Η εικόνα του Λιονέλ Μέσι να μοιράζει ασίστ στο 90+3′ για το γκολ του Λαουτάρο Μαρτίνες ήταν η τελευταία πράξη. Η πρώτη είχε γραφτεί πολύ νωρίτερα. Όχι όταν ισοφάρισε ο Έντσο Φερνάντες, ούτε όταν η Αργεντινή άρχισε να πιέζει ασφυκτικά. Είχε αρχίσει τη στιγμή που ο αρχηγός της «αλμπισελέστε» κατάλαβε πώς ακριβώς είχε στήσει την παγίδα του ο Τόμας Τούχελ και αποφάσισε να την καταστρέψει κομμάτι-κομμάτι.
Η πρόκριση της Αργεντινής στον τελικό του Μουντιάλ απέναντι στην Αγγλία δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα ποιότητας ή προσωπικότητας. Ήταν μια νίκη τακτικής προσαρμογής. Μια παρτίδα που παίχτηκε μέσα στο παιχνίδι, με τον Λιονέλ Σκαλόνι από τον πάγκο και τον Λιονέλ Μέσι να λειτουργεί ως… δεύτερος προπονητής πάνω στο χορτάρι.
Το σχέδιο του Τούχελ λειτούργησε για σχεδόν μία ώρα
Η Αγγλία μπήκε καλύτερα στο παιχνίδι. Ο Τόμας Τούχελ είχε επιλέξει ψηλό πρέσινγκ και σχεδόν προσωπικές μαρκαρίσεις στον άξονα. Ο Άντονι Γκόρντον και ο Μόργκαν Ρότζερς πίεζαν τους δύο στόπερ της Αργεντινής, αναγκάζοντάς τους να μην παίζουν εύκολα προς τα άκρα. Ταυτόχρονα, ο Χάρι Κέιν και οι μέσοι έκλειναν τους κεντρικούς διαδρόμους, εκεί όπου παραδοσιακά αναπτύσσεται η ομάδα του Σκαλόνι.
Ο Τζουντ Μπέλινγκχαμ αγωνίστηκε χαμηλότερα από ό,τι συνήθως, με συγκεκριμένη αποστολή να περιορίσει τον Έντσο Φερνάντες, ενώ ο Ντέκλαν Ράις ακολουθούσε τον Αλέξις Μακ Άλιστερ. Την πιο δύσκολη δουλειά είχε ο Έλιοτ Άντερσον, που κλήθηκε να παρακολουθεί παντού τον Μέσι.
Οι Ρότζερς και Γκόρντον πίεζαν ώστε να εμποδίσουν τον Μαρτίνες να βρει με πάσα τους δύο ακραίους μπακ. Ο Χάρι Κέιν και οι μέσοι της Αγγλίας εφάρμοζαν πιο αυστηρές προσωπικές μαρκαρίσεις στον κεντρικό άξονα, αναγκάζοντας τελικά τον Μαρτίνες να επιλέξει τη βαθιά μπαλιά.
Το σχέδιο απέδωσε. Στο πρώτο εικοσάλεπτο η Αργεντινή δυσκολευόταν να κυκλοφορήσει την μπάλα, οι αποστάσεις ήταν μεγάλες και ο Μέσι δεχόταν πίεση πριν καν προλάβει να γυρίσει προς το τέρμα.
Ο Μέσι άρχισε να… περπατά και η Αγγλία έπεσε στην παγίδα
Κάπου εκεί άρχισε το πραγματικό παιχνίδι του Μέσι. Δεν προσπάθησε να τρέξει περισσότερο. Έκανε ακριβώς το αντίθετο. Άρχισε να περπατά ακόμη περισσότερο, να απομακρύνεται από την περιοχή, να κατεβαίνει χαμηλά και να εμφανίζεται σε σημεία όπου κανείς Άγγλος δεν περίμενε να τον βρει.
Στο 10ο λεπτό, ο Άντερσον διέκοψε μια πάσα που προοριζόταν για τον Λιονέλ Μέσι. Αυτή η επιθετική προσέγγιση στην άμυνα και η ικανότητά του να προβλέπει τις φάσεις αποτέλεσαν σταθερό στοιχείο της εικόνας του σε όλο το πρώτο ημίχρονο.
Ο Άντερσον βρέθηκε μπροστά σε ένα συνεχές δίλημμα. Αν τον ακολουθούσε βαθιά, άνοιγε χώρους πίσω του. Αν έμενε στη θέση του, ο Μέσι έπαιρνε την μπάλα χωρίς πίεση. Ο Αργεντινός εκμεταλλεύτηκε αυτή την αμφιβολία στο έπακρο. Από στάση ξεκινούσε ξαφνικά μικρές εκρήξεις λίγων μέτρων, αρκετές όμως ώστε να προηγείται πάντα στην πρώτη επαφή.
Η Αργεντινή άρχισε έτσι να βγαίνει από την πίεση όχι με μεγάλες μπαλιές, αλλά με μικρές συνεργασίες στον άξονα, εκεί όπου η Αγγλία ήθελε αρχικά να την εγκλωβίσει. Σιγά-σιγά το πρέσινγκ των Άγγλων έχασε την έντασή του. Οι συνεχείς μετακινήσεις του Μέσι υποχρέωναν τους μέσους να καλύπτουν περισσότερα μέτρα, ενώ η κόπωση άρχισε να γίνεται εμφανής.
Το γκολ του Γκόρντον έκρυψε το πρόβλημα
Η Αγγλία προηγήθηκε στο 55′ με τον Άντονι Γκόρντον και όