Καθολικό lockdown στα κτηνοτροφικά προϊόντα της Λέσβου έπειτα από κρούσμα αφθώδους πυρετού
Καθολικό lockdown στα κτηνοτροφικά προϊόντα της Λέσβου και μάλιστα αναδρομικά για όσα από αυτά έχουν παραχθεί ή βγει από το νησί μετά τις 15 Ιανουαρίου επιβάλει με ανακοίνωση μέτρων που δόθηκαν στη δημοσιότητα χθες το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης προκειμένου να αντιμετωπισθεί η ζωονόσος του αφθώδους πυρετού που εντοπίσθηκε σε μονάδα βοοειδών στην περιοχή της Πελόπης, στη βορειοανατολική Λέσβο, την περασμένη Δευτέρα 16 Μαρτίου.
Κι όλα αυτά σε ένα νησί με την κτηνοτροφία να αποτελεί πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Λίγες μέρες πριν από το Πάσχα μένουν απούλητα περισσότερα από 70.000 αμνοερίφια που επρόκειτο να εξαχθούν από το νησί. Ενώ σταμάτησε η παραλαβή γάλακτος από 9000 περίπου καταγεγραμμένες στα μητρώα κτηνοτροφικές μονάδες οι οποίες παράγουν αυτή την εποχή συνολικά 60 με 70 τόνους γάλακτος τη μέρα. Με τιμή αγοράς 1,45 ευρώ το κιλό περίπου. Το γάλα είτε τυροκομείται σε μονάδες στη Λέσβο είτε εξάγεται σε εργοστάσια εκτός Ελλάδας προκειμένου να τυροκομηθούν τα ονομαστά ΠΟΠ τυριά του νησιού όπως το λαδοτύρι.
Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ενημέρωσε αργά χθες το απόγευμα για τη λήψη επειγόντων μέτρων προκειμένου να αποτραπεί η εξάπλωση της ζωονόσου ενώ έχει δοθεί και εντολή για την ενεργοποίηση των Τοπικών Κέντρων Ελέγχου του αφθώδους πυρετού για τον συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών και την έγκαιρη ενημέρωση του κοινού.
Στη Λέσβο οριοθετήθηκαν ζώνη προστασίας σε ακτίνα τριών χιλιομέτρων, ζώνη επιτήρησης σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων από την μολυσμένη εκτροφή και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη στο υπόλοιπο νησί. Η ισχύς των μέτρων στις ζώνες αυτές έχει οριστεί έως και τις 15 Μαΐου 2026.
Απαγόρευση διακίνησης γαλακτοκομικών προϊόντων
Ως προς τις μετακινήσεις ζώντων ζώων, ισχύει καθολική απαγόρευση όλων των μετακινήσεων των ευαίσθητων ειδών, δηλαδή βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων, για σφαγή, πάχυνση, αναπαραγωγή ή βόσκηση, εντός της ζώνης προστασίας, της ζώνης επιτήρησης και της περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης, για τουλάχιστον 10 ημέρες και έως την επαναξιολόγηση των μέτρων με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα και τις νεότερες οδηγίες.
Για το νωπό γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, προβλέπεται ότι το νωπό γάλα των ευαίσθητων ειδών και τα γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί ή θα παραχθούν στο επόμενο διάστημα δεν διακινούνται εκτός της Λέσβου. Το νωπό γάλα μπορεί να μεταποιείται μόνο εντός της ίδιας ζώνης από την οποία προέρχεται, με τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, ενώ η θερμική επεξεργασία για την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων ορίζεται κατ’ ελάχιστον σε παστερίωση ισοδύναμη με 72 ° C για 15 δευτερόλεπτα. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα που παράγονται στη Λέσβο καταναλώνονται αυστηρά εντός του νησιού μέχρι νεωτέρας.
Επιπλέον, τα γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί στην υπόλοιπη Ελλάδα από νωπό γάλα της Λέσβου, καθώς και τα προϊόντα που έχουν ήδη μετακινηθεί από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη Ελλάδα από 15 Ιανουαρίου 2026 και μετά, δεν διατίθενται στην αγορά μέχρι νεωτέρας.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τα οχήματα που μεταφέρουν νωπό γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα εντός της Λέσβου. Τα οχήματα αυτά οφείλουν να τηρούν αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας, να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται σχολαστικά, να διαθέτουν εξοπλισμό απολύμανσης, να λειτουργούν με διακριτή χρήση ανά ζώνη, να μην παραλαμβάνουν γάλα από ελεύθερες περιοχές όταν κινούνται σε απαγορευμένη ζώνη και να συνοδεύονται από τα απαραίτητα παραστατικά καθαρισμού και απολύμανσης. Οι ίδιοι όροι ισχύουν και για τα οχήματα μεταφοράς γαλακτοκομικών προϊόντων.
