Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που ξεκίνησε χθες, Πέμπτη 5 Μαρτίου και θα συνεχίσει έως και την Κυριακή 15 Μαρτίου δεν καταγράφει μόνο γεγονότα, περισσότερο ίσως τα ζωντανεύει. Μέσα στις ιστορικές του αίθουσες – Ολύμπιον, Παύλος Ζάννας, Λιμάνι, Φρίντα Λιάππα, Τώνια Μαρκετάκη, Τζον Κασσαβέτης, Σταύρος Τορνές, Μακεδονικόν – αλλά και στο online προγραμματισμό του μέσω της πλατφόρμας online.filmfestival.gr.
Με 252 ντοκιμαντέρ μικρού και μεγάλου μήκους, ανάμεσά τους 80 παγκόσμιες πρεμιέρες – αριθμός ρεκόρ για το Φεστιβάλ – 32 διεθνείς και 11 ευρωπαϊκές πρεμιέρες, το φετινό πρόγραμμα μας υπενθυμίζει ότι πίσω από τους τίτλους υπάρχουν άνθρωποι, ιστορίες που πρέπει να ειπωθούν και να θυμηθούμε, καθώς η μνήμη και η εμπειρία γίνονται φως μέσα στη σκοτεινή, αλλά πάντα συναρπαστική, πραγματικότητα της ζωής.
Ορίστε κάποιες ταινίες που αξίζει να βρει κανείς online, που αναδεικνύουν την ποικιλία και την ένταση της φετινής διοργάνωσης.
Χώρα: Ουγγαρία | Σκηνοθεσία: Katalin Bársony
Μια οικογένεια Ρομά εγκαταλείπει το εμπόλεμο Κόσοβο αναζητώντας καταφύγιο στη Γερμανία. Όταν όμως ο πόλεμος τελειώνει -και παρότι στο μεταξύ το δύσκολο στοίχημα της ενσωμάτωσης μοιάζει να έχει κερδηθεί- το γερμανικό κράτος αποφασίζει ότι το Κόσοβο είναι πια «ασφαλές». Η μισή οικογένεια επαναπροωθείται. Μόνο που ο Νάσμι, το μικρότερο μέλος της, έχει γνωρίσει μία και μοναδική πατρίδα: τη Γερμανία. Στον τόπο όπου επιστρέφει, οι Ρομά παραμένουν ανεπιθύμητοι από όλες σχεδόν τις αντιμαχόμενες πλευρές.
Γυρισμένο σε διάστημα δεκαπέντε ετών, το Suno -που σημαίνει «όνειρο»- καταγράφει την παράλογη οδύσσεια μιας επανένωσης και ταυτόχρονα μιας ενηλικίωσης που εκκρεμεί. Ένα ντοκουμέντο που δεν αποκαλύπτει απλώς τον συστημικό ρατσισμό, αλλά φωτίζει και κάτι βαθύτερο: πως η έννοια του «ανήκειν» μένει κενή όταν δεν περιλαμβάνει μια οικογένεια – και, κατ’ επέκταση, μια κοινότητα μέσα στην οποία μπορεί κανείς να είναι αποδεκτός.
Μπορείς να την δεις εδώ
Χώρα: Παλαιστίνη | Σκηνοθεσία: Sawsan Qaoud
Αφού δραπετεύουν από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς στη Λωρίδα της Γάζας, ο Γασάν, η ρωσικής καταγωγής σύζυγός του και οι κόρες τους ξεκινούν μια νέα ζωή στη Ρωσία. Αυτοεξόριστοι σ’ έναν τόπο που ελάχιστα θυμίζει την πατρίδα τους, παλεύουν με τις αναμνήσεις και τη νοσταλγία για όσα άφησαν πίσω.
Χαμηλότονο και τρυφερά μελαγχολικό, με μια γαλήνια θλίψη να το διαπερνά, το Αφήνοντας τη Γάζα παρακολουθεί την επόμενη μέρα των ανθρώπων που καταφέρνουν να ξεφύγουν από τον πόλεμο: ανθρώπων που σώζουν το σώμα τους, αλλά κουβαλούν το συντριπτικό βάρος της απώλειας όλων εκείνων που για χρόνια συγκροτούσαν το υπαρξιακό τους οικοσύστημα.
Με ρέουσα αφήγηση, λεπτά συναισθηματικά ημιτόνια και μια συγκινητική προσήλωση στις μικρές λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά, η ταινία εντοπίζει την ελπίδα σε έναν δύσκολο τόπο: στη διαχείριση της νοσταλγίας, στο αναπόφευκτο άλγος της μνήμης, αλλά και στην ανθεκτική παρηγοριά που αυτή —παρά τα πάντα— εξακολουθεί να προσφέρει.
Μπορείς να την δεις εδώ
Χώρα: Ελλάδα, Ελβετία | Σκηνοθεσία: learjos Eduardo Papanicolaou, Marios Kleftakis
Το 1965, ο Λι Κουαν Γιου ανακήρυξε την ανεξαρτησία της Σιγκαπούρη δηλώνοντας: «Η Σιγκαπούρη δεν θα γίνει απλώς μια μητρόπολη· θα αντέξει για χίλια χρόνια. Και όσοι δεν σκέφτονται με αυτούς τους όρους δεν αξίζουν την επιβίωση».
Μισό αιώνα αργότερα, σε μια εποχή όπου η αστική κρίση απειλεί ολοένα και περισσότερες πόλεις του κόσμου, η Σιγκαπούρη εξακολουθεί να προβάλλεται ως ένα μοναδικό αστικό θαύμα — υπόδειγμα σχεδιασμού, οργάνωσης και αποτελεσματικότητας. Αλλά κάθε θαύμα έχει το τίμημά του. Και το ερώτημα παραμένει: ποιο είναι το πραγματικό κόστος αυτής της ουτοπίας;
Μπορείς να την δεις εδώ
Χώρα: Ισλανδία, Πολωνία | Σκηνοθεσία: Yrsa Roca Fannberg
Κοντά στο τέλος της, η ζωή αρχίζει να μοιάζει απλή. Αυτή την αίσθηση αφήνει ένα από τα πιο όμορφα, βαθιά ανθρώπινα και γλυκόπικρα ντοκιμαντέρ της πρόσφατης μνήμης. Καταγράφοντας μικρές ψηφίδες καθημερινότητας των ηλικιωμένων κατοίκων ενός οίκου ευγηρίας στο Ρέικιαβικ, το εικαστικά υποβλητικό Η γη κάτω απ’ τα πόδια μας μας ξεναγεί σ’ έναν τόπο γαλήνιας ραθυμίας, που μοιάζει να αιωρείται έξω από τον χρόνο. Στιγμές ζωής που πια κατοικούν το παρόν σχεδόν συνεσταλμένα – διακριτικά, αθόρυβα, χωρίς ένταση – καταγράφονται από τον κινηματογραφικό φακό με τρυφερότητα και σεβασμό, συνθέτοντας έναν ιμπρεσιονιστικό κινηματογραφικό πίνακα της τρίτης ηλικίας. Με μια σπάνια αρμονία μορφής και περιεχομένου, η ταινία γίνεται κάτι περισσότερο από ένα απλό πορτρέτο του γήρατος: ένα φιλμικό ισοδύναμο μιας ζεστής, γεμάτης ενσυναίσθηση αγκαλιάς στην ευθραυστότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Μπορείς να την δεις εδώ
Χώρα: Φιλανδία, Σουηδία | Σκηνοθεσία: Inka Achte
Με τη διάλυση της Σοβιετική Ένωση να πλήττει και την οικονομία της γειτονικής Φινλανδία, η σκανδιναβική χώρα βυθίστηκε σε μια παρατεταμένη περίοδο ύφεσης. Σημάδια ανάκαμψης δεν διαφαίνονταν στον ορίζοντα, αλλά μια απρόσμενη διέξοδος βρέθηκε στους τηλεοπτικούς δέκτες των Φινλανδών: μια σαπουνόπερα.
Η εμφάνιση της Τόλμης και Γοητείας δημιούργησε ένα τεράστιο και φανατικό κοινό, ενώ η περιοδεία των Αμερικανών ινδαλμάτων στη χώρα προκάλεσε έναν άνευ προηγουμένου παροξυσμό. Πέρα από μια απολαυστική, meta αναδρομή στον ιστορικό αντίκτυπο της σειράς-φαινόμενο στις αρχές των 90s, το Στον πυρετό της σαπουνόπερας εξετάζει τις συνθήκες υπό τις οποίες η ανάγκη για ονειροπόληση χτυπάει κόκκινο — ειδικά όταν όλα γύρω μοιάζουν σκοτεινά.
Μπορείς να την δεις εδώ
Χώρα: Ελλάδα | Σκηνοθεσία: Γιώργος Παπασταμούλος
Στην καρδιά της Κένυας, εκεί όπου οι κορυφές των βουνών αγγίζουν τον ουρανό και ο αέρας γίνεται πιο αραιός, ένα μικρό χωριό, το Ίτεν, μετατρέπεται σε λίκνο θρύλων. Εκεί, στα 2.500 μέτρα υψόμετρο, ένας Ιρλανδός πάστορας χωρίς προηγούμενη εμπειρία στον αθλητισμό, ο Brother Colm O’Connell, φυτεύει τους σπόρους μιας ιδέας που θα αλλάξει για πάντα τον κόσμο του στίβου. Δεν ήξερε πώς να προπονήσει, αλλά ήξερε πώς να εμπνεύσει. Κάθε βήμα, κάθε ανάσα εκεί ψηλά, γίνεται μάθημα επιμονής και πίστης στον άνθρωπο.
Το Ίτεν, ένας τόπος που μέχρι τότε παρέμενε άγνωστος, μεταμορφώνεται σε παγκόσμιο κέντρο προετοιμασίας δρομέων μεγάλων αποστάσεων. Οι Κενυάτες αθλητές, που θα γίνουν σύντομα Ολυμπιονίκες και κάτοχοι χρυσών μεταλλίων, μαθαίνουν πρώτα να πιστεύουν στον εαυτό τους και μετά να σπάνε ρεκόρ. Μέσα από το ντοκιμαντέρ «HillTen», η κάμερα μάς ταξιδεύει εκεί όπου η αντοχή δεν μετριέται μόνο σε χιλιόμετρα, αλλά και σε όρια ψυχής και καρδιάς.
«Γίνε καλός άνθρωπος, πριν γίνεις καλός αθλητής», λέει στους μαθητές του ο Brother Colm και αυτή η φράση καθορίζει όχι μόνο τον χαρακτήρα τους, αλλά και την πορεία ενός ολόκληρου έθνους στον παγκόσμιο στίβο. Το Ίτεν δεν είναι πια μόνο ένα χωριό, είναι η εικόνα της πίστης στον άνθρωπο που συναντά το όνειρο του.
Μπορείς να την δεις εδώ
