Σε τεντωμένο σχοινί οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν μετά τη νέα στρατιωτική κλιμάκωση

Οι ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ εξαπέλυσαν τις πρώτες πρωινές ώρες, παρά την προτροπή του Ντόναλντ Τραμπ να ασκηθεί αυτοσυγκράτηση, αεροπορικές επιδρομές εναντίον του Ιράν, σε αντίποινα για την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων από την Ισλαμική Δημοκρατία εναντίον της ισραηλινής επικράτειας, για πρώτη φορά αφότου κηρύχτηκε κατάπαυση του πυρός στη Μέση Ανατολή την 8η Απριλίου.

Εκατό μέρες αφού ξέσπασε ο πόλεμος και δυο μήνες η εκεχειρία αυτή, που ήδη αμφισβητείτο, η περιοχή απειλείται να τυλιχτεί για άλλη μια φορά στις φλόγες, παρότι ο αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε πως οι νέες εχθροπραξίες δεν θα επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης.

Ακούστηκαν «πολλαπλές εκρήξεις» στην Τεχεράνη, στην Ταμπρίζ και στην Ισφαχάν, ανέφερε μέσω Telegram η κρατική τηλεόραση της Ισλαμικής Δημοκρατίας IRIB, ενώ σχεδόν ταυτόχρονα ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωνε πως έπληξε «στρατιωτικούς στόχους του ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος στο δυτικό και στο κεντρικό Ιράν».

Νωρίτερα, κάνοντας λόγο για «σοβαρό σφάλμα» του Ιράν, ο ισραηλινός στρατός είχε διαμηνύσει πως θα ανταπέδιδε «με δύναμη» την ιρανική επίθεση μόλις λάμβανε «το πράσινο φως». Διαβεβαίωσε εξάλλου πως «όλοι» οι ιρανικοί πύραυλοι αναχαιτίστηκαν.

Ακόμη, έκανε λόγο νωρίς το πρωί για εκτόξευση πυραύλου εναντίον της επικράτειας της χώρας από την Υεμένη, μεγάλο μέρος της οποίας ελέγχεται από το κίνημα των ανταρτών Χούθι, οι οποίοι πρόσκεινται στο Ιράν. Δεν διαπιστώθηκαν ούτε ζημιές ούτε θύματα.

Η Τεχεράνη χαρακτήρισε τις χθεσινές εκτοξεύσεις «προειδοποίηση», σε ανταπόδοση για τον ισραηλινό βομβαρδισμό νοτίων προαστίων της της Βηρυτού, συμπληρώνοντας πως οποιαδήποτε νέα επίθεση στη λιβανική πρωτεύουσα θα οδηγήσει σε «πιο σθεναρή ανταπόδοση».

Στα νότια προάστια της πρωτεύουσας του Λιβάνου, οχυρό του κινήματος Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, τα ισραηλινά πλήγματα σκότωσαν δυο ανθρώπους και τραυμάτισαν άλλους είκοσι χθες παρά την κατάπαυση του πυρός που έχει κηρυχτεί αλλά μένει μόνο στη θεωρία.

Ενώ η κυβέρνηση των ΗΠΑ λέει πως θέλει το ζήτημα να τεθεί χωριστά, για το Ιράν ο πόλεμος είναι ένας και το ζήτημα του Λιβάνου είναι αδιαχώριστο.

«Το τρομοκρατικό ιρανικό καθεστώς διέπραξε σοβαρό λάθος επιλέγοντας για ακόμη μια φορά την οδό της τρομοκρατίας», ανέφερε χθες ο ταξίαρχος Έφι Ντεφρίν, εκπρόσωπος των ενόπλων δυνάμεων, σε σύντομο τηλεοπτικό διάγγελμά του.

Υπό αμφισβήτηση η προοπτική συμφωνίας

Αυτή ήταν η πτώση φορά που το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ αφότου τέθηκε σε εφαρμογή η κατάπαυση του πυρός την 8η Απριλίου. Αλλά οι διαπραγματεύσεις της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης έκτοτε δεν έχουν φέρει καρπούς και οι δυο πλευρές ενεπλάκησαν τις τελευταίες ημέρες σε επανειλημμένες ανταλλαγές πυρών γύρω από το στενό του Ορμούζ — καθώς δεν μοιάζει πιο κοντά ο τερματισμός του πολέμου που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους στην περιοχή κι έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε τον ιστότοπο Axios, ο Ντόναλντ Τραμπ είπε στον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου συζήτησε τηλεφωνικά χθες βράδυ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον κάλεσε το Ισραήλ να μην προχωρήσει σε αντίποινα, για να μην τεθεί σε κίνδυνο η προοπτική συμφωνίας Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.

Δεν υπήρξε καμιά επίσημη ενημέρωση από τις υπηρεσίες ούτε του ενός, ούτε του άλλου.

«Είμαστε κοντά στη σύναψη οριστικής συμφωνίας με το Ιράν. Θα είναι καλή συμφωνία. Δεν θέλω να ναυαγήσει εξαιτίας αυτού που συμβαίνει τώρα», είπε, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο του Axios Μπαράκ Ραβίντ.

Οι δυο ηγέτες είχαν ήδη τεταμένη συνομιλία πριν από μερικές ημέρες, σύμφωνα με τον κ. Τραμπ, που εμφανίστηκε δυσαρεστημένος για την κλιμάκωση της επίθεσης του Ισραήλ στον Λίβανο.

Κατόπιν, αναφερόμενος στις νέες εχθροπραξίες, ο αμερικανός πρόεδρος είπε στους Financial Times ότι «δεν θα έχουν καμιά επίπτωση» στη διαδικασία με σκοπό τη σύναψη συμφωνίας. Διότι «εγώ αποφασίζω. Δεν αποφασίζει αυτός», όπως τόνισε αναφερόμενος στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου.

Ως τώρα, ο Νετανιάχου δεν έχει κάνει καμιά δημόσια δήλωση για την αναζωπύρωση της σύγκρουσης.

Οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονταν κατά 2% και πλέον στις αγορές της Ασίας, με τα προθεσμιακά συμβόλαια για τις παραδόσεις Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς, να κλείνονται σε επίπεδο πάνω από τα 95 δολάρια το βαρέλι.

«Η επανέναρξη του πολέμου ανάμεσα στο Ιράν και του Ισραήλ δεν είναι προς το συμφέρον κανενός», τόνισε η επικεφαλής της βρετανικής διπλωματίας Ιβέτ Κούπερ μέσω X, καλώντας τα μέρη να επιδείξουν «αυτοσυγκράτηση» και να «αποκλιμακώσουν αμέσως» και να συνεχιστούν οι «διαπραγματεύσεις» ώστε να επιτευχθεί «διαρκής διευθέτηση».

Νωρίτερα το Ιράν απείλησε πως θα βάλει στο στόχαστρο αμερικανικά και ισραηλινά συμφέροντα στην περιοχή μετά τους βομβαρδισμούς στη Βηρυτό.

Κλειστά τα σχολεία στο Ισραήλ

Οι ισραηλινές αρχές ανακοίνωσαν ότι τα σχολεία θα παραμείνουν κλειστά σήμερα. Το Ιράκ ανακοίνωσε χθες βράδυ πως κλείνει τον εναέριο χώρο του. Η Συρία έκανε γνωστό πως κλείνει επίσης μέρος του εναέριου χώρου της.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι στοχοποίησαν «τρομοκρατικές οργανώσεις» στη Σουλεϊμανίγια, στο ιρακινό Κουρδιστάν, σύμφωνα με το ιρανικό επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Οι ιρανικές αρχές έκαναν γνωστό πως κλείνουν επίσης τον εναέριο χώρο στο δυτικό τμήμα της χώρας. Οι πτήσεις προς και από το διεθνές αεροδρόμιο Ιμάμης Χομεϊνί της Τεχεράνης, το ένα από τα δυο μεγαλύτερα που εξυπηρετούν την ιρανική πρωτεύουσα, «ανεστάλησαν μέχρι νεοτέρας», μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR.

Κατά το ίδιο πρακτορείο, ο σύμβουλος της ιρανικής διπλωματίας Αλί Σαφαρί δήλωσε ότι οι εκτοξεύσεις πυραύλων έγιναν «έπειτα από έναν και πλέον μήνα αυτοσυγκράτησης» παρά «τις επανειλημμένες παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός» από πλευράς του Ισραήλ στον Λίβανο.

Σε άλλη συνέντευξή του, στο Fox News, ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ είπε πως οι εκτοξεύσεις πυραύλων από το Ιράν «δεν θα βοηθήσουν στις διαπραγματεύσεις» ωστόσο επέμεινε, όπως επαναλαμβάνει εδώ κι εβδομάδες, ότι τα μέρη είναι «πολύ κοντά» σε συμφωνία.

Τα σημεία όπου υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις παραμένουν ωστόσο πολλά. Για το στενό του Ορμούζ, για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας και το ουράνιο που έχει εμπλουτίσει κατά υψηλό ποσοστό, όπως και για την τύχη των πόρων του Ιράν που έχουν παγώσει στο εξωτερικό λόγω αμερικανικών και άλλων κυρώσεων, τα χάσματα δεν μοιάζουν να έχουν γεφυρωθεί.

Οι προσπάθειες ωστόσο συνεχίζονται.

Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο Πακιστανός υπουργός Εσωτερικών Μόχσιν Νάκβι –που βρισκόταν χθες στην Τεχεράνη– κόμισε «ειδικό γράμμα» με αποδέκτη τον ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που περιείχε «πολύ σημαντικό μήνυμα».

Το περιεχόμενο δεν διευκρινίστηκε.

Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί συζήτησε χθες Κυριακή το βράδυ τις «τελευταίες εξελίξεις» στη Μέση Ανατολή με τους ομολόγους του της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Τουρκίας και της Αιγύπτου, με κορυφαίο αντιπρόσωπο του κυριότερου μεσολαβητή, του Πακιστάν, και με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, σύμφωνα με τις υπηρεσίες του.

Ισραηλινή επίθεση σε εργοστάσιο πετροχημικών στο Ιράν

Υλικές ζημιές προκλήθηκαν σε πετροχημικό εργοστάσιο στο νοτιοδυτικό Ιράν, το οποίο έγινε στόχος ισραηλινού αεροπορικού πλήγματος, δήλωσε τοπικός αξιωματούχος, όπως μετέδωσε το πρακτορείο Fars.

Εξάλλου, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, εκκενώνεται η ειδική πετροχημική οικονομική ζώνη της Μαχσάχρ, όπου στεγάζονται δεκάδες πετροχημικά συγκροτήματα.

«Πριν από μερικά λεπτά η εταιρεία πετροχημικών Karoon στη Μαχσάχρ έγινε στόχος αεροπορικής επίθεσης και επλήγη από βλήματα του σιωνιστή εχθρού, με αποτέλεσμα να προκληθούν ζημιές σε μέρος των εγκαταστάσεών της», επεσήμανε ο αναπληρωτής κυβερνήτης της επαρχίας Χουζεστάν, ο οποίος δεν κατονομάζεται.

Από την πλευρά του ο στρατός του Ισραήλ ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε πλήγματα εναντίον πετροχημικού εργοστασίου στη Μαχσάχρ, πόλη-λιμάνι στην περιοχή του Κόλπου.

«Πριν από λίγη ώρα η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία έπληξε πολλούς στόχους στο συγκρότημα πετροχημικών της Μαχσάχρ», επεσήμανε σε σύντομη ανακοίνωσή του.

Οι Φρουροί της Επανάστασης έπληξαν δύο στρατιωτικές βάσεις στο Ισραήλ

Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έπληξε δύο στρατιωτικές βάσεις στο Ισραήλ, στη Νεβατίμ και την Τολ Νοφ, στις σφοδρότερες επιθέσεις που έχουν εξαπολύσει οι δύο πλευρές αφότου κηρύχθηκε κατάπαυση του πυρός στις αρχές Απριλίου.

«Η επιχείρηση διεξήχθη σε απάντηση στην επίθεση με πυραύλους που εξαπέλυσε το σιωνιστικό καθεστώς (…) εναντίον πολλών θέσεων ραντάρ σε τρεις διαφορετικές περιοχές» στο Ιράν, επεσήμαναν σε ανακοίνωσή τους οι Φρουροί της Επανάστασης, το επίλεκτο σώμα των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η Νεβατίμ, στο νότιο Ισραήλ, και η Τελ Νοφ, στο κεντρικό, είναι δύο μεγάλες βάσεις.

Παράλληλα οι Φρουροί της Επανάστασης τόνισαν ότι είναι έτοιμοι για κάθε σενάριο και για ευρείας κλίμακας επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, όπως μετέδωσε το πρακτορείο Fars.

Διαδηλωτές κυματίζουν ιρανικές σημαίες και σημαίες της Χεζμπολάχ κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης μετά την επίθεση του Ιράν στο Ισραήλ, στην πλατεία Valiasr στην Τεχεράνη, Ιράν, στις 7 Ιουνίου 2026. Το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ σε αντίποινα για προηγούμενη ισραηλινή επίθεση στο νότιο προάστιο της Βηρυτού. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

Γιατί οι συνομιλίες βρίσκονται σε αδιέξοδο

Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ αναζητά τρόπο να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη φαίνεται να εμπλέκονται σε μια τυπική διαπραγμάτευση.

Στην πραγματικότητα, μπορεί να συμμετέχουν σε δύο εντελώς διαφορετικές.

Η Ουάσινγκτον τείνει να βλέπει τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν μέσα από το πρίσμα της ισχύος. Η Τεχεράνη τις βλέπει μέσα από το πρίσμα της κατοχής.

Η Ουάσινγκτον στοχεύει να αναγκάσει το Ιράν να υποκύψει σε απαιτήσεις μέσω οικονομικής πίεσης και κυρώσεων. Η Τεχεράνη στοχεύει να αναγκάσει τις ΗΠΑ να υποκύψουν αφού αποκτήσουν κάτι πολύτιμο και αρνηθούν να το επιστρέψουν.

«Το έμαθα αυτό από πρώτο χέρι», τονίζει ο Μπρετ ΜακΓκερκ, αναλυτής παγκόσμιων υποθέσεων του CNN, ο οποίος υπηρέτησε σε ανώτερες θέσεις εθνικής ασφάλειας υπό τους προέδρους Τζορτζ Μπους του νεότερου, Μπαράκ Ομπάμα, Ντόναλντ Τραμπ και Τζο Μπάιντεν.

Το δίλημμα του διαπραγματευτή ομήρων

Όπως αναφέρει ο ΜακΓκερκ, δύο φορές την τελευταία δεκαετία, συμμετείχα σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις με το Ιράν για την απελευθέρωση Αμερικανών ομήρων που κρατούνταν στη διαβόητη φυλακή Εβίν της Τεχεράνης.

Οι διαπραγματεύσεις για ομήρους καταρρίπτουν τα πλεονεκτήματα ισχύος. Το Ιράν το καταλαβαίνει αυτό. Γι’ αυτό η Τεχεράνη, από την επανάσταση του 1979, έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα ομήρους ως διαπραγματευτικά χαρτιά με τις ΗΠΑ.

Ως διπλωμάτης που εκπροσωπούσε την ισχυρότερη χώρα του κόσμου, δεν είχα τίποτα στο χέρι μου για να υπερβώ την ανισορροπία στο τραπέζι. Οι αντίστοιχοί μου κατείχαν κάτι που εμείς θέλαμε (ανθρώπους) και το κρατούσαν μέχρι να είμαστε έτοιμοι να πληρώσουμε ένα επαρκές τίμημα.

Η ισχύς είχε λιγότερη σημασία από την κατοχή.

Εκτός από μια επιχείρηση διάσωσης ομήρων, δεν υπήρχε τίποτα που μπορούσε να κάνει η Ουάσινγκτον πέρα από το να πληρώσει μια συμφωνημένη τιμή.

Ο χρόνος ευνοούσε τους Ιρανούς. Ένιωθαν μικρή πίεση. Η στρατηγική τους ήταν να περιμένουν όσο οι όμηροι υπέφεραν και η πίεση αυξανόταν στην Ουάσινγκτον για να εξασφαλίσει την ελευθερία τους.

Με αυτόν τον τρόπο, η μόχλευση του Ιράν αυξανόταν με τον καιρό — και το γνώριζαν.

Το ατού του Τραμπ: Τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία

Τον Σεπτέμβριο του 2023, οι ΗΠΑ συνήψαν συμφωνία με το Ιράν για την απελευθέρωση πέντε Αμερικανών που κρατούνταν άδικα στη φυλακή Εβίν. Οι συνομιλίες είχαν διαρκέσει μήνες. Η σημαντική πρόοδος ήρθε αφού οι ΗΠΑ συμφώνησαν να απελευθερώσουν αρκετούς Ιρανούς που κρατούνταν — μετά από νόμιμη διαδικασία και καταδίκες — σε αμερικανικές φυλακές, μαζί με τη μεταφορά 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη Νότια Κορέα στο Κατάρ.

Τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια βρίσκονταν σε περιορισμένους λογαριασμούς διαθέσιμους στο Ιράν μόνο για μη κυρωμένες ανθρωπιστικές συναλλαγές. Το Ιράν επέμεινε τα κεφάλαια να μεταφερθούν από τη Σεούλ στη Ντόχα, όπου θα ήταν ευκολότερο να έχουν πρόσβαση. Ως μέρος της συμφωνίας, οι ΗΠΑ δημιούργησαν μηχανισμούς εποπτείας μέσω του Υπουργείου Οικονομικών για να διασφαλίσουν ότι δεν θα γίνει εκτροπή και θα δαπανηθούν μόνο σε μη κυρωμένα αγαθά.

Ως μέρος της ομάδας που συντόνισε αυτή την πολύπλοκη ρύθμιση, εξήγησα τα πλεονεκτήματά της τότε σε μια συνέντευξη με τον δημοσιογράφο των Washington Post, Τζέισον Ρεζαγιάν. Ο Τζέισον ήταν ένας άλλος πρώην όμηρος τον οποίο καταφέραμε να απελευθερώσουμε 10 χρόνια νωρίτερα μετά από ένα χρόνο παρατεταμένων συνομιλιών.

Τρεις εβδομάδες αργότερα, στις 7 Οκτωβρίου 2023, η Χαμάς σφαγίασε 1.200 Ισραηλινούς και απήγαγε 251 ομήρους. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν επαίνεσε δημόσια τις επιθέσεις καθώς εκτυλίσσονταν. Η Ουάσινγκτον απάντησε αποκλείοντας και πάλι την πρόσβαση στα κεφάλαια του Κατάρ, μια κατάσταση που παραμένει έως σήμερα.

Το ίδιο σχέδιο

Σήμερα, το Ιράν φαίνεται να εφαρμόζει παρόμοια λογική σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Όμηρός του δεν είναι πλέον ένας Αμερικανός πολίτης. Είναι μια από τις σημαντικότερες οικονομικές αρτηρίες του κόσμου.

Τα Στενά του Ορμούζ διακινούν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Το Ιράν τα ελέγχει ουσιαστικά μέσω απειλών και χρήσης βίας — πυραύλων και drones — και δημιουργώντας αυτό που αποκαλεί νέα ιρανική αρχή για τη μέτρηση της εισόδου και εξόδου.

Για το Ιράν, αυτή είναι κατοχή. Τώρα έχει κάτι που οι ΗΠΑ (και για την ακρίβεια, ο υπόλοιπος κόσμος) θέλουν. Και δεν θα το εγκαταλείψει εκτός κι αν η Αμερική πληρώσει ένα υπέρογκο τίμημα. Στα μάτια της Τεχεράνης, τα στενά έχουν γίνει τώρα ο πολυτιμότερος όμηρος που έχει κατέχει ποτέ.

Όλα αυτά μου ήρθαν στο μυαλό από την εξαιρετική συνέντευξη του Φρεντ Πλάιτγκεν του CNN με τον Μοχσέν Ρεζαΐ, στρατιωτικό σύμβουλο του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν. Η συνέντευξη με έκανε να ανατριχιάσω γιατί μου έφερε αναμνήσεις από το να κάθομαι απέναντι από Ιρανούς αξιωματούχους ασφαλείας σε μια διαπραγμάτευση για ομήρους.

Ο Ρεζαΐ δήλωσε ότι τα στενά παραμένουν κλειστά εκτός κι αν η Ουάσινγκτον απελευθερώσει 24 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία. «Πρέπει να τα απελευθερώσετε», είπε. «Αν ο Τραμπ πάρει στα σοβαρά τη διαπραγμάτευση… αυτά τα 24 δισεκατομμύρια δολάρια είναι μια δοκιμασία εμπιστοσύνης. Είναι μια δοκιμασία που η Αμερική πρέπει να περάσει».

Η φόρμουλά του είναι απλή: Δώστε μας τα χρήματα ή δεν παίρνετε αυτό που θέλετε — και αυτό που κατέχουμε. Το ποσό που απαιτεί ο Ρεζαΐ περιλαμβάνει τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια που ήταν στο επίκεντρο της συμφωνίας για τους ομήρους το 2023. Αυτό είναι αποκαλυπτικό. Για το Ιράν, οι τρέχουσες συνομιλίες φαίνεται να είναι άλλη μια διαπραγμάτευση για ομήρους — μόνο που αυτή τη φορά όμηρος είναι η παγκόσμια οικονομία και η αρχική απαίτηση είναι τετραπλάσια.

Όρια μόχλευσης των ΗΠΑ

Η κυβέρνηση έχει προσπαθήσει να αντιστρέψει τη μόχλευση του Ιράν μέσω δικής της οικονομικής πίεσης. Σταματώντας τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου μέσω ενός αποκλεισμού των λιμανιών του Ιράν, ο Τραμπ επιδίωξε να δημιουργήσει κόστη που υπερτερούν οποιουδήποτε οφέλους πιστεύει η Τεχεράνη ότι μπορεί να αποκομίσει από μια παρατεταμένη αντιπαράθεση.

Η στρατηγική είναι λογική. Ο οικονομικός αντίκτυπος στο εσωτερικό του Ιράν θα ενταθεί τις επόμενες εβδομάδες και μήνες. Σύμφωνα με τα περισσότερα στοιχεία, η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα οικονομικής κατάρρευσης με υπερπληθωρισμό και απώλεια δισεκατομμυρίων δολαρίων σε έσοδα που απαιτούνται για την πληρωμή μισθών δημοσίων υπαλλήλων.

Αλλά η οικονομική οδύνη και η ταλαιπωρία του λαού του Ιράν πιθανότατα δεν θα μετακινήσουν τους νέους ηγέτες στην Τεχεράνη. Ο Ρεζαΐ εκπροσωπεί τον σκληρό πυρήνα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η κοσμοθεωρία του φαίνεται τώρα να επικρατεί στην Τεχεράνη — μαζί με τον Αχμάντ Βαχιντί, τον νέο επικεφαλής της Φρουράς της Ισλαμικής Επανάστασης, η οποία φέρεται να ελέγχει την πρόσβαση στα στενά. Αυτοί είναι οι ηγέτες που δίνουν τώρα τις εντολές (κυριολεκτικά).

Την Κυριακή, το Ιράν εξαπέλυσε την πρώτη του πυραυλική επίθεση κατά του Ισραήλ από την εκεχειρία αρχές Απριλίου, σηματοδοτώντας μια νέα κλιμάκωση μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων. Η Τεχεράνη πιστεύει ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να αντέξει τη μακροοικονομική πίεση που ασκείται στον κόσμο περισσότερο από όσο το Ιράν μπορεί να αντέξει την πίεση από τον αμερικανικό αποκλεισμό. Οι επανειλημμένες προβλέψεις του Τραμπ ότι μια συμφωνία είναι κοντά μπορεί μόνο να ενισχύσουν την πεποίθηση του Ιράν ότι ο Τραμπ χρειάζεται μια συμφωνία πολύ πιο επειγόντως από όσο η Τεχεράνη.

Στρατιωτικά, οι ΗΠΑ μπορεί ακόμα να επιδιώξουν να επιβάλουν τον έλεγχό τους και να εξασφαλίσουν τη διεθνή οδό μέσω των στενών. Αυτό δοκιμάστηκε στο «Project Freedom», το οποίο διήρκεσε μόνο μία ημέρα. Μπορεί να δοκιμαστεί ξανά — ο Τραμπ έχει κάνει εικασίες για το «Project Freedom Plus» — αλλά το Ιράν απειλεί να αντεπιτεθεί ακόμα κι αν ο αμερικανικός αποκλεισμός παραμείνει απλά στη θέση του.

Όπως δήλωσε ο Ρεζαΐ στο CNN: «Αν ο ναυτικός αποκλεισμός δεν αρθεί, θα σύρουμε τον πόλεμο στον Ινδικό Ωκεανό, στα Στενά Μπαμπ ελ Μάντεμπ, στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μεσόγειο».

Με άλλα λόγια, αν προσπαθήσετε να μας πολεμήσετε, θα πάρουμε περισσότερους ομήρους. Τα Στενά Μπαμπ ελ Μάντεμπ ελέγχουν σχεδόν το 10% όλου του θαλάσσιου εμπορίου.

Αντοχή, υποχώρηση ή μάχη

Γι’ αυτό οι συνομιλίες είναι κολλημένες και δεν υπάρχει καμία σημαντική πρόοδος στον ορίζοντα.

Το ερώτημα στην Ουάσινγκτον είναι πότε μπορεί να ολοκληρωθεί μια συμφωνία μετά από ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω μεσολαβητών. Το ερώτημα στην Τεχεράνη είναι απλά αν ο Τραμπ θα πληρώσει το τίμημα που απαιτούν.

Είναι η κλασική δυναμική μιας διαπραγμάτευσης για ομήρους.

Για την Ουάσινγκτον, οι τρεις επιλογές παραμένουν αυτές που ήταν για εβδομάδες:

• Αντοχή: Να επιδιώξει να αντέξει περισσότερο από τη μακροπίεση και τις αυξανόμενες τιμές βενζίνης καθώς η οικονομική οδύνη εντός της Τεχεράνης εντείνεται μέχρι κάποιο μακρινό και αβέβαιο σημείο θραύσης.

• Υποχώρηση: Να πληρώσει το αρχικό κόστος με δισεκατομμύρια στο Ιράν με αντάλλαγμα την επιστροφή στο προ του πολέμου καθεστώς — μια ταπεινωτική υποχώρηση για τον Τραμπ δεδομένων των δηλωμένων στόχων εξαρχής.

• Μάχη: Να επιδιώξει να ελέγξει στρατιωτικά τα στενά και να ανανεώσει μεγάλες επιχειρήσεις εντός του Ιράν, με τον κίνδυνο η Τεχεράνη να επιδιώξει να επεκτείνει τον πόλεμο σε άλλα μέτωπα.

Για την Τεχεράνη, ο υπολογισμός είναι απλούστερος: κράτα το περιουσιακό στοιχείο και περίμενε.

Αυτό είναι το δίλημμα της διαπραγμάτευσης με ένα μέρος που κατέχει αυτό που θέλεις πίσω.

Εκτός κι αν αλλάξει η μόχλευση, το Ιράν δεν θα το παραδώσει φθηνά — και οι συνομιλίες θα παραμείνουν όπως σήμερα: σε αδιέξοδο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, CNN