστε περισσότερη σεμνότητα, σεβασμό και αξιοπρέπεια απέναντι στους πολίτες. Και τελικά, χρειαζόμαστε αλλαγή πολιτικής, πέρα από πολιτική αλλαγή. Οι πολίτες κουράστηκαν να παρακολουθούν την αλαζονεία τους.
Ο Γιώργος Καραμέρος είναι Δημοσιογράφος, μέλος της ΕΛΑΣ, πρωην βουλευτής Ανατολικής Αττικής