Σταματούν οι σφαγές
Για το νωπό κρέας και τα προϊόντα κρέατος, απαγορεύονται ρητά όλες οι σφαγές των παραγωγικών ζώων στη Λέσβο μέχρι νεωτέρας. Σφάγια που προέρχονται από ζώα εκμεταλλεύσεων εκτός Λέσβου και ήδη βρίσκονται σε ψυκτικούς θαλάμους σφαγείων του νησιού μπορούν να διακινηθούν μόνο στην τοπική αγορά, εντός Λέσβου. Αντίθετα, σφάγια που προέρχονται από ζώα εκμεταλλεύσεων εντός Λέσβου μπορούν να διατεθούν στην τοπική αγορά μόνο κατόπιν θερμικής επεξεργασίας. Παράλληλα, απαγορεύεται η αποστολή σφαγίων, κρέατος, παρασκευασμάτων και προϊόντων με βάση το κρέας από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη χώρα, άλλα κράτη-μέλη και τρίτες χώρες μέχρι νεωτέρας.
Σε ό,τι αφορά τα ζωικά υποπροϊόντα, ισχύει ότι τα ζωικά υποπροϊόντα των δίχηλων ζώων που προέρχονται από τη Λέσβο, όπως νεκρά ζώα, κόπρος, γάλα, δέρματα, μαλλί, εντόσθια και λοιποί ιστοί από σφαγεία, απαγορεύεται να μετακινηθούν εκτός νήσου Λέσβου. Για τα σφαγεία προβλέπεται ειδική διαχείριση εντός νησιού, ενώ για τις δορές και τα δέρματα ορίζεται ότι μπορούν να οδηγούνται στις εγκεκριμένες μονάδες ενδιάμεσου χειρισμού του νησιού για αλάτιση και αποθήκευση μέχρι νεωτέρας.
Αντίστοιχα, για τις ζωοτροφές προβλέπεται ότι ισχύουν περιορισμοί στη διακίνησή τους από τη Λέσβο, στο πλαίσιο των συνολικών μέτρων που έχουν τεθεί σε εφαρμογή για την αποτροπή περαιτέρω διασποράς της νόσου.
Παράλληλα, στις εκτροφές που βρίσκονται στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης πραγματοποιούνται έλεγχοι και επισκέψεις με προτεραιότητα στη ζώνη προστασίας, κατά τις οποίες επαληθεύεται και η τήρηση των μέτρων βιοπροφύλαξης. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η περίφραξη, οι απολυμάνσεις τροχών οχημάτων και υποδημάτων στις εισόδους και εξόδους των εκμεταλλεύσεων, οι συνεχείς απολυμάνσεις υλικών και εξοπλισμού, η τήρηση αρχείου επισκεπτών και η χρήση προστατευτικής ένδυσης και υπόδησης.
Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων καλεί τους κτηνοτρόφους, τους εμπόρους, τους μεταφορείς, τα σφαγεία, τις γαλακτοκομικές εγκαταστάσεις και κάθε εμπλεκόμενο στην αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης να τηρούν αυστηρά τις οδηγίες των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Η έγκαιρη συμμόρφωση με τα μέτρα είναι κρίσιμη για τον περιορισμό της νόσου, την προστασία του ζωικού κεφαλαίου και τη θωράκιση της παραγωγής του νησιού.
Δεν κινδυνεύει ο άνθρωπος
Σύμφωνα με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, «ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, και χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ταχεία εξάπλωση. Μεταδίδεται τόσο με άμεση επαφή όσο και έμμεσα, μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, εξοπλισμού ή ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να μεταδοθεί και αερογενώς, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης γειτονικών εκμεταλλεύσεων. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, ωστόσο συγκαταλέγεται στα πλέον επικίνδυνα νοσήματα των παραγωγικών ζώων και απαιτεί την άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου, βιοπροφύλαξης και περιορισμού των μετακινήσεων».
«Η Λέσβος», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αναστασία Αντωνέλλη, αντιπεριφερειάρχης πρωτογενούς τομέα, «ζει μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των τελευταίων χρόνων. Ο αφθώδης πυρετός μπορεί να πυροδοτήσει ένα ντόμινο εξελίξεων που θα απειλήσει όχι μόνο την οικονομική αλλά και την κοινωνική συνοχή του νησιού».
Σήμερα, Παρασκευή 20 Μαρτίου, επισκέπτεται τη Λέσβο ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρος Πρωτοψάλτης.
