Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα μυστηριώδες σημείο στον ωκεανό που προμηνύει μεγάλη καταστροφή
Στον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό, νότια της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας, υπάρχει μια μεγάλη περιοχή όπου το νερό συμπεριφέρεται πολύ περίεργα. Ενώ ο υπόλοιπος ωκεανός θερμαίνεται, αυτή η περιοχή ψύχεται.
Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι έχει την απάντηση σε αυτό το μυστήριο — και είναι ένα δυσοίωνο σημάδι ότι ο κόσμος κατευθύνεται ταχύτατα προς ένα από τα πιο ανησυχητικά κλιματικά σημεία καμπής.
Η περιοχή του ωκεανού — που ονομάζεται «κρύα κηλίδα» ή «τρύπα θέρμανσης» — έχει ψυχθεί κατά σχεδόν 1 βαθμό Κελσίου από το 1900.
Οι επιστήμονες προβληματίζονταν εδώ και καιρό αν αυτή η ανωμαλία προκαλείται από απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια του ωκεανού λόγω αλλαγών στους ανέμους και τα σύννεφα, ή αν είναι σημάδι της αποδυνάμωσης ενός κρίσιμου συστήματος ωκεάνιων ρευμάτων, το οποίο μεταφέρει θερμότητα. Η νέα έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για το δεύτερο, και το εύρημα προμηνύει ένα ανησυχητικό μέλλον.
Η Ατλαντική Μεσημβρινή Αναστροφική Κυκλοφορία (Atlantic Meridional Overturning Circulation, ή AMOC) είναι το ζωτικό σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που λειτουργεί σαν τεράστιος ιμάντας μεταφοράς θερμότητας στον πλανήτη, τραβώντας ζεστό νερό από τις τροπικές περιοχές στο Βόρειο Ημισφαίριο, όπου ψύχεται, βυθίζεται και ρέει πίσω νότια.
Μια σειρά ερευνών δείχνει ότι αυτό το σύστημα αποδυναμώνεται, καθώς η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη λιώνει τους πάγους και προκαλεί εισροή γλυκού νερού στον ωκεανό, διαταράσσοντας τη λεπτή ισορροπία θερμότητας και αλατότητας της AMOC. Ορισμένοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η AMOC κατευθύνεται προς ένα σημείο καμπής, ίσως ήδη από αυτόν τον αιώνα, πράγμα που θα σήμαινε ότι μια μελλοντική κατάρρευση είναι αναπόφευκτη.
Μια διακοπή λειτουργίας της AMOC θα ήταν μια παγκόσμια καταστροφή, προκαλώντας επιταχυνόμενη άνοδο της στάθμης της θάλασσας στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ, βυθίζοντας παράλληλα την Ευρώπη σε έναν βαθύ χειμωνιάτικο παγετό και μετατοπίζοντας τον μουσώνα στην Αφρική, η οποία θα δοκιμαζόταν από παρατεταμένες ξηρασίες.
Η «κρύα κηλίδα» είχε ερμηνευτεί από κάποιους ως ένα αποτύπωμα της αλλαγής στην AMOC, επειδή είναι η περιοχή προς την οποία η AMOC μεταφέρει μεγάλο μέρος της θερμότητάς της.
Για να ξεδιαλύνουν καλύτερα τι συμβαίνει σε αυτό το τμήμα του Ατλαντικού, οι επιστήμονες της μελέτης συνδύασαν πραγματικά δεδομένα ωκεάνιας θερμότητας από όργανα και δορυφόρους με κλιματικά μοντέλα.
Βρήκαν ότι η ψύξη στην κρύα κηλίδα δεν συνέβαινε μόνο στην επιφάνεια, αλλά και στα βάθη του ωκεανού, όπου ατμοσφαιρικές συνθήκες όπως οι άνεμοι και τα σύννεφα έχουν πολύ ασθενέστερη επίδραση.
Όλα τα σημάδια δείχνουν την επίδραση της AMOC, διαπίστωσε η μελέτη. «Η AMOC μεταβάλλει τη μεταφορά θερμότητας στον ωκεανό», η οποία προκαλεί την ψύξη του κρύου σταγονιδίου, δήλωσε ο Στέφαν Ράμστορφ, συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής φυσικής και ωκεανογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Πότσδαμ της Γερμανίας.
Υπάρχουν επίσης πολλά άλλα στοιχεία ότι η AMOC αποδυναμώνεται, ανεξάρτητα από το κρύο σταγονίδιο, πρόσθεσε, με ορισμένες μελέτες να υποδηλώνουν ότι βρίσκεται στο ασθενέστερο σημείο των τελευταίων περίπου 1.000 ετών.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι είναι δυνατό να δημιουργηθεί μια κρύα κηλίδα μόνο μέσω ατμοσφαιρικών συνθηκών, δήλωσε ο Ρενέ βαν Γουέστεν, ερευνητής θαλάσσιων κι ατμοσφαιρικών θεμάτων στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα. Αλλά το γεγονός ότι η νέα μελέτη βρήκε συνεπή αποτελέσματα σε διαφορετικά σύνολα δεδομένων «ενισχύει την ανθεκτικότητα των συμπερασμάτων», δήλωσε.
Από την πλευρά του, ο Ντέιβιντ Θόρναλι, καθηγητής ωκεανογραφίας και κλιματικής επιστήμης στο University College του Λονδίνου, επίσης μη συμμετέχων στην έρευνα, δήλωσε ότι η μελέτη ενισχύει τα στοιχεία για μια σύνδεση μεταξύ της κρύας κηλίδας και μιας αποδυναμωμένης AMOC, αλλά προειδοποίησε ότι η σπανιότητα των πραγματικών δεδομένων σημαίνει ότι τα διαθέσιμα σύνολα δεδομένων «είναι καλύτερο να θεωρούνται ως καλές προσεγγίσεις παρά ως τέλειες αναπαραστάσεις της πραγματικότητας».
Παραμένουν πάντως κάποια θολά σημεία δήλωσε στο CNN, και «δεν νομίζω ότι αυτή η μελέτη θα είναι οριστική λύση στο ζήτημα». Ο Τζόναθαν Μπέικερ, ανώτερος κλιματολόγος του Μετεωρολογικού Γραφείου του Ηνωμένου Βασιλείου, συμφώνησε, λέγοντας στο αμερικανικό δίκτυο: «Θα θεωρούσα αυτή τη μελέτη ως μια προσθήκη στοιχείων για συμβολή της AMOC στην κρύα κηλίδα, παρά ως μια οριστική επίλυση του ερωτήματος».
Πηγή: CNN