Με κεντρικό άξονα το φετινό του “σύνθημα” «We are what we feel», το φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου του Βερολίνου, The Greek Film Festival in Berlin, ανοίγει πάλι τις πόρτες του, ανήμερα της εθνικής μας εορτής, μπαίνοντας στη δεύτερη δεκαετία της ζωής του. Δυναμικό, πλούσιο, τολμηρό, πολυσυλλεκτικό και διαρκώς εξελισσόμενο, με μία ακούραστη, δεμένη ομάδα που πριν απ’ όλα το αγαπά και μετά δουλεύει για αυτό, το φεστιβάλ προωθεί με τον καλύτερο τρόπο τον ελληνικό κινηματογράφο σε μία πόλη με απαιτητικό κοινό που το έχει αγκαλιάσει για τις προτάσεις του και τη ζεστασιά του.
«Είμαστε αυτό που νιώθουμε» ή «Είμαστε ό,τι νιώθουμε», με άλλα λόγια το συναίσθημά μας είναι η κινητήρια δύναμή μας, αναγράφεται επίσημα φέτος στην οπτική του ταυτότητα, αν και όσα χρόνια βρέθηκα εκεί, αυτήν την ατμόσφαιρα ανέπνεα στο φουαγιέ και τις αίθουσες του ιστορικού κινηματογράφου «Babylon» που το φιλοξενεί τόσα χρόνια. Εκεί, στην οδό Ρόζα Λούξενμπουργκ και δίπλα στην ομώνυμη πλατεία, στην καρδιά του Mitte, στο κέντρο «της πιο ελεύθερης πόλης της Ευρώπης», όπως λέει στην κουβέντα μας η καλλιτεχνική διευθύντρια Σοφία Σταυριανίδου.
Η σύγχρονη ελληνική κινηματογραφία βρίσκει εκεί βήμα να αναδείξει το πνεύμα της, τη φρέσκια ματιά, τις τολμηρές ιδέες της, να προβάλει τις ταινίες της, να προωθήσει τους δημιουργούς της σε διεθνές κοινό και να ανοίξει έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσά τους. Πολύτιμο. Με ένα πρόγραμμα πολύπλευρο, επίκαιρο, πολυσυλλεκτικό, 31 συνολικά ταινίες – μυθοπλασίας, ντοκιμαντέρ, μικρού μήκους, ειδικές προβολές –, αρκετές από αυτές σε διεθνή ή γερμανική πρεμιέρα, spotlight στην Αγγελική Παπούλια, παράλληλες εκδηλώσεις -επικεντρωμένες φέτος στις σύγχρονες γυναικείες και non-binary ταυτότητες στον κινηματογράφο-, βραβεία από προσεκτικά επιλεγμένες κριτικές επιτροπές και μια περιήγηση-ξενάγηση των καλεσμένων στις ομορφιές και τους θησαυρούς του Βερολίνου, η φετινή διοργάνωση στις πέντε φιλόξενες μέρες της δίνει μια βαθιά ανάσα ανακούφισης και ξεγνοιασιάς στους δύσκολους καιρούς που περνάμε, εν μέσω πολεμικών συρράξεων και πολιτικής παράνοιας.
Σκηνή από την «Σπασμένη Φλέβα» του Γιάννη Οικονομίδη, ταινία έναρξης του φεστιβάλ
Ταινία έναρξης στις 25 Μαρτίου, η «Σπασμένη Φλέβα», το σύγχρονο αστικό δράμα του Γιάννη Οικονομίδη που έσπασε ταμεία, παρουσία του σκηνοθέτη, του πρωταγωνιστή Βασίλη Μπισμπίκη και της ηθοποιού Σοφίας Κουνιά. Τη βραδιά θα ανοίξει με jazz και avant-garde ήχους το βραβευμένο με το German Jazz Prize ντουέτο κρουστών Wobbly –η Εύη Φιλίππου και ο Marius Wankel. Ταινία λήξης στις 29 Μαρτίου, το εξαίρετο coming of age αθλητικό δράμα «Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ» του Γιώργου Γεωργόπουλου.
Ανάμεσά τους προβολές δώδεκα ταινιών μεγάλου μήκους στα δύο διαγωνιστικά τμήματά του φεστιβάλ, η μία καλύτερη από την άλλη: στο Emerging Greek Competition οι ταινίες μυθοπλασίας «Beachcomber» του Αριστοτέλη Μαραγκού, «Αρκουδότρυπα» των Χρυσιάννα Παπαδάκη & Στέργιου Ντινόπουλου, «H Απόφαση της Έλενας» του Στέφανου Τσιβόπουλου, «Gorgonà» της Εύης Καλογηροπούλου, «Life in a Beat» της Αμέρισσας Μπάστα, «Regan» του Πάνου Κατσιμπέρη.
«Life in a Beat» της Αμέρισσας Μπάστα
Στο τμήμα Ντοκιμαντέρ, οι ταινίες «Λo» του Θανάση Βασιλείου, «Επιστροφή στην Πατρίδα» των Χρύσα Τζελέπη & Άκη Κερσανίδη, «Τα Τέρματα του Αυγούστου» του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου, «Εδώ Μιλάνε για Λατρεία» του Βύρωνα Κριτζά, «ΕΜΕΙΣ: Μια Ταινία για τον Bloody Hawk» των Στέλιου Κοτιώνη & Ορέστη Πλακιά, «Who Was Here?» της Εύης Στάμου (μικρού μήκους)
«Επιστροφή στην Πατρίδα» των Χρύσας Τζελέπη & Άκη Κερσανίδη
Αλλά και δώδεκα μικρού μήκους ταινίες στο αντίστοιχο διαγωνιστικό τμήμα: «Driving me Crazy» της Μένης Τσιλιανίδου, «Fuit» του Αλέξανδρου Χαντζή, «Γκέκας» του Δημήτρη Μουτσιάκα, «Hopepunk» της Βασιλικής Λαζαρίδου, «Magdalena Hausen: Frozen Time» του Γιάννη Καρπούζη, «MJ» του Γιώργου Φουρτούνη, «Noi» του Νεριτάν Ζιντζιρία, «No Future Kids» της Ελένης Πουλοπούλου, «Non-essential Movement» της Νικολέτας Λεούση, «Pirateland» του Σταύρου Πετρόπουλου, «Σπίτι» της Σοφίας Σφυρή και «Η μέρα που γίναμε ήρωες» της Σελήνης Παπαγεωργίου.
Και ακόμη, ειδικές προβολές για την ωραία δραμεντί «Δεξιώσεις» του Φίλιππου Τσίτου και το ξεχωριστό ντοκιμαντέρ «Μαστόρισσες» της Γαβριέλλας Γερολέμου που αποδομεί τα στερεότυπα των φύλων.
Ενώ οι ταινίες «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιμου (2009), «Πράσινη θάλασσα» της Αγγελικής Αντωνίου (2020), «Arcadia» του Γιώργου Ζώη (2024), δίνουν το στίγμα της πρωταγωνίστριας Αγγελικής Παπούλια που θα βρίσκεται όλες τις μέρες εκεί, για να μιλήσει (Q&A) με το κοινό, καθώς οι προβολείς του φετινού spotlight του φεστιβάλ πέφτουν, όπως είπαμε, πάνω της.
«Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ» του Γιώργου Γεωργόπουλου, η ταινία λήξης του φεστιβάλ
Συζητήσεις με το κοινό άλλωστε ακολουθούν όλες σχεδόν τις προβολές κι αποτελούν μία από τις πιο ζωντανές στιγμές του φεστιβάλ –συχνά συνεχίζονται εκτός της αίθουσας-, όπως και τα δείπνα που κλείνουν τις βραδιές, τα πάρτι, οι οργανωμένες βόλτες στην πόλη. Και είναι αυτή η ζεστασιά και τα χαμόγελα των πάντα κεφάτων συντελεστών της διοργάνωσης που σε τραβάει να είσαι κάθε χρονιά εκεί, μέρος αυτής της σημαντικής “πλατφόρμας” προβολής της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής, αυτού του ωραίου πρεσβευτή του πολιτισμού μας, έξω από τα σύνορά μας.