Συναγερμός στη Θεσσαλονίκη
Αυστηρά μέτρα απολύμανσης στο λιμάνι και το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης τίθενται σε ισχύ, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο εξάπλωσης του αφθώδη πυρετού, που πλήττει τα παραγωγικά ζώα από την Λέσβο, όπου επιβεβαιώθηκε κρούσμα της νόσου, στην ηπειρωτική Ελλάδα. Αυτό ανέφερε ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Γιώργος Κεφαλάς, ο οποίος ενημέρωσε εκτάκτως το Περιφερειακό Συμβούλιο για το θέμα, μετά από σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε το πρωί στην Περιφέρεια με τους εμπλεκόμενους φορείς.
Συγκεκριμένα, όπως είπε αποφασίστηκε, σε συνεργασία με το αρμόδιο υπουργείο, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας να τοποθετήσει απολυμαντικό σταθμό στο λιμάνι για τα οχήματα, στο σημείο κατάπλου των πλοίων και απολυμαντικούς τάπητες και για το επιβατικό κοινό που θα εξέρχεται από τα πλοία. Παράλληλα, η Περιφέρεια βρίσκεται σε συνεννόηση με τον αερολιμενάρχη έτσι ώστε να εγκατασταθούν απολυμαντικοί τάπητες και στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης για όσους έρχονται από τη Λέσβο.
«Από την προηγούμενη Παρασκευή έχουμε επιβεβαιωμένο κρούσμα αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, στην περιοχή Μανταμάδος» τόνισε ο ίδιος, επισημαίνοντας ότι «πρόκειται για μια επιζωοτία πολύ πιο επικίνδυνη και πολύ πιο ευμετάδοτη από όλες τις προηγούμενες» καθώς «μεταδίδεται πολύ εύκολα, ακόμη και με τον αέρα, μέχρι και σε απόσταση 50 χιλιομέτρων».
«Έχουμε να αντιμετωπίσουμε τις επόμενες μέρες το εξής: δυστυχώς, στη Λέσβο τα μέτρα ήταν πλημμελή έως ανύπαρκτα και από αύριο έχουμε κατάπλου πλοίων από τη Λέσβο στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης που είναι αρμοδιότητά μας» είπε και προσέθεσε: «Η κατάσταση είναι εξαιρετικά κρίσιμη διότι εφόσον υπάρξει κρούσμα στην ηπειρωτική Ελλάδα είναι πάρα πολύ δύσκολο έως αδύνατον να αντιμετωπιστεί, με βάση αυτά που λένε οι επιστήμονες, οι κτηνίατροι και οι επιδημιολόγοι και προσβάλλει όλα τα τετράποδα παραγωγικά ζώα, δηλαδή χοιροειδή, αιγοπρόβατα και βοοειδή. Άρα μιλάμε για κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο».
Παράλληλα δήλωσε: «Θεωρήσαμε χρέος μας να ενημερώσουμε τα μέλη του Περιφερειακού Συμβουλίου επειδή αύριο και την Κυριακή η διαδικασία του κατάπλου των πλοίων αυτών στο λιμάνι θα είναι πάρα πολύ αυστηρή. Θεωρούμε ότι θα πρέπει να είστε όλοι ενήμεροι και επικοινωνιακά να συμβάλλετε ώστε να χειριστούμε το θέμα με την ίδια μεθοδολογία που χειριστήκαμε την επιδημία του κορονοϊού. Είναι τόσο σοβαρά τα πράγματα. Ζητάμε την υποστήριξή σας και τη μεταφορά της πληροφορίας με υπεύθυνο τρόπο ώστε να μην δημιουργηθεί πανικός στο κοινό γιατί δεν είναι ανθρωπονόσος, δεν αφορά τους ανθρώπους, μπορεί όμως και η ανθρώπινη αναπνοή να μεταδώσει το πρόβλημα. Οπότε θα πρέπει τα μέτρα να τηρηθούν απαρέγκλιτα. Είναι μια κατάσταση εξαιρετικά επικίνδυνη και κυριολεκτικά κάνουμε τον σταυρό μας για να μην υπάρξει μετάδοση στο ηπειρωτικό έδαφος της χώρας».
Σχετικά με τα μέτρα που θα ισχύσουν το επόμενο χρονικό διάστημα, υπογράμμισε: «Θα είναι υπερβολικά αυστηρά γιατί σύμφωνα με τα ευρήματα των επιδημιολόγων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, την περασμένη Δευτέρα οι αλλοιώσεις στα προσβεβλημένα ζώα στη Λέσβο ήταν παλιές. Δηλαδή είχαν από 10 έως 30 μέρες που είχαν παρουσιαστεί και δεν γίναν αντιληπτές ή απεκρύβησαν. Αυτό σημαίνει ότι ενδεχομένως προϊόντα ζωικής προέλευσης έχουν μετακινηθεί στην ηπειρωτική Ελλάδα με πλημμελή τρόπο».
Ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας επανέλαβε ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος και ζήτημα υγειονομικής ασφάλειας για το καταναλωτικό κοινό» αλλά σχολίασε: «υπάρχει ζήτημα μετάδοσης από τα μεταφορικά μέσα γιατί δεν απολυμαίνονταν και δεν τηρούνταν οι διαδικασίες. Οπότε οι υπηρεσίες της Περιφέρειάς μας και το Τμήμα Ζωοτροφών της Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) και η Κτηνιατρική Υπηρεσία και η Διεύθυνση Υγείας είναι σε απόλυτη κινητοποίηση, είναι σε κόκκινο συναγερμό για να ελεγχθεί η οποιαδήποτε διαδίνηση έχει ήδη γίνει και να αποφύγουμε προβλήματα».
Σχετικά με την Κύπρο, είπε ότι εκεί υπάρχουν δυστυχώς πολλά κρούσματα, διότι έχει υπάρξει μετακίνηση ζωικού κεφαλαίου από την ηπειρωτική Τουρκία στην τουρκοκυπριακή πλευρά και από εκεί έχουν κολλήσει δύο κτηνοτροφικές μονάδες στην ελληνική πλευρά κοντά στο αεροδρόμιο.
Το μεσημέρι θα πραγματοποιηθεί τηλεδιάσκεψη των αρμοδίων της Περιφέρειας με το μικροβιολογικό τμήμα της Κτηνιατρικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ώστε να εξεταστούν επιπλέον μέτρα δημοσιοποίησης του θέματος προς τους παραγωγούς, με στόχο να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης.
Για το κτηνιατρικό προσωπικό της Περιφέρειας ο κ. Κεφαλάς τόνισε ότι οι κτηνιατρικές υπηρεσίες είναι υποστελεχωμένες, ανέφερε ότι έχουν ανακληθεί όλες οι άδειες πλην των αδειών ασθενείας για όλο το κτηνιατρικό προσωπικό της Περιφέρειας με πράξη νομοθετικού περιεχομένου, ενώ έχουν τεθεί στη διάθεση της Περιφέρειας 27 στρατιωτικοί κτηνίατροι που έχει παραχωρήσει η Κτηνιατρική Στρατιωτική Υπηρεσία του Γ’ Σώματος Στρατού και κινήθηκε διαδικασία πρόσληψης ιδιωτών κτηνιάτρων με ορισμένου χρόνου συμβάσεις. «Αν κατά την εξέλιξη του προβλήματος δεν επαρκούν, έχουμε συμφωνήσει με το υπουργείο να μπορέσουμε να απασχολήσουμε και ιδιώτες κτηνιάτρους ώστε να συνδράμουν το έργο των κτηνιατρικών υπηρεσιών. Είναι κάτι που γίνεται για πρώτη φορά αλλά δυστυχώς είναι αναγκαίο γιατί διαφορετικά είναι ανθρωπίνως αδύνατο να προλάβουμε τα πάντα» προσέθεσε.
Σχολίασε, τέλος, ότι βρισκόμαστε και μερικές μέρες πριν από το Πάσχα, άρα υπάρχει αυξημένη διακίνηση αμνοεριφίων στα σφαγεία για να εξυπηρετηθεί το καταναλωτικό κοινό. «Η κατάσταση είναι πραγματικά δύσκολη. Ό,τι ανθρώπινο κτηνιατρικό δυναμικό υπάρχει στην Περιφέρειά μας αξιοποιείται» συμπλήρωσε.
Από την πλευρά του, ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας επισήμανε ότι έγινε επικοινωνία και με την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης γιατί και από εκεί γίνονται μετακινήσεις φορτηγών και επιβατών από τη Μυτιλήνη προς την Καβάλα, προκειμένου και εκείνοι να λάβουν τα ίδια μέτρα για να μην εξαπλωθεί αυτή η επικίνδυνη νόσος στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Ο επικεφαλής της παράταξης «Πράξεις για τη Μακεδονία» Χρήστος Παπαστεργίου υπογράμμισε την ανάγκη επέκτασης των μέτρων στο αεροδρόμιο και για τους ταξιδιώτες που έρχονται από την Κύπρο, ενώ από την πλευρά της «Λαϊκής Συσπείρωσης», ο Γιώργος Χαβατζάς έθεσε ερωτήματα για την επάρκεια του προσωπικού σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση της κατάστασης.
Ο Βασίλης Ρόκος επικεφαλής της παράταξης «Συν- εργασία για την Κεντρική Μακεδονία» εκτίμησε ότι είναι δύσκολο να προστατευτεί η ηπειρωτική χώρα και σημείωσε ότι θα πρέπει να υπάρξει καλή ενημέρωση των εμπλεκόμενων φορέων.