Κάπου 40 χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, ένας μεγαλομανής Ρωμαίος αυτοκράτορας τοποθετούσε τον θρόνο του ανάμεσα στα αγάλματα των θεών Κάστορα και του Πολυδεύκη, για ν’ απευθύνονται σε εκείνον τα τάματα κι οι προσευχές. Δεν πέρασε πολύς καιρός٠ αυτοανακηρύχθηκε θεός εν ζωή και έχτισε και ναό στο όνομά του.
Δεν γνωρίζουμε αν ζήλεψε τη δόξα του Καλιγούλα ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ όταν ανέβαζε εικόνα τεχνητής νοημοσύνης στην οποία ξεπρόβαλλε ολόφωτος σαν τον Μεσσία να θεραπεύει ασθενή, αφού πρώτα είχε εξαπολύσει μια άνευ προηγουμένου επίθεση στον άνθρωπο με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, τον προκαθήμενο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας των 1,3 δισ. πιστών, πάπα Λέοντα ΙΔ’. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ισχυριστεί ότι ο θεός στηρίζει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στον πόλεμο κατά του Ιράν. Ο δε υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ είχε ζητήσει από τον θεό «συντριπτικά βίαιη δράση ενάντια σε όσους δεν δικαιούνται έλεος».
Κι ο Πάπας δεν έμεινε με σταυρωμένα χέρια. Σε μια αγρύπνια στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, στην οποία παρευρισκόταν και ο Αρχιεπίσκοπος Τεχεράνης, προειδοποίησε για την «ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας που μας περιβάλλει και γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτη και επιθετική». Δεν ανέφερε τον Τραμπ ονομαστικά, αλλά δεν χρειαζόταν πολλή σκέψη για να το συμπεράνει κάποιος. «Αρκετά με την ειδωλολατρία του εαυτού και του χρήματος!» είπε ο Λέων. «Αρκετά με την επίδειξη δύναμης! Αρκετά με τον πόλεμο!»
Δεν ήθελε πολύ ο Τραμπ. Εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στον ποντίφικα από το Truth Social. «Ο Πάπας Λέων είναι ΑΔΥΝΑΜΟΣ απέναντι στο έγκλημα και φρικτός στην εξωτερική πολιτική», έγραψε. «Δεν θέλω έναν Πάπα που θεωρεί ότι είναι ΟΚ να έχει το Ιράν πυρηνικά. Δεν θέλω έναν Πάπα που θεωρεί φρικτό ότι η Αμερική επιτέθηκε στη Βενεζουέλα… Δεν θέλω έναν Πάπα που να επικρίνει τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, επειδή κάνω ακριβώς αυτό για το οποίο εξελέγην, ΘΡΙΑΜΒΕΥΤΙΚΑ, να κάνω».
Ισχυρίστηκε ότι ο Λέων εξελέγη Πάπας μόνο και μόνο επειδή η Εκκλησία θεώρησε ότι ένας Αμερικανός θα ήξερε πώς να αντιμετωπίσει τον Τραμπ. «Αν δεν ήμουν στον Λευκό Οίκο, ο Λέων δεν θα ήταν στο Βατικανό». Ο Πάπας πρέπει να «συνέλθει» και να «σταματήσει να κολακεύει την Ριζοσπαστική Αριστερά», συνέχιζε η ανάρτηση. «Τον βλάπτει πολύ και, το σημαντικότερο, βλάπτει την Καθολική Εκκλησία!» Όταν τον ρώτησαν οι δημοσιογράφοι τι εννοούσε, απάντησε: «Δεν νομίζω ότι κάνει πολύ καλή δουλειά, υποθέτω του αρέσει το έγκλημα». Σε άλλη στιγμή, είπε ότι από τον Πάπα προτιμάει τον αδελφό του, «ένα σπουδαίο MAGA άτομο». (Ο αδελφός του Λέοντα ΙΔ’, Τζον Προβόστ, δέχθηκε προειδοποίηση για βόμβα στο σπίτι του μετά τα γεγονότα, η οποία αποδείχθηκε αβάσιμη).
Ο πρόεδρος αρνήθηκε να απολογηθεί και, για να μην υπάρχει αμφιβολία σε ποιον θα πρέπει να κατατίθενται διαπιστευτήρια πίστης, ανάρτησε την εικόνα του ως Τραμπ-Ιησού (την οποία θα κατέβαζε σύντομα, υπό τις σφοδρές αντιδράσεις, για να ανεβάσει αργότερα άλλη στην οποία ο Ιησούς τον αγκάλιαζε). Το σίριαλ συνεχίστηκε. Ο Πάπας είπε ότι «δεν φοβάται» την κυβέρνηση Τραμπ και θα συνεχίζει να μιλά εναντίον του πολέμου, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι «δεν καυγαδίζει μαζί του», αλλά ότι «έχει το δικαίωμα να διαφωνεί με τον Πάπα».
Ο Πάπας έγινε ακόμα πιο λάβρος: «Αλίμονο σε όσους χειραγωγούν τη θρησκεία και το ίδιο το όνομα του Θεού για δικό τους στρατιωτικό, οικονομικό και πολιτικό όφελος, σύροντας αυτό που είναι ιερό στο σκοτάδι και στη βρωμιά», είπε από το Καμερούν όπου βρισκόταν. «Ο κόσμος καταστρέφεται από μια χούφτα τυράννων…»
«Ο Τραμπ είναι η Δευτέρα Παρουσία»
Δίπλα στον Τραμπ στο αντιπαπικό του ντελίριο, στάθηκε καταρχάς ο Αμερικανός (καθολικός) αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. Κάλεσε τον Πάπα να είναι περισσότερο «προσεκτικός όταν μιλά για ζητήματα θεολογίας» (Δεν εγκάλεσε πάντως για τον ίδιο λόγο τον υπουργό Πολέμου Χέγκσεθ ο οποίος επικαλέστηκε ατάκα από την ταινία Pulp Fiction σαν εδάφιο από τη Βίβλο).
Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων Μάικ Τζόνσον υποστήριξε ότι ο ποντίφικας δεν κατανοεί τη ηθική φιλοσοφία του «δίκαιου πολέμου», παρότι μελετητής του Αγίου Αυγουστίνου που πρώτος διατύπωσε την ιδέα. Κι επειδή η τραμπική Αμερική έχει χάσει προ πολλού το μέτρο, ο Αμερικανός βουλευτής Τρόι Νελς δήλωσε: «Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι εξαιρετική περίπτωση, κατά την ταπεινή μου άποψη είναι σχεδόν η Δευτέρα Παρουσία».
Στο πλευρό του προέδρου, ο παρουσιαστής του Fox News Σιν Χάνιτι είπε ότι ο Πάπας «διαστρέφει τη θρησκεία για να επιτεθεί συγκεκριμένα στον Ντόναλντ Τραμπ» και αναρωτήθηκε αν έχει «καν διαβάσει τη Βίβλο». («Χρειάζεται νοοτροπία καλωδιακής τηλεόρασης» για να πεις τέτοιο πράγμα για τον πάπα, σχολίασε ο ακροδεξιός podcaster Τάκερ Κάρλσον, τον οποίο ο Τραμπ έπειτα χαρακτήρισε «άτομο με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης» και «υπερβολικά υπερεκτιμημένο»). Ο πνευματικός σύμβουλος του Τραμπ, ευαγγελιστής Φράνκλιν Γκράχαμ, αφού αποπειράθηκε να αποδομήσει την εντύπωση ότι ο πρόεδρος παρίστανε τον Ιησού στην ΑΙ εικόνα, προθυμοποιήθηκε ακόμα και να κανονίσει συνάντηση των δύο αντρών ώστε ο Πάπας Λέων να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του στον Τραμπ για το έργο του στο θέμα της ανεξιθρησκείας.
Αυτομολούν τραμπικοί καθολικοί κληρικοί
Η ιστορία θα θυμάται τον Φράνκλιν Γκράχαμ με τον ίδιο τρόπο που θυμάται «τους θρησκευτικούς ηγέτες που υποστήριξαν τον Μουσολίνι, τον Φράνκο, τον Πινοσέτ ή τον Χίτλερ», έγραφε η ιστοσελίδα των βαπτιστών Baptist News.
Απόσταση όμως από τον Αμερικανό πρόεδρο παίρνουν τώρα και καθολικοί κληρικοί, μέχρι τώρα φανατικοί υποστηρικτές του Τραμπ. «Δεν πιστεύω ότι αυτή η σύγκρουση πληροί τα κριτήρια ενός δίκαιου πολέμου. Στέκομαι στο πλευρό του Αγίου Πατέρα και στην έκκλησή του για ειρήνη», είπε ο καθολικός επίσκοπος Τζόζεφ Στρίκλαντ στο BBC. Ο Στρίκλαντ συμμετείχε σε προσευχή για «καθαγιασμό» της προεδρικής κατοικίας στο Μαρ-α-Λάγκο, είχε μιλήσει το 2020 σε συγκέντρωση τραμπικών που ζητούσαν ανατροπή του εκλογικού αποτελέσματος, ενώ –σύμφωνα με το BBC- η ανοιχτή στήριξή του στον Τραμπ ήταν ένας από τους λόγους που οδήγησαν στην καθαίρεσή του ως επισκόπου Τάιλερ του Τέξας από τον Πάπα Φραγκίσκο. Ο Στρίκλαντ αμφισβήτησε ευθέως τον Λευκό Οίκο για τη διαχείριση του πολέμου, ενώ ενθάρρυνε και άλλους καθολικούς να κάνουν το ίδιο: «…η χρήση της θρησκείας για να δικαιολογήσει… ειδικά το να ρίχνεις βόμβες, αντιβαίνει σε αυτό που πρεσβεύει η πίστη».
«Ο Πρόεδρος Τραμπ δεν κατανοεί πώς λειτουργεί ο καθολικισμός. Ο Πάπας δεν είναι απλώς αρχηγός κράτους, είναι ο εκπρόσωπος του Χριστού. Οι επιθέσεις εναντίον του εκλαμβάνονται ως επιθέσεις εναντίον της ίδιας της Εκκλησίας», δήλωσε στο BBC ο Πίτερ Βόλφγκανγκ, γνωστός εκπρόσωπος της καθολικής (ακρο)δεξιάς και μέχρι τώρα ενθουσιώδης υποστηρικτής του Τραμπ. «Όσο περισσότερο επιτίθεται στον Πάπα, τόσο περισσότερο θα μειώνεται η στήριξή του μεταξύ των καθολικών ψηφοφόρων».
«Νόμιζα ότι ήταν γενναία, αλλά έκανα λάθος»
Το συντηρητικό ακροατήριο του Τραμπ έχει διχαστεί βαθιά εξαιτίας της σφοδρής επίθεσής του στον Πάπα, κι αυτό αναμένεται να μεταφραστεί σε πολιτικό κόστος. Στις ΗΠΑ, υπάρχουν πάνω από 70 εκατομμύρια καθολικοί – το 20% του πληθυσμού- με το 59% να δηλώνουν σε exit poll του ABC στις τελευταίες αμερικανικές εκλογές ψηφοφόροι του Τραμπ. Ήδη από τον Μάρτιο, η δημοφιλία του Αμερικανού προέδρου είχε πέσει στο 42% των καθολικών ψηφοφόρων, σύμφωνα με δημοσκόπηση του CNN. Κι ένα 57% τον αποδοκίμαζε.
Ιστορικά, οι καθολικοί Αμερικανοί δεν ψηφίζουν με βάση το δόγμα τους, αφού διαφοροποιούνται έντονα πολιτικά σε ζητήματα όπως οι αμβλώσεις και η μετανάστευση. «Αυτός είναι και ο λόγος που μια σύγκλιση όπως αυτή -μεταξύ καθολικών της Αριστεράς και της Δεξιάς σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν- είναι σπάνια», επισήμαινε το BBC. Επιπλέον, κανένα υψηλόβαθμο μέλος του καθολικού κλήρου δεν έχει υποστηρίξει δημόσια τον πόλεμο στο Ιράν.
Πολλοί Ρεπουμπλικανοί πολιτικοί –κάποιοι καθολικοί- επέκριναν το αντιπαπικό ντελίριο. Ο βουλευτής Ντέιβιντ Σβέικερτ δήλωσε «απογοητευμένος από τον λόγο του προέδρου», ενώ η γερουσιαστής Σούζαν Κόλινς χαρακτήρισε τις δηλώσεις «προσβλητικές για εκατομμύρια καθολικούς». Ο βουλευτής Μπράιαν Φιτζπάτρικ αντέδρασε ιδιαίτερα στον ισχυρισμό ότι ο Πάπας οφείλει τη θέση του στον Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς τον «παράλογο» και αβάσιμο. Ο πρώην κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ –και καθολικός- Κρις Κρίστι προειδοποίησε ότι τέτοιες δηλώσεις μπορεί να κοστίσουν πολιτικά στον Τραμπ, καθώς πολλοί Αμερικανοί καθολικοί διατηρούν σεβασμό και αφοσίωση προς τον Πάπα, ακόμη κι όταν διαφωνούν μαζί του.
Τέλος, ο επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία, Τζον Θουν, παρενέβη μετά τα σχόλια του Τζέι Ντι Βανς ότι ο Πάπας πρέπει να είναι προσεκτικός όταν μιλά για θεολογικά ζητήματα. «Δεν είναι αυτή η δουλειά του;» είπε. Με τη στάση του, ο Τραμπ τινάζει στον αέρα και πολιτικές συμμαχίες στο εξωτερικό. Η πρωθυπουργός της Ιταλίας και καθολική Τζόρτζια Μελονι, στενή σύμμαχος του Αμερικανού προέδρου, πιεσμένη από την αντιπολίτευση (και την κοινή γνώμη μιας χώρας-προπυργίου του καθολικισμού με το Βατικανό στην καρδιά της) δήλωσε μετά από ένα διάστημα σιωπής ότι τα σχόλια του Τραμπ για τον Πάπα ήταν «απαράδεκτα». «Εκείνη είναι απαράδεκτη», αντέτεινε ο Τραμπ σε συνέντευξή του σε ιταλική εφημερίδα, σχολιάζοντας για την έλλειψη υποστήριξης από τη Μελόνι στον πόλεμο κατά του Ιράν: «Νόμιζα ότι ήταν γενναία, αλλά έκανα λάθος».
Ο Τραμπ, ένας πάστορας «θετικής σκέψης» και η Κου Κλουξ Κλαν
Ο πόλεμος που έχει ανοίξει ο Αμερικανός πρόεδρος εναντίον του Πάπα δεν φαίνεται να τελειώνει σύντομα. Είχε μάλιστα ξεκινήσει πριν την πρόσφατη κόντρα. Στα τέλη Μαρτίου, η κυβέρνηση Τραμπ είχε ακυρώσει συμβόλαιο ύψους 11 εκατομμυρίων δολαρίων με την Catholic Charities της Αρχιεπισκοπής του Μαϊάμι για τη φιλοξενία ασυνόδευτων ανηλίκων μεταναστών, μια απόφαση τερματίζει συνεργασία 60 ετών.
Παρότι ο στενός συνεργάτης του Τραμπ Στιβ Μπάνον είχε προβλέψει ότι «σίγουρα θα υπάρξει τριβή» μεταξύ των δύο ανδρών, ο Τραμπ δήλωνε αρχικά ενθουσιασμένος για την εκλογή του πρώτου Αμερικανού Πάπα. Ίσως επειδή είχε «δεινοπαθήσει» από τον προκάτοχό του Φραγκίσκο και τον λάβρο λόγο του ενάντια στην αμερικανική αντιμεταναστευτική πολιτική.
Ο Φραγκίσμος όμως ήταν από την «πίσω αυλή των ΗΠΑ», την πολύπαθη Λατινική Αμερική, κι ως εκ τούτου η κριτική από εκείνον ήταν περισσότερο αναμενόμενη. Ένας Αμερικανός Πάπας από το Σικάγο να επικρίνει τον Αμερικανό πρόεδρο έμοιαζε πιο βαρύ. Δεν εξηγείται πάντως εύκολα γιατί ο Τραμπ επέλεξε να επιτεθεί στον Πάπα – κάτι που όπως επισήμανε ο επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Λέγκα του κυβερνητικού συνασπισμού της Μελόνι «δεν μοιάζει ούτε χρήσιμη ούτε έξυπνη κίνηση». Μια πιθανή εξήγηση είναι η μεγαλομανία που επιφέρει τύφλωση του νου (άτη, κατά τους αρχαίους). Ο πρόεδρος 349 εκατομμυρίων Αμερικανών και «πλανητάρχης» δεν ανέχεται κριτική από τον άνθρωπο που επηρεάζει 1,3 δισεκατομμύρια πιστούς.
Ενδιαφέρον όμως έχει μια ψυχαναλυτική και ιστορική προσέγγιση. Σε νεαρή ηλικία, ο Τραμπ συμμετείχε στις λειτουργίες ενός σφοδρά αντικαθολικού πάστορα στην προτεσταντική Marble Collegiate Church στο Μανχάταν, του Νόρμαν Βίνσεντ Πήιλ. Όταν ο νυν Αμερικανός πρόεδρος ήταν 14 ετών, ο Πήιλ -που αργότερα θα τον πάντρευε με την πρώτη του σύζυγο ενώ έγινε ευρύτερα γνωστός με το βιβλίο του «Η Δύναμη της Θετικής Σκέψης»- ήταν επικεφαλής ομάδας προτεσταντών κληρικών που αντιτάσσονταν σφοδρά στην υποψηφιότητα του Τζον Κένεντυ για την προεδρία τον ΗΠΑ, επειδή ως καθολικός «θα ευθυγράμμιζε την αμερικανική εξωτερική πολιτική με τους σκοπούς του Βατικανού».
Η συνωμοσιολογική θεωρία ότι ο Πάπας θα ασκούσε υπόγεια έλεγχο σε έναν καθολικό πρόεδρο χρονολογούνταν από το 1928. Τότε, η λευκή τρομοκρατία της Κου Κλουξ Κλαν είχε δραστηριοποιηθεί για να εμποδίσει τον πρώτο καθολικό υποψήφιο πρόεδρο Αλ Σμιθ να εκλεγεί. Έναν χρόνο πριν από εκείνες τις εκλογές, ο πατέρας του Τραμπ, Φρεντ, είχε συλληφθεί στο Κουίνς όταν περίπου 1.000 μέλη της Κου Κλουξ Κλαν προκάλεσαν ταραχές επειδή η αστυνομία (στην οποία κυριαρχούσαν Ιρλανδοαμερικανοί) είχε προσπαθήσει να τους εμποδίσει να παρελάσουν κατά την Ημέρα Μνήμης (όταν τιμώνται οι πεσόντες σε πολέμους). Δεν διασαφηνίζεται αν ο Φρεντ Τραμπ -που τελικά αθωώθηκε– συμμετείχε στην εκδήλωση ή ήταν περαστικός.
Ο δάσκαλος του Τραμπ πάστορας Πήιλ, επικουρούμενος από την τεράστια εκδοτική και μιντιακή του παρουσία, κήρυττε ότι η πίστη στον εαυτό δύσκολα θα διαρκούσε χωρίς ένθερμη πίστη στον θεό – κι ενθάρρυνε τους Αμερικανούς να βλέπουν τους εαυτούς τους ως ανθρώπους που ζουν «υπό τον θεό». Η κατήχηση αυτή αντανακλάται στη ρητορική του Τραμπ. Με τη διαφορά ότι η δημόσια στάση του προέδρου φαίνεται πια να υποδηλώνει πως αντιλαμβάνεται τον ίδιο του τον εαυτό σε σχεδόν θεϊκό ρόλο.