Η καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ, Σοφία Σταυριανίδου
Το The Greek Film Festival in Berlin μπαίνει στη 2η δεκαετία του. Ποια θεωρείς ότι ήταν τα σπουδαιότερα πράγματα που αποκομίσατε από την εμπειρία της πρώτης δεκαετίας και πόσο καθοριστικά πιστεύεις ότι συμβάλλουν στο χτίσιμο της επόμενης;
Σίγουρα κερδίσαμε μια σύμπλευση και ένα μεγάλο δέσιμο με την ομάδα μας. Το λέω πρώτο επειδή πια η μηχανή είναι καλά λιπασμένη, μάθαμε τις ιδιαιτερότητες στη συνεργασία με έναν ιδιαίτερο κινηματογράφο όπως το «Babylon», ξέρουμε επικοινωνιακά πώς να κινηθούμε για την προώθηση του φεστιβάλ μας και τι πρέπει να κάνουμε για να ξεπερνάμε εμπόδια είτε αυτά είναι πρακτικά είτε με προσκεκλημένους μας είτε με το κοινό. Προετοιμαζόμαστε για όλα τα ενδεχόμενα και κάθε χρόνο, όποτε προκύπτει κάτι καινούργιο, μαθαίνουμε για να γινόμαστε καλύτεροι. Και βέβαια οφείλω να αναφέρω ότι κάναμε σπουδαίους φίλους που τους αγαπάμε και μας αγαπούν, όπως τον Βαγγέλη Μουρίκη, τον Γιώργο Τσεμπερόπουλο, τον Ρένο Χαραλαμπίδη, την Ταμίλα Κουλίεβα, την Έλενα Τοπαλίδου, τον Αλέξανδρο Βούλγαρη, την Φλομαρία Παπαδάκη, τον Χρήστο Πασσαλή, τον Δημήτρη Νάκο, τον Γιώργο Γούση, και τόσους πολλούς άλλους.
Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίσατε και οι οποίες σας έδωσαν “μαθήματα”, πείσμα και δύναμη για να προχωρήσετε και να φθάσετε να γίνετε ίσως το σημαντικότερο φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου στο εξωτερικό;
Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα γινόμασταν αυτό που λες, ίσως το σημαντικότερο φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου στο εξωτερικό, ένας Πρεσβευτής… Ούτε ήταν επιδίωξη, τουλάχιστον για μένα προσωπικά. Αυτά τα πράγματα γίνονται με τον χρόνο, όταν υπάρχει το know how, όταν γίνεται σκληρή δουλειά στο πρόγραμμα με αξιοκρατία και κριτήρια και παράλληλη προσπάθεια πρόβλεψης όλων των ενδεχόμενων θεμάτων που μπορεί να προκύψουν. Οι δυσκολίες είναι πάντα ο συντονισμός και η αρμονία του έμψυχου δυναμικού που το ετοιμάζει, τα οικονομικά και οι χορηγίες. Για το πρώτο, η μεγάλη πρόκληση είναι να βγάζεις από τον κάθε συνεργάτη, σε όλα τα κομμάτια της αλυσίδας, τον καλύτερο εαυτό του. Το χορηγικό είναι πάντοτε το μεγάλο μας άγχος και οφείλω εδώ να ευχαριστήσω εγκάρδια το υπουργείο Πολιτισμού για την πίστη και τη στήριξή του. Το ΕΚΚΟΜΕΔ, το Schwarz Foundation, το Illuseum Berlin, μόνιμους partners που πιστεύουν το φεστιβάλ μας.
Υπάρχουν κάποιες νέες δράσεις που εντάσσει φέτος το φεστιβάλ στο πρόγραμμά του, με στόχο να τις διατηρήσει και στη νέα του δεκαετία;
Nαι, θεσπίζουμε την εικαστική εκδήλωση The Emerging Greek Artist in Berlin στην οποία θα παρουσιάζουμε κάθε χρόνο έναν νέο Έλληνα εικαστικό καλλιτέχνη με έδρα την Γερμανία. Φέτος, φιλοξενούμε την έκθεση του 34χρονου Βέλγου καλλιτέχνη, ελληνικής και ιταλικής καταγωγής, Saki Koulos, «Unholy Paths: Memories of Labor and Migration» («Ανόσιες Διαδρομές: Μνήμες Εργασίας και Μετανάστευσης»), που αποτίνει φόρο τιμής στις μεταναστευτικές και εργατικές κοινότητες, εξερευνώντας τις αθέατες διαδρομές της μεταναστευτικής εργασίας και της διαγενεακής μνήμης. Αυτή η νέα δράση πιστεύουμε θα δώσει μια πιο ολοκληρωμένη μορφή στο φεστιβάλ μας. Ήταν μια σκέψη που είχαμε εδώ και αρκετό καιρό – όλα όσα βάζεις στόχο τελικά γίνονται, απλώς θέλουν χρόνο, χρήμα και πολύ brainstorming οι ιδέες! Χαίρομαι λοιπόν που φέτος τα καταφέραμε!
