Κάποια ρομαντική ψυχή ενέταξε σε δημοφιλές τηλεοπτικό παιγνίδι γνώσεων, που προβλήθηκε προ ημερών, την ερώτηση: «Ποιο αρσενικό ζώο δίνει στο θηλυκό ένα βότσαλο ως “δώρο πρότασης γάμου” την εποχή του ζευγαρώματος;».
Παραδομένη στη συνθήκη που περιγράφεται ως «λιώνω την αγάπη μου στους καναπέδες παρακολουθώντας σειρές και ταινίες» απάντησα ενθουσιασμένη: «Ο πιγκουίνος!». Και καταλήφθηκα άξαφνα από μια διόλου γλυκανάλατη αλλά απόλυτα ρομαντική διάθεση, παρούσα και στις μεταξύ τυρού και αχλαδιού συζητήσεις με φίλους περί μονογαμίας.
Πότε ανέκδοτο, πότε κοινωνική κατασκευή, συχνά και τα δύο μαζί η μονογαμία είναι συνήθως «σειριακή»: Είσαι πιστός όσο διαρκεί η σχέση. Υπάρχει και η άλλη σπάνια μορφή της: η παντοτινή μονογαμία η αιώνια πίστη στην οποία εικάζεται ότι οι πιγκουίνοι «ορκίζονται» όταν βρίσκουν το ταίρι τους.
Το «ναι» είναι για πάντα;
Η σκηνή έχει ως εξής: Μέσα σε ένα κινούμενο ασπρόμαυρο πλήθος ένας αρσενικός πιγκουίνος αφήνει στα πόδια μιας θηλυκής ένα βότσαλο ή μία μικρή πέτρα. Εκείνη έχει δύο επιλογές: Είτε να σηκώσει το δώρο με το ράμφος της ή να αδιαφορήσει για την προσφορά. Στην πρώτη περίπτωση αυτός κι αυτή θα γίνουν ζευγάρι και λέγεται ότι το βότσαλο/μικρή πέτρα θα χρησιμοποιηθεί για τη φωλιά τους. Δεν είναι όλα τα είδη πιγκουίνων που κάνουν φωλιά. Όλοι όμως οι πιγκουίνοι κάνουν σχέσεις που μπορεί να κρατήσουν ως το τέλος.
«Ποιο τέλος;», αναρωτιόμαστε εμείς οι άνθρωποι, που ξέρουμε ότι λίγες αγάπες φτάνουν ως την άκρη της ζωής.
Στο γαλλικό ντοκιμαντέρ του Λυκ Ζακέ «Το Ταξίδι του Αυτοκράτορα» (La marche de l’empereur, 2005) παρακολουθήσαμε δίχως ανάσα το ταξίδι του αυτοκρατορικού πιγκουΐνου στα βάθη της Ανταρκτικής. Είδαμε το ασπρόμαυρο καραβάνι να διασχίζει θάλασσες και ωκεανούς προκειμένου οι ήρωες των απανταχού ερωτευμένων να επιλέξουν ο ένας τον άλλον, να ζευγαρώσουν –συναινετικά πάντα, να εκκολάψουν εναλλάξ τα αβγά τους και να ξαναβουτήξουν στα παγωμένα νερά για ένα ακόμη ταξίδι. Στα ίδια μέρη θα ξαναβρεθούν με το ίδιο πάντα ταίρι στην επόμενη αναπαραγωγική περίοδο. Θέλεις να το πιστέψεις;
Η επιστήμη ακυρώνει το happy end
Η Global Penguin Society, επιστημονική εταιρία, που παρακολουθεί μέσω GPS τους πιγκουίνους στα ταξίδια τους και παρατηρεί τις συνήθειές τους, αναζητά την αλήθεια. Αν επισκεφτείς την ιστοσελίδα των φανατικών αυτών ακόλουθων των πιγκουίνων, βλέπεις σε πραγματικό χρόνο τους δεινούς αυτούς κολυμβητές να διασχίζουν ωκεανούς προκειμένου να φτάσουν εκεί, όπου το ταίρι τους τούς περιμένει.
Οι πιο «γειωμένοι» επιστήμονες βιολόγοι ισχυρίζονται ότι όλα είναι ένστικτο και ότι η μονογαμία κρατάει όσο η αναπαραγωγική διαδικασία.
«Οι πιγκουίνοι δεν είναι πραγματικά μονογαμικοί», αναφέρει στο επιστημονικό περιοδικό Live Science, η Emma Marks, Συμπεριφορική Οικολόγος στο Πανεπιστήμιο του Ώκλαντ στη Νέα Ζηλανδία. Η Dr. Marks μελετά τη συμπεριφορά αναπαραγωγής και την επιλογή συντρόφου σε αποικιακά είδη αναπαραγωγής, όπως τα διάφορα είδη πιγκουίνων που συγκεντρώνονται σε τεράστιες αποικίες προκειμένου να ζευγαρώσουν. «Τα αποικιακά είδη αναπαραγωγής, όπως οι πιγκουίνοι, μπορεί να είναι μονογαμικά, με την έννοια ότι έχουν έναν σύντροφο με τον οποίο φωλιάζουν και μεγαλώνουν νεοσσούς κάθε εποχή», δήλωσε η ειδική επιστήμονας. «Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δε συμβαίνουν και “εξωσχολικές δραστηριότητες”».
Πατάω το play στο γαλλικό ντοκιμαντέρ για να ξαναδώ τα «βλέμματα», τα τινάγματα των πτερυγίων, το ζευγάρωμα, τον αποχωρισμό και την επανασύνδεση αυτών των ιδιότυπων ζευγαριών που δεν πετούν σε ανοιχτούς ουρανούς, αλλά ταξιδεύουν κολυμπώντας σε αφιλόξενες θάλασσες πιστεύοντας στην αιώνια αγάπη. Μαζί τους. Έστω και από τον καναπέ μου.
