Καθώς ο κόσμος συνεχίζει να αντιμετωπίζει ακραία κύματα καύσωνα, τα οποία γίνονται ολοένα και πιο συχνά λόγω της κλιματικής αλλαγής, τα ρούχα που φοράμε αποτελούν ζωτικό συστατικό για το πώς θα παραμείνουμε δροσεροί.
Ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι επιλέγοντας τα κατάλληλα ρούχα, μπορεί κανείς να ρυθμίσει το κλιματιστικό έως και 2°C υψηλότερα, χωρίς να μειώνεται η αίσθηση δροσιάς. Μακροπρόθεσμα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας, μειώνοντας τόσο το κόστος όσο και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Ποια ρούχα, λοιπόν, είναι η καλύτερη επιλογή για να παραμένετε δροσεροί;
Χρώμα και σχέδιο
Όσον αφορά το χρώμα, οι περισσότεροι άνθρωποι φορούν λευκά το καλοκαίρι – επειδή το λευκό αντανακλά τις ακτίνες του ήλιου, αντί να απορροφά το φως όπως κάνει το μαύρο.
Ωστόσο, αυτή η θεωρία γίνεται λίγο πιο περίπλοκη όταν αρχίζουμε να μιλάμε για το πάχος και την εφαρμογή των ρούχων, επειδή η θερμότητα δεν προέρχεται μόνο από τον ήλιο – προέρχεται και από το σώμα μας. Όταν αυτή η θερμότητα από το σώμα μας χτυπά τα λευκά ρούχα, αντανακλάται πίσω σε εμάς.
Το 1980, μια μελέτη που εξέτασε γιατί οι Βεδουίνοι –οι αυτόχθονες, ημινομαδικοί πληθυσμοί που ζουν στις ερήμους της Αραβικής Χερσονήσου, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής– φορούν μαύρους χιτώνες στην έρημο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η έκθεσή τους στη θερμότητα ήταν η ίδια, είτε φορούσαν μαύρα είτε λευκά ρούχα.
Πώς είναι αυτό δυνατόν;
Τα μαύρα υφάσματα αποβάλλουν τη θερμότητα πιο αποτελεσματικά, καθώς απορροφούν τη θερμότητα που εκπέμπει το σώμα, γεγονός που μπορεί επίσης να συμβάλει στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας του οργανισμού.
Το «μυστικό» των Βεδουίνων δεν είναι μόνο το μαύρο χρώμα, αλλά κυρίως το ότι φορούν φαρδιά μαύρα ρούχα, ιδιαίτερα όταν φυσάει. Ο αέρας που εγκλωβίζεται ανάμεσα στο ύφασμα και το δέρμα θερμαίνεται και ανεβαίνει προς τα πάνω, δημιουργώντας ένα φυσικό ρεύμα αέρα, σαν καμινάδα, το οποίο απομακρύνει τη θερμότητα και προσφέρει αίσθηση δροσιάς.
«Η ποσότητα θερμότητας που προσλαμβάνει ένας Βεδουίνος όταν εκτίθεται στη ζέστη της ερήμου είναι η ίδια, είτε φορά μαύρο είτε λευκό χιτώνα», αναφέρει η μελέτη.
«Η επιπλέον θερμότητα που απορροφά ο μαύρος χιτώνας αποβάλλεται πριν φτάσει στο δέρμα», καταλήγουν οι ερευνητές.
Επομένως, η γραμμή και η εφαρμογή του ρούχου είναι τελικά πιο σημαντικές από το χρώμα του. Αν όμως πρόκειται να φορέσετε στενά ρούχα, τότε προτιμήστε τα λευκά, καθώς απορροφούν λιγότερη θερμότητα από την ηλιακή ακτινοβολία.
Παράλληλα, υφάσματα με ανάγλυφη υφή, όπως το seersucker ή το piqué –που χρησιμοποιείται συχνά στα μπλουζάκια πόλο– βοηθούν ώστε το ύφασμα να μην κολλάει στο δέρμα. Έτσι διευκολύνεται η κυκλοφορία του αέρα ανάμεσα στο σώμα και το ρούχο, προσφέροντας μεγαλύτερη αίσθηση δροσιάς.
Η σημασία του υλικού
«Η επιλογή του υφάσματος είναι κρίσιμη», λέει η στυλίστρια και συγγραφέας μόδας Heather Newberger. «Αν φοράτε μια υπερμεγέθη φόρμα από τζιν – θα αισθανθείτε πολύ πιο ζεστά από τον φίλο σας με ένα πιο στενό ρούχο από γάζα ή σιφόν».
Όσον αφορά την εφαρμογή, τα ελαφριά υφαντά υφάσματα όπως το βαμβάκι και το μετάξι είναι συνήθως καλύτερα στο να κρέμονται χαλαρά από τα πλεκτά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν έχει υγρασία – στην ξηρή ζέστη, μόνο η απομάκρυνση της υγρασίας μπορεί να είναι αρκετή, επειδή ο ιδρώτας θα απορροφηθεί από το σώμα σας και θα εξατμιστεί στη ζέστη. Όταν έχει υγρασία και ζέστη, ο αέρας γύρω σας είναι ήδη κορεσμένος με υδρατμούς, που σημαίνει ότι ο ιδρώτας που μόλις απορρόφησαν τα ρούχα σας δεν έχει πού να πάει.
«Όσον αφορά τα ρούχα, είναι καλύτερο να έχουν ένα υλικό που επιτρέπει στους υδρατμούς να περνούν, έτσι ώστε να μην εμποδίζει την εξάτμιση του ιδρώτα», λέει ο Rhett Allain, αναπληρωτής καθηγητής φυσικής στο Πανεπιστήμιο Southeastern Louisiana. «Μερικά από τα νεότερα αθλητικά υλικά το κάνουν αυτό. Το βαμβάκι δεν τα πάει και τόσο καλά σε αυτό».
Όλα τα υφάσματα παγιδεύουν σε κάποιο βαθμό την υπέρυθρη ακτινοβολία που εκπέμπει το σώμα, κάτι που μας βοηθά να διατηρούμαστε ζεστοί τον χειμώνα. Τις ζεστές ημέρες, όμως, αυτό λειτουργεί εις βάρος της θερμικής άνεσης, γι’ αυτό και είναι σημαντικό να επιλέγουμε υφάσματα που «αναπνέουν». Το βαμβάκι χωρίς επίστρωση, το λινό, το νάιλον και ο πολυεστέρας θεωρούνται, σε διαφορετικό βαθμό, υφάσματα με καλή διαπνοή. Επιτρέπουν δηλαδή στη θερμότητα και τον ιδρώτα να διαφεύγουν μέσα από τις ίνες του υφάσματος. Ωστόσο, διαφέρουν από τα υφάσματα τεχνολογίας wicking (απομάκρυνσης υγρασίας), τα οποία δεν είναι απλώς διαπνέοντα, αλλά απομακρύνουν ενεργά τον ιδρώτα από την επιφάνεια του δέρματος, μεταφέροντάς τον στην εξωτερική πλευρά του υφάσματος ώστε να εξατμίζεται πιο γρήγορα.
Το βαμβάκι και ο πολυεστέρας απορροφούν και ανακλούν το μεγαλύτερο μέρος της υπέρυθρης ακτινοβολίας που τα χτυπά – σχεδόν το 99% – που σημαίνει ότι συχνά εμφανίζονται λευκά στις υπέρυθρες εικόνες. Αλλά αυτά τα υλικά επιτρέπουν επίσης τη διέλευση του 30-40% του ορατού φωτός. Αυτός ο συνδυασμός μπορεί να προκαλέσει την ταχύτερη θέρμανση του σώματος από ό,τι θα συνέβαινε διαφορετικά, σύμφωνα με ερευνητές του MIT. Αυτό συμβαίνει επειδή το προσερχόμενο ορατό φως μπορεί να παράγει θερμότητα που στη συνέχεια δεν μπορεί να διαφύγει ως υπέρυθρη ακτινοβολία που παράγεται από το σώμα.
Αλλά ο άλλος μηχανισμός ψύξης του σώματος – η εφίδρωση – παίζει επίσης ρόλο. Το βαμβάκι απορροφά την υγρασία αλλά δεν στεγνώνει γρήγορα, έτσι αν ιδρώνετε πολύ τα ρούχα σας θα παραμείνουν υγρά, καθιστώντας τα λιγότερο άνετα. Το λινό φοριέται ευρέως καθώς έχει εξαιρετική αναπνευσιμότητα λόγω των μεγάλων ινών του, αλλά όπως και το βαμβάκι, στεγνώνει αργά. Το μαλλί μερίνο έχει γίνει δημοφιλής επιλογή για τους λάτρεις της υπαίθρου, καθώς είναι αναπνεύσιμο και απομακρύνει την υγρασία χωρίς να συγκρατεί οσμές.
Το νάιλον και ο πολυεστέρας χρησιμοποιούνται στα περισσότερα αθλητικά ρούχα, καθώς απομακρύνουν την υγρασία και στεγνώνουν γρήγορα – αλλά συγκρατούν τις οσμές. Η έρευνα έχει επίσης δείξει ότι το νάιλον έχει υψηλότερη απορρόφηση υγρασίας και καλύτερες ικανότητες απομάκρυνσης υγρασίας από τον πολυεστέρα, αλλά στεγνώνει πιο αργά. Ωστόσο, οι συνθετικές ίνες, όπως το νάιλον και ο πολυεστέρας, μπορεί να γίνουν δυσάρεστες όταν βραχούν από τον ιδρώτα. Αντίθετα, μελέτη υποδεικνύει ότι τα ρούχα από ίνες μπαμπού αποτελούν μια ιδιαίτερα καλή επιλογή για τις ζεστές ημέρες, καθώς το μπαμπού είναι κακός αγωγός της θερμότητας, συμβάλλοντας στη διατήρηση πιο άνετης θερμοκρασίας του σώματος, χωρίς να μειώνεται η αίσθηση άνεσης.
Αν πραγματικά θέλετε να παραμείνετε δροσεροί, τότε γδυθείτε εντελώς – αρκεί αυτό να είναι κατάλληλο, φυσικά, λέει ο George Havenith, καθηγητής περιβαλλοντικής φυσιολογίας και εργονομίας στο Πανεπιστήμιο Loughborough στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα ρούχα προστατεύουν το δέρμα σας από το κάψιμο, αλλά το γυμνό είναι καλύτερο για να διατηρηθείτε δροσεροί. Όσο λιγότερα ρούχα φοράτε, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα το σώμα να αποβάλλει θερμότητα μέσω της εξάτμισης του ιδρώτα, γεγονός που ενισχύει τη φυσική διαδικασία δροσισμού. Ωστόσο, η προστασία του δέρματος από την υπεριώδη (UV) ακτινοβολία παραμένει ύψιστης σημασίας. Επομένως, ακόμη και τις πολύ ζεστές ημέρες, είναι προτιμότερο να επιλέγετε ελαφριά, ανοιχτόχρωμα και διαπνέοντα ρούχα που καλύπτουν το δέρμα, όταν η έκθεση στον ήλιο είναι παρατεταμένη.
Αλλά μπορεί να υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις – νέα υλικά και υφάσματα που θα βοηθήσουν στην ψύξη του σώματος.
Νέα επιστήμη
Αθλητικές εταιρείες όπως η Nike και η Adidas επενδύουν εκατομμύρια στην ανάπτυξη «έξυπνων» υφασμάτων, ενώ οι επιστήμονες διαθέτουν επίσης σημαντικούς πόρους για την έρευνα σχετικά με το ποια υλικά συμβάλλουν αποτελεσματικότερα στη διατήρηση της δροσιάς του σώματος.
Ερευνητές του MIT διαπίστωσαν ότι το ιδανικό υλικό για να απομακρύνεται αποτελεσματικότερα η θερμότητα από το σώμα είναι εκείνο που είναι αδιαφανές στο ορατό φως –δηλαδή αντανακλά αντί να απορροφά την ηλιακή ακτινοβολία– αλλά διαφανές στην υπέρυθρη ακτινοβολία, επιτρέποντας στη θερμότητα να διαφεύγει από το σώμα αντί να παγιδεύεται ανάμεσα στο ύφασμα και το δέρμα. Διαπίστωσαν επίσης ότι, κάνοντας τις ίνες νάιλον και πολυεστέρα λεπτότερες –περίπου ένα μικρόμετρο σε διάμετρο– και υφαίνοντάς τες σε νήμα πάχους 30 μικρομέτρων, ο χρήστης μπορεί να διατηρεί πιο άνετη θερμοκρασία σώματος.
Επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ στις ΗΠΑ ανέπτυξαν επίσης συνθετικές ίνες με ειδικές επιστρώσεις που αλλάζουν τη δομή τους ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες, απελευθερώνοντας περισσότερη θερμότητα όσο αυξάνεται η θερμοκρασία. Το προσαρμοζόμενο νήμα διαστέλλεται και συστέλλεται, μεταβάλλοντας την απόσταση μεταξύ των ινών. Όταν τα κενά μεγαλώνουν, το ύφασμα «αναπνέει» καλύτερα, επιτρέποντας στη θερμότητα να διαφύγει και στο σώμα να δροσιστεί.
Μια άλλη ερευνητική ομάδα πειραματίστηκε με ενδύματα που ενσωματώνουν ειδικές λωρίδες, οι οποίες ισιώνουν και λυγίζουν, συμβάλλοντας στη μείωση της θερμοκρασίας του σώματος κατά περισσότερο από 2°C. Σε συνθήκες ζέστης, οι λωρίδες λυγίζουν προς τον αέρα, διευκολύνοντας τη διάχυση της θερμότητας από το σώμα. Άλλες ερευνητικές ομάδες εξετάζουν υλικά αλλαγής φάσης (phase-change materials), τα οποία περιλαμβάνουν μικροκάψουλες ή ίνες από υλικά που λιώνουν καθώς θερμαίνονται, απορροφώντας έτσι την πλεονάζουσα θερμότητα.
Βρέχοντας τα ρούχα
Ίσως, τελικά, ο καλύτερος τρόπος να παραμείνετε δροσεροί όταν κάνει πολλή ζέστη είναι απλώς να φοράτε βρεγμένα ρούχα, επισημαίνει ο Άλεν. Το νερό χρειάζεται θερμική ενέργεια για να εξατμιστεί και, κατά τη μετάβασή του από υγρή σε αέρια μορφή, αξιοποιεί τη θερμότητα που εκπέμπει το σώμα, δροσίζοντας το δέρμα και μειώνοντας τη θερμοκρασία του σώματος.
Επομένως, η επιλογή των κατάλληλων ρούχων για τον καύσωνα είναι πιο σύνθετη από το να φορέσει κανείς απλώς ένα λευκό μπλουζάκι. Το σωστό ύφασμα, η άνετη εφαρμογή και, όταν είναι εφικτό, λίγο νερό στα ρούχα μπορούν να σας βοηθήσουν να διατηρήσετε χαμηλότερη τη θερμοκρασία του σώματος όταν ο υδράργυρος ανεβαίνει, μειώνοντας παράλληλα και την ανάγκη για χρήση κλιματιστικού.
Πηγή: BBC