«Κυνόδοντας», του Γιώργου Λάνθιμου, μία από τις ταινίες του αφιερώματος στην Αγγελική Παπούλια
Ποια κατά τη γνώμη σου είναι τα βασικά highlights της φετινής διοργάνωσης, καθώς το πρόγραμμα είναι πλούσιο;
Σίγουρα η παρουσία και το spotlight στην Αγγελική Παπούλια μας δίνει χαρά και συγκίνηση. Την αγαπάμε πολύ. H προβολή του «Κυνόδοντα», μάλιστα σε remastered 4Κ version και με την ίδια παρούσα, είναι μια σημαντική στιγμή του φεστιβάλ μας φέτος.
Το Οpen Talk που κάνουμε πάνω στην γυναικεία και non binary ματιά στο σινεμά, είναι επίσης κάτι πολύ σημαντικό. Την εκδήλωση, κάτω από τον τίτλο «Unframed Identities: Female & Non-Binary Voices in Cinema», την οργανώνουμε σε συνεργασία με το WIFT.GR –καθώς πάντα επιμένουμε στην συμπεριληπτικότητα, θέλουμε να περικλείουμε όλες/όλους/όλα στο φεστιβάλ μας. Στόχος λοιπόν του πολυσυλλεκτικού, αποτελούμενου από διαφορετικές φωνές φετινού μας πάνελ, είναι να εμβαθύνει στην απεικόνιση της γυναικείας και non-binary ταυτότητας και σεξουαλικότητας στον κινηματογράφο, μέσα από ετερόκλητα κινηματογραφικά παραδείγματα που μοιράζονται ένα κοινό βίωμα: την ανάγκη να αναλογιστούμε εκ νέου πώς κοιτάμε, πώς αφηγούμαστε και, τελικά, πώς βλέπουμε τον κόσμο με αντιπατριαρχικό βλέμμα.
Να τονίσω βέβαια ακόμη, πως η παρουσία του Γιάννη Οικονομίδη και του Βασίλη Μπισμπίκη στη φετινή διοργάνωση αποτελεί μεγάλη τιμή. Γνωρίζω ότι ο Γιάννης Οικονομίδης είναι επιλεκτικός στα φεστιβάλ που πηγαίνει και τον ευχαριστούμε από την καρδιά μας που θα είναι εδώ μαζί μας.
Το φεστιβάλ προετοιμάζεται -και θα γίνει, από ότι φαίνεται δυστυχώς (μακάρι να αλλάξουν τα πράγματα ως την πρεμιέρα του)-, μέσα σε μία ιδιαίτερα τεταμένη διεθνή συγκυρία, με πολεμικές συγκρούσεις που επηρεάζουν την Ευρώπη και τον κόσμο. Πόσο επηρεάζει αυτό τη διοργάνωση και το κλίμα του;
Θα απαντήσω τελείως προσωπικά σε αυτήν την ερώτηση: η ματιά μου είναι στραμμένη σταθερά στις διεθνείς εξελίξεις. Τρομάζω με το πολιτικό bullying διεθνώς, την αναλγησία για τον πόνο που προκαλείται γενικά με τους δυο πολέμους που τρέχουν και άλλους τόσους που γίνονται στον κόσμο και δεν μαθαίνουμε πολλά. Το φεστιβάλ είναι γιορτή αλλά οι ιστορίες που αφηγείται, οι ταινίες που επιλέξαμε, μιλάνε τη δική τους γλώσσα και εκφράζουν την ανησυχία μέσα από ελληνικά μάτια. Το φεστιβάλ πρέπει να συνεχίσει την δουλειά του: να προκαλεί τον κόσμο να δοκιμάζει, να μάθει νέα πράγματα, να μπει σε καινούργιες σκέψεις που ξέροντας τις ταινίες μας, είναι πιο επίκαιρες από ποτέ.
Στο Δελτίο Τύπου αναφέρεται: «Το Βερολίνο, ως τόπος διεξαγωγής του Φεστιβάλ, αποτελεί από μόνο του ένα σύμβολο ελευθερίας. Και το φετινό μας πρόγραμμα κινείται σε αυτόν ακριβώς τον άξονα: ελευθερία στις επιλογές, τολμηρές προτάσεις και απελευθερωμένες ματιές». Παράλληλα, το φετινό σλόγκαν είναι «We are what we feel». Η έννοια της ελευθερίας είναι σταθερά παρούσα στις διοργανώσεις σας, όμως φέτος φαίνεται να βρίσκεται ακόμη πιο έντονα στο επίκεντρο. Υπάρχει ιδιαίτερος λόγος για αυτό –είναι ίσως μια συνειδητή απάντηση στο διεθνές κλίμα; Θεωρείτε πως οι ατομικές και συλλογικές ελευθερίες δοκιμάζονται όσο ποτέ άλλοτε στον 21ο αιώνα, και ότι η Τέχνη κι ένα φεστιβάλ όπως αυτό, οφείλουν να υπερασπίζονται το δυνατόν περισσότερο τον χώρο της ελεύθερης έκφρασης;
Έχουμε το προνόμιο το φεστιβάλ μας να γίνεται στην πιο ελεύθερη πόλη της Ευρώπης. Η ελευθερία έκφρασης είναι ανάσα ζωής και εμείς αυτό προσπαθούμε να κάνουμε όσο μας δίνεται το περιθώριο. Δίχως να υποτιμούμε καμιά άποψη, κανένα πιστεύω. Το φεστιβάλ δεν κάνει ακτιβισμό, δεν είναι στρατευμένο και πιστεύω ότι ούτε οι ταινίες πρέπει να είναι στρατευμένες. Οι ταινίες και τα φεστιβάλ κάνουν τη δουλειά μέσα από τις επιλογές τους, μέσα από το τι προβάλλουν -κι εμείς εν προκειμένω αγκαλιάζουμε την ελευθερία του να είσαι αυτό που νιώθεις. Αυτή είναι προσωπική και όχι κοινωνική απόφαση. Αγκαλιάζουμε ακόμη και τα λάθη –«τα έχω κάνει όλα σκατά», λέει ο Θωμάς Αλεξόπουλος στη «Σπασμένη Φλέβα». Δεν υπάρχει καλύτερος συμβολισμός για αυτό που κάνει το φεστιβάλ γιατί κι αυτό το αγκαλιάζουμε.
Μετά από δέκα χρόνια θητείας στο φεστιβάλ, τι είναι αυτό που σε κάνει ακόμη να το αγαπάς τόσο και να είσαι το ίδιο ενθουσιώδης, ακούραστη και χαρούμενη σε κάθε νέα διοργάνωση;
Νιώθω ότι το φεστιβάλ είναι το παιδί μου, τουλάχιστον από τότε που επιλέξαμε με τους προγραμματιστές μας προς τα πού πρέπει να πάει. Το πονάω πολύ και το ίδιο και όλοι οι συνεργάτες μου, όλα τα παιδιά. Το αγαπάμε και το προσέχουμε. Ακούραστη δεν είμαι. Οι στιγμές απογοήτευσης, οι στιγμές που λυγίζω, είναι πάρα πολλές. Αλλά με γεμίζει τρομερά κάθε χρόνο το νέο που θα παρουσιάσουμε, οι ταινίες, τα θέματα, ποιον θα καλέσουμε, τι καινούργιο θα κάνουμε. Είναι τρομερά δημιουργικό όλο αυτό -και ειδικά μετά από μια μεγάλη προσωπική απώλεια που βίωσα πρόσφατα-, δίνει καύσιμα να συνεχίζω, να συνεχίζουμε. The show must go on…
THE GREEK FILM FESTIVAL IN BERLIN
25-29 Μαρτίου | κινηματογράφος «Babylon»
Rosa-Luxemburg-Straße 30, Mitte
Πληροφορίες και πρόγραμμα εδώ – Εισιτήρια εδώ
Facebook | Instagram | TikTok | Vimeo
Έκθεση «Unholy Paths: Memories of Labor and Migration» του Saki Koulos
Μουσείο Illuseum Berlin, Karl-Liebknecht-Strasse 9, D-10178
Εγκαίνια: Πέμπτη, 26 Μαρτίου, ώρα 18:00 | Διάρκεια: 26-27-28/03
Επιμέλεια: Άντζελα Κόντη, δημοσιογράφος – παραγωγός
