EPA/SDIS33
Οι τεράστιες πυρκαγιές που σαρώνουν τη νοτιοδυτική Γαλλία έκαψαν τόσο έντονα που δημιούργησαν μια ισχυρή καταιγίδα που προκλήθηκε από τη φωτιά. Αυτό το σπάνιο φαινόμενο παρατηρείται μερικές φορές στο είδος των υπερ-πυρκαγιών που πλήττουν τις ΗΠΑ και τον Καναδά, αλλά ήταν πρωτοφανές στη Γαλλία, μέχρι τώρα — και είναι μόνο ένα σημάδι ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή πυρκαγιών, λένε οι ειδικοί.
Η Ευρώπη είχε πάντα δασικές πυρκαγιές, αλλά γίνονται όλο και πιο ακραίες καθώς η κλιματική κρίση σφίγγει τον κλοιό της. Οι πυροσβέστες στη Γαλλία και την Ισπανία προσπαθούν επί του παρόντος να δαμάσουν πυρκαγιές πιο άγριες και πιο απρόβλεπτες από οτιδήποτε έχουν αντιμετωπίσει ξανά.
Αυτό έπεται της περσινής ρεκόρ σεζόν πυρκαγιών στην Ευρώπη, με τους ειδικούς να δηλώνουν ότι η ήπειρος προστίθεται σε μια μακρά λίστα περιοχών — από τη Σιβηρία έως τον Αμαζόνιο — που πλέον υπομένουν διαδοχικές ακραίες περιόδους πυρκαγιών.
«Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή πυρκαγιών που δεν μπορούν να σβηστούν», δήλωσε ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντιός, λέκτορας δασολογίας και παγκόσμιας αλλαγής στο Πανεπιστήμιο της Λιέιδα στην Ισπανία. «Αυτές είναι πυρκαγιές που καίνε με την ένταση πολλών ατομικών βομβών».
Οι δασικές πυρκαγιές στη Γαλλία έχουν πλέον κάψει περισσότερα από 116.000 εκτάρια, καθιστώντας τες τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ για τη χώρα, και απομένουν ακόμη μήνες μέχρι το τέλος της περιόδου πυρκαγιών.
Καμένα και κατεστραμμένα σπίτια σε περιοχή που επλήγη από τη μεγάλη δασική πυρκαγιά στην πόλη Λε Πορζ (Le Porge), στη νοτιοδυτική Γαλλία, στις 28 Ιουλίου 2026. EPA/SOPHIE GARCIA
«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι η δυσκολότερη που έχουμε καταγράψει ποτέ, η δυσκολότερη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», δήλωσε τη Δευτέρα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατά την επίσκεψή του στο Μπορντό. Χαρακτήρισε τις πυρκαγιές «απόλυτα πρωτοφανείς».
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα αυτής της νέας πραγματικότητας ήταν η εμφάνιση πυρονεφών, γνωστών ως πυροσωρειτομελανίες (pyrocumulonimbus), τα οποία σχηματίστηκαν το Σαββατοκύριακο πάνω από την περιοχή της Ζιρόντ, κοντά στο Μπορντό, σύμφωνα με τις πυροσβεστικές αρχές.
Τα νέφη φωτιάς εμφανίζονται όταν εξαιρετικά έντονες πυρκαγιές παράγουν ένα σύννεφο ακραίας θερμότητας, το οποίο ανέρχεται ταχέως στον ψυχρότερο αέρα από πάνω και συμπυκνώνεται σε πανύψηλα σύννεφα καταιγίδας. Αυτά μπορούν να δημιουργήσουν τον δικό τους άνεμο, βροχή και κεραυνούς και να μετατρέψουν τις φλόγες σε ακανόνιστες και απρόβλεπτες πυρκαγιές που αυτοτροφοδοτούνται.
Κάτοικοι παρακολουθούν τις φλόγες μεγάλης δασικής πυρκαγιάς κοντά στο Πινζίο της Πορτογαλίας, στις 28 Ιουλίου 2026. EPA/MIGUEL PEREIRA DA SILVA
Το φαινόμενο είναι καλά τεκμηριωμένο στην Αυστραλία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ — οι πυρκαγιές του Λος Άντζελες το 2025 παρήγαγαν έναν σπάνιο ανεμοστρόβιλο, ή «πυρονέφος» — αλλά δεν είναι καθόλου συνηθισμένες στην Ευρώπη.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων Καιρού (ECMWF) δήλωσε ότι δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιώσει με βεβαιότητα αν πρόκειται για την πρώτη πυροσωρειτομελανία που καταγράφηκε στη Γαλλία. «Ωστόσο, εάν αυτό επιβεβαιωθεί, η ανάπτυξή του θα αναδείξει την εξαιρετική ένταση της τρέχουσας πυρκαγιάς και τις πρωτοφανείς ατμοσφαιρικές συνθήκες υπό τις οποίες καίει», δήλωσε η Φραντσέσκα ντι Τζουζέπε, συντονίστρια προγνώσεων πυρκαγιών στο ECMWF.
Πυροσβέστης δίνει μάχη με τις φλόγες μεγάλης δασικής πυρκαγιάς που μαίνεται κοντά στο χωριό Ραμπάσα (Rabaca), στην Καστανιέιρα, στην περιφέρεια Γκουάρντα της Πορτογαλίας, στις 28 Ιουλίου 2026. EPA/MIGUEL PEREIRA DA SILVA
Η κλίμακα των πυρκαγιών είναι επίσης αξιοσημείωτη, δήλωσαν ειδικοί. Έχουν κάψει τεράστιες εκτάσεις γης σε ολόκληρη τη Γαλλία και την Ισπανία, και οι δύο χώρες έχουν ζητήσει βοήθεια από την ΕΕ. «Μια συγχρονισμένη, πολυεθνική κρίση δασικών πυρκαγιών είναι σπάνια στην Ευρώπη», δήλωσε ο Στέφαν Ντορ, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Δασικών Πυρκαγιών στο Πανεπιστήμιο του Σουόνσι στην Ουαλία.
Οι πυρκαγιές μαίνονται κοντά σε μεγάλες πόλεις, συμπεριλαμβανομένης μιας που έχει σαρώσει την ορεινή επαρχία της Άβιλα, δυτικά της ισπανικής πρωτεύουσας Μαδρίτης, και είναι πλέον η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα, όπως ανακοίνωσαν οι αρχές.
«Αυτό που είναι ασυνήθιστο είναι ο τρέχων αριθμός των καταστροφικών δασικών πυρκαγιών: πυρκαγιές που εξαπλώνονται γρήγορα, κατακλύζουν τις πυροσβεστικές δυνάμεις και αναγκάζουν κοινότητες σε εκκένωση», δήλωσε ο Γκιγέρμο Ρέιν, καθηγητής επιστήμης πυρκαγιών στο Imperial College του Λονδίνου. Περισσότερα από 300.000 άτομα έχουν εκκενωθεί συνολικά και από τις δύο χώρες μέχρι στιγμής.
Η πλήρης κατάσβεση πυρκαγιών αυτού του μεγέθους είναι σχεδόν αδύνατη έως ότου εξαντληθούν τα καύσιμα ή έρθουν παρατεταμένες βροχοπτώσεις, ανεξάρτητα από το πόσοι πόροι κατάσβεσης κινητοποιηθούν, λένε οι ειδικοί.
«Στην Αυστραλία, σε μέρη των ΗΠΑ και στον Καναδά, υπάρχει μια γενική προσδοκία και αποδοχή των ανεξέλεγκτων δασικών πυρκαγιών», δήλωσε ο Ντορ του Πανεπιστημίου του Σουόνσι. «Στην Ευρώπη, εξακολουθεί να υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι τέτοιες πυρκαγιές μπορούν να αποτραπούν πλήρως».
Τοπικός εθελοντής συνδράμει τους Γάλλους πυροσβέστες, πραγματοποιώντας επιχειρήσεις κατάσβεσης με νερό, κατά τη μάχη με τη μεγάλη δασική πυρκαγιά που εξαπλώνεται στην Κλαουέ (Claouey), στη νοτιοδυτική Γαλλία, στις 28 Ιουλίου 2026. EPA/SOPHIE GARCIA
Κάθε δασική πυρκαγιά είναι σύνθετη και μοναδική και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης της γης, του εδάφους και των πόρων κατάσβεσης. Ωστόσο, ο ακραίος καιρός, επιδεινωμένος από την κλιματική αλλαγή, υπήρξε βασικός μοχλός των πυρκαγιών στην Ευρώπη, λένε οι επιστήμονες.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη φέρνει ισχυρότερες εναλλαγές μεταξύ υγρών και ξηρών άκρων. Είναι ένα «φαινόμενο μαστιγίου», δήλωσε ο Μάθιου Τζόουνς, ανεξάρτητος ερευνητής συνεργάτης στη Σχολή Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας.
Ο περασμένος χειμώνας ήταν ασυνήθιστα βροχερός στη Γαλλία και την Ισπανία, οδηγώντας σε αύξηση της βλάστησης. Στη συνέχεια, ο καιρός άλλαξε απότομα. Από τον Μάιο, η Δυτική Ευρώπη έχει ταραχθεί από μια διαδοχή ακραίων καυσώνων, που ξήραναν το τοπίο. Αυτή η ζέστη παρείχε «το σπάσιμο του μαστιγίου» στο φαινόμενο, μετατρέποντας την πυκνή βλάστηση σε εξαιρετικά εύφλεκτο καύσιμο, δήλωσε ο Τζόουνς.
Καθώς η Γαλλία και η Ισπανία προετοιμάζονται για τον τέταρτο καύσωνα του καλοκαιριού, υπάρχουν φόβοι ότι μπορεί να επιδεινώσει μια ήδη επικίνδυνη κατάσταση.
Πυροσβέστες δίνουν μάχη με τις φλόγες μεγάλης δασικής πυρκαγιάς κοντά στο Πινζίο της Πορτογαλίας, στις 28 Ιουλίου 2026. EPA/MIGUEL PEREIRA DA SILVA
Η πλήρης κατάσβεση των τρεχουσών πυρκαγιών μπορεί να διαρκέσει μήνες, όπως έχουν πει οι αρχές, αλλά οι επιπτώσεις τους θα παραμείνουν πολύ μετά από αυτό.
Οι επικίνδυνοι, γεμάτοι καπνό ουρανοί που παράγουν είναι επιβλαβείς για την υγεία. Η ρύπανση από τις δασικές πυρκαγιές εκτιμάται ότι προκαλεί περισσότερους από 100.000 θανάτους ετησίως παγκοσμίως.
Υπάρχει επίσης η ζημιά στις οικονομίες. Αυτές οι πυρκαγιές μαίνονται κοντά σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, επηρεάζοντας τουριστικούς προορισμούς, αμπελουργικές περιοχές και ζωτικούς αμυντικούς κόμβους.
Πέρα από αυτό, μπορεί να αλλάξουν τη σχέση των ανθρώπων με τη γη στην οποία ζουν, καθώς πλέον βρίσκονται υπό τη συνεχή απειλή ανεξέλεγκτων πυρκαγιών.
Στο μέλλον, οι επιστήμονες λένε ότι θα πρέπει να αναμένουμε οι πυρκαγιές — στην Ευρώπη όπως και αλλού — να γίνονται πιο συχνές και πιο ακραίες, εφόσον οι άνθρωποι συνεχίζουν να καίνε ορυκτά καύσιμα και να ανεβάζουν τις θερμοκρασίες.
«Είναι δύσκολο να προβλέψουμε πόσο μακριά μπορεί να φτάσουν τα πράγματα», δήλωσε ο Ρέσκο ντε Ντιός, «σύντομα θα είμαστε ανίκανοι να αποκλείσουμε δάντεια σενάρια όπως αυτά που παρατηρούνται στην Καλιφόρνια ή την Αυστραλία, με πυρκαγιές ή συμπλέγματα πυρκαγιών που φτάνουν τις εκατοντάδες χιλιάδες εκτάρια ή ακόμη και ένα εκατομμύριο εκτάρια».
Πηγή: CNN
