Μία μόνο δόση γνωστής ουσίας «ξύπνησε» το μυαλό ασθενούς με Αλτσχάιμερ
Η άνοια είναι μια εκφυλιστική νόσος, την οποία κανένα γνωστό φάρμακο δεν μπορεί να σταματήσει ή να αναστρέψει πλήρως, παρά τις δεκαετίες δοκιμών.
Σήμερα, ένα ιστορικά δαιμονοποιημένο ψυχεδελικό φάρμακο αναδεικνύεται ως μια πιθανή νέα επιλογή για τον έλεγχο των συμπτωμάτων του Αλτσχάιμερ.
Νευροεπιστήμονες σε όλο τον κόσμο αρχίζουν να ερευνούν εάν η ψιλοκυβίνη – το ψυχοδραστικό συστατικό των λεγόμενων «μαγικών μανιταριών» – μπορεί να βοηθήσει στην προστασία ενός εγκεφάλου που γερνάει. Και μια πρόσφατη μελέτη περίπτωσης στη Βραζιλία υποδηλώνει αυτήν τη δελεαστική πιθανότητα.
Η έρευνα αναφέρει ότι αφού μια ασθενής στα 80 της με προχωρημένη νόσο Αλτσχάιμερ πήρε υψηλή δόση μανιταριών που περιείχαν ψιλοκυβίνη, ανέκτησε προσωρινά τον έλεγχο της ουροδόχου κύστης και την ικανότητά της να μιλά πέρα από μονοσύλλαβες λέξεις.
Η εν λόγω εργασία, η οποία δημοσιεύεται στο περιοδικό Frontiers in Neuroscience από νευροεπιστήμονες στη Βραζιλία, υποδηλώνει ότι υπήρξαν ουσιαστικές βελτιώσεις στις γνωστικές και σωματικές λειτουργίες της ασθενούς, οι οποίες μάλιστα διήρκεσαν για αρκετές εβδομάδες μετά τη λήψη της δόσης.
«Τα ευρήματα δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως αναστροφή της παθολογίας του Αλτσχάιμερ», προειδοποιούν οι συγγραφείς, με επικεφαλής τον νευροεπιστήμονα Μάρκος Λάγκο από το Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο.
«Αντίθετα, εγείρουν την πιθανότητα ότι λανθάνουσες λειτουργικές ικανότητες μπορεί να επιμένουν σε προχωρημένο νευροεκφυλισμό και να γίνουν προσωρινά προσβάσιμες υπό συγκεκριμένες νευροτροποποιητικές συνθήκες».
Με άλλα λόγια, η ψιλοκυβίνη μπορεί να βοηθήσει στην αξιοποίηση περιοχών του εγκεφάλου που επηρεάζονται από την άνοια, ανακουφίζοντας προσωρινά τα συμπτώματα, αν κι αυτή η ιδέα παραμένει εικασία.
Η πειραματική θεραπεία με ψιλοκυβίνη διεξήχθη υπό κλινική επίβλεψη στη Βραζιλία, με γραπτή ενημερωμένη συγκατάθεση του νόμιμου κηδεμόνα της ασθενούς.
Η ηλικιωμένη γυναίκα έλαβε αρχικά μια απίστευτα υψηλή δόση 5 γραμμαρίων μανιταριών που περιείχαν ψιλοκυβίνη, η οποία την οδήγησε σε μια παρατεταμένη, βαθιά κατάσταση που έμοιαζε με ύπνο.
Πριν από την πειραματική θεραπεία, η ασθενής μπορούσε να μιλήσει μόνο μονοσύλλαβα, σπάνια ξεκινούσε επικοινωνία με άλλους και ήταν πολύ εξαρτημένη από βοήθεια για βασικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.
Περίπου 19 ώρες αφού έφαγε τα μανιτάρια, η γυναίκα άρχισε ξαφνικά να μιλά μόνη της. Συνέχισε να το κάνει για αρκετές ώρες.
Τις επόμενες ημέρες, η ηλικιωμένη ασθενής φέρεται να μπόρεσε να ελέγξει την ουροδόχο κύστη της, να ντυθεί και να περπατήσει μόνη της και να συμμετάσχει σε συζήτηση, διατηρώντας οπτική επαφή και ανταποδίδοντας χαμόγελα.
«Η διατήρηση της εγκράτειας ούρων μετά από περισσότερα από 5 χρόνια χρόνιας ακράτειας είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη, δεδομένου ότι η εγκράτεια εξαρτάται από την ολοκληρωμένη διασωματική επίγνωση, την εκτελεστική αναστολή και τη λειτουργία του μετωπιο-νησιδιακού δικτύου», γράφουν οι ερευνητές, συμπεριλαμβανομένων των νευρολόγων Μαριάνα Σερβέιρα και Τζο Σιμόνέ.
Λόγω της υποσχόμενης και παρατεταμένης ανταπόκρισης της γυναίκας στην ψιλοκυβίνη, της χορηγήθηκαν άλλα 3 γραμμάρια μανιταριών έναν μήνα μετά την πρώτη συνεδρία. Αυτή η δόση ήταν επίσης υπό στενή επίβλεψη.
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης συνεδρίας, η ασθενής δεν αποκοιμήθηκε, αλλά παρέμεινε ενεργή και εκφραστική καθ’ όλη τη διάρκεια. Περιέγραψε συναισθηματικές σκηνές, όπως να κάνει σέρφινγκ με τον γιο της σε ένα ήσυχο νησί.
«Η εκφραστικότητα του προσώπου, η συναισθηματική αμοιβαιότητα, το αυθόρμητο χιούμορ και η ευκινησία στο βάδισμα εμφανίστηκαν σημαντικά βελτιωμένα», σημειώνεται στην έκθεση.
Κατά τη διάρκεια αυτής της δεύτερης συνεδρίας, η γυναίκα είπε, χωρίς προτροπή: «Είναι ευχάριστο να έρχομαι εδώ».
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι ερευνητές στη Βραζιλία δεν παρακολούθησαν την κατάσταση ύπνου ή την εγκεφαλική δραστηριότητα της γυναίκας κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της, ούτε χρησιμοποίησαν τυποποιημένες γνωστικές κλίμακες για να αξιολογήσουν τη γνωστική της κατάσταση.
«Η παρούσα αναφορά θα πρέπει να γίνει κατανοητή κυρίως ως μια λεπτομερής περιγραφική παρατήρηση που αποσκοπεί στη δημιουργία υποθέσεων για μελλοντική ελεγχόμενη έρευνα», γράφουν οι συγγραφείς.
«Απαιτείται», ωστόσο «συστηματική έρευνα», προσθέτουν.
Ήδη, ερευνητές σε άλλα σημεία του κόσμου διερευνούν τι μπορεί να κάνει η ψιλοκυβίνη για ηλικιωμένους που υποφέρουν από γνωστικά προβλήματα ή διαταραχές ψυχικής υγείας.
Μια πρόσφατη έρευνα σε περισσότερους από 3.000 ενήλικες στις ΗΠΑ, ηλικίας μεταξύ 42 και 92 ετών, διαπίστωσε ότι όσοι ανέφεραν πως έκαναν χρήση παραισθησιογόνου τον τελευταίο χρόνο εμφάνισαν λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης. Εμφάνισαν επίσης πιο ευνοϊκές αλλαγές σε ορισμένες λειτουργίες του εγκεφάλου.
Αρχικές κλινικές δοκιμές που χρησιμοποίησαν ψιλοκυβίνη διαπίστωσαν ότι ακόμα και μία μόνο δόση των 25 mg μπορεί να προκαλέσει διαρκείς εγκεφαλικές αλλαγές. Αλλά αυτή είναι πολύ μικρή σε σύγκριση με αυτό που πήρε η ηλικιωμένη γυναίκα στη Βραζιλία.
Η δόση της είναι γνωστή ψυχαγωγικά ως «ηρωική δόση». Αυτές οι ποσότητες ψιλοκυβίνης λέγεται ότι αλλάζουν τη ζωή, αν και δεν είναι χωρίς κίνδυνο.
«Η επιλεγμένη δόση μανιταριών ήταν σχετικά υψηλή σε σύγκριση με τις προσεγγίσεις δοσολογίας που χρησιμοποιούνται συνήθως σε σύγχρονες κλινικές δοκιμές και επιλέχθηκε με βάση προηγούμενες εμπειρικές παρατηρήσεις σχετικά με το βάθος και τη διάρκεια των ψυχεδελικών νευροσυμπεριφορικών επιδράσεων», εξηγούν οι συγγραφείς στη μελέτη περίπτωσης.
Απαιτούνται μελλοντικές τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές για να προσδιοριστεί εάν η ψιλοκυβίνη μπορεί πράγματι να επανασυνδέσει τον εγκέφαλο προς το καλύτερο και σε ποια δόση είναι ασφαλέστερη και πιο αποτελεσματική.
Μάλιστα, μια πιλοτική μελέτη για τη γνωστική έκπτωση έχει ήδη ξεκινήσει. Αξιολογεί εάν η ψιλοκυβίνη, που χορηγείται σε ελεγχόμενο περιβάλλον, μπορεί να μειώσει την κατάθλιψη και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής σε άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση ή πρώιμο στάδιο νόσου Αλτσχάιμερ.
«Σε ορισμένους πληθυσμούς ασθενών, η ψιλοκυβίνη είναι πολύ χρήσιμη στη μείωση της κατάθλιψης, στη μείωση του άγχους και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής», εξήγησε το 2023 ο νευροεπιστήμονας Άλμπερτ Γκαρθία-Ρομέου, ο οποίος ερευνά ψυχεδελικές θεραπείες στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς.
«Αυτά τα είδη οφελών θα μπορούσαν να είναι πραγματικά χρήσιμα σε έναν πληθυσμό με Αλτσχάιμερ».
Μόνο ο χρόνος θα δείξει. Πολλά φάρμακα για την άνοια έχουν δείξει μεγάλες υποσχέσεις, μόνο για να αποτύχουν σε κλινικές δοκιμές. Ίσως η ψιλοκυβίνη να αποδειχθεί ότι είναι διαφορετική.
Πηγή: Sciencealert