Από συμμαχία σε ανοιχτή ρήξη: Η «σιωπηρή» σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ
Η αντιπαλότητα ανάμεσα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στη Σαουδική Αραβία, άλλοτε αφοσιωμένους συμμάχους, πλέον εκδηλώθηκε ανοικτά στην Υεμένη, έπειτα από χρόνια αποκλίσεων, από το Σουδάν ως το Κέρας της Αφρικής, περνώντας από το πεδίο της οικονομίας.
Στο φόντο, φήμες για διένεξη ανάμεσα στους ισχυρούς άνδρες των δυο γειτονικών πετρελαιοπαραγωγικών κρατών, τον σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, γνωστό κι ως MbS στη Δύση, και των πρόεδρο των Εμιράτων Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ αλ Ναχιάν, γνωστό κι ως MbZ.
Σύγκρουση φιλοδοξιών
Ο MbZ, 64 ετών, θεωρείτο άλλοτε μέντορας του MbS, 40 ετών, η προσωπική τους σχέση χαρακτηριζόταν από κάποιους καρδιά αυτής της συμμαχίας.
Όμως οι φιλοδοξίες τους άρχισαν να αποκλίνουν καθώς ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος επιτάχυνε τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις στη χώρα του και επιδόθηκε σε κινήσεις για την εδραίωση της κυριαρχίας του. Το δίδυμο διχάζεται για διάφορα ζητήματα.
Σύμφωνα με τον Μπαράα Σιμπάν, ειδικό για την Υεμένη και τον Κόλπο, το Ριάντ είναι ανάστατο εξαιτίας των ελιγμών των Εμιράτων στο Σουδάν και στην Υεμένη, κατηγορεί τα ΗΑΕ ότι αποσταθεροποιούν τις χώρες αυτές υποστηρίζοντας παρατάξεις αντίπαλες στις κυβερνήσεις τους.
Ο ειδικός επισημαίνει ακόμη την «εμμονή» των Εμιράτων εναντίον των Αδελφών Μουσουλμάνων, που υπάρχουν υποψίες ότι αναμιγνύονται σε διάφορες χώρες, που δεν μοιράζεται, τουλάχιστον σε αυτό τον βαθμό, η Σαουδική Αραβία.
Υεμένη
Προχωρώντας σε κλιμάκωση άνευ προηγουμένου, το Ριάντ, ο βασικός υποστηρικτής της διεθνώς αναγνωρισμένης υεμενίτικης κυβέρνησης, κατηγόρησε την Τρίτη τα Εμιράτα για «εξαιρετικά επικίνδυνες» ενέργειες, λόγω της υποστήριξής τους στο αυτονομιστικό κίνημα Συμβούλιο Μετάβασης του Νότου (ΣΜΝ).
Ο στρατιωτικός συνασπισμός υπό το βασίλειο βομβάρδισε την ίδια ημέρα φορτίο όπλων που φέρεται να είχε σταλεί από τα Εμιράτα σε λιμάνι υπό τον έλεγχο του ΣΜΝ.
Ως αυτή την εβδομάδα, οι δυο δυνάμεις ήταν ενωμένες εναντίον των ανταρτών Χούθι στον πόλεμο στην Υεμένη, στον οποίο ενεπλάκησαν το 2015.
Ωστόσο η συμμαχία παρουσίασε ρήγματα, με το Αμπού Ντάμπι να αποσύρει τις περισσότερες από τις δυνάμεις του από την Υεμένη το 2019.
Όμως αυτή είναι η πρώτη φορά που οι διαφωνίες των δυο κρατών ξέσπασαν «δημόσια» και «με τέτοιο τρόπο», διαπιστώνει ο Εμαντεντίν Μπάντι, ερευνητής ειδικευμένος στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική.
Σουδάν
Και στο Σουδάν, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ υποστηρίζουν αντίπαλα στρατόπεδα.
Τα Εμιράτα κατηγορούνται πως εξοπλίζουν και εφοδιάζουν τους παραστρατιωτικούς των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (ΔΤΥ), σε ανελέητο πόλεμο εναντίον του τακτικού στρατού από τον Απρίλιο του 2023, κάτι που παρότι διαψεύδεται κατηγορηματικά τεκμηριώνεται από στοιχεία που συγκέντρωσαν ΜΚΟ και ειδικοί του ΟΗΕ.
Ο σουδανικός στρατός υποστηρίζεται από το Ριάντ, την Άγκυρα, την Τεχεράνη και τη Μόσχα, σύμφωνα με παρατηρητές.
Κατά τον κ. Μπάντι, η προέλαση των αυτονομιστών στην Υεμένη μάλλον πρέπει να ερμηνευτεί ως «τα αντίποινα» των Εμιράτων στην επίσκεψη που έκανε ο MbS στην Ουάσιγκτον τον Νοέμβριο, όταν φέρεται να άσκησε πίεση για τον φάκελο του Σουδάν.
Πίσω από το ενδιαφέρον τους για το Σουδάν βρίσκεται η επιδίωξή τους να ελέγξουν τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς στην Ερυθρά Θάλασσα και να εγγυηθούν τον εφοδιασμό με τρόφιμα. Το Αμπού Ντάμπι ενδιαφέρεται εξάλλου για τα μεγάλα κοιτάσματα χρυσού του Σουδάν, σύμφωνα με τον ίδιο.
Κέρας της Αφρικής
Η στρατηγική θέση που έχει το Κέρας της Αφρικής, στην Ερυθρά Θάλασσα, κοντά στον Κόλπο του Άντεν και στον Ινδικό Ωκεανό, είναι επίσης αντικείμενο της αντιπαλότητας.
Τα Εμιράτα έχουν σχέσεις με την Αιθιοπία και τη Σομαλιλάνδη, που έχει ανακηρύξει την ανεξαρτησία της από τη Σομαλία, και διαθέτουν στρατιωτική βάση στο λιμάνι Μπερμπέρα, δυνάμει συμφωνίας που ανάγεται στο 2017.
Η Σαουδική Αραβία, όπως και η Αίγυπτος, το Κατάρ και η Τουρκία, στηρίζουν αντίθετα τη Μογκαντίσου.
Το Ισραήλ, που εξομάλυνε τις σχέσεις του με τα ΗΑΕ το 2020, αναγνώρισε την περασμένη εβδομάδα τη Σομαλιλάνδη, κίνηση που καταδίκασαν το Ριάντ και άλλες είκοσι χώρες, κυρίως μουσουλμανικές. Τα Εμιράτα όμως όχι.
Όπως το βλέπει ο κ. Μπάντι, η αναγνώριση ενδέχεται να «εντείνει την αίσθηση ότι εγείρεται απειλή» στο Ριάντ, καθώς η Σομαλιλάνδη ενδέχεται να αναγνωρίσει το Ισραήλ και «τα ΗΑΕ έχουν πρόθεση να εκμεταλλευτούν».
Οικονομία
Έπειτα από διένεξη για τις ποσοστώσεις της παραγωγής στον ΟΠΕΚ το 2021, η αντιπαλότητα των δυο χωρών στο πεδίο της οικονομίας –και οι δυο επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο– εντάθηκε.
Το Ριάντ επιδιώκει να προσελκύσει πολυεθνικές εταιρείες, να τις πείσει να εγκατασταθούν στη Σαουδική Αραβία — κι επιμένει κάποιες να εγκαταλείψουν τα Εμιράτα.
Ακόμη, απέκτησε νέα αεροπορική εταιρεία, νέο αεροδρόμιο και επιδιώκει να δημιουργήσει κέντρα παραθερισμού ανταγωνιστικά αυτών στο Ντουμπάι.
Αξιοσημείωτα, χαλαρώνει –διακριτικά– τη νομοθεσία για την κατανάλωση αλκοόλ, επιτρέποντάς τη σε περιπτώσεις εύπορων αλλοδαπών κατοίκων ή επισκεπτών που δεν είναι μουσουλμάνοι.
(ΑΠΕ-ΜΠΕ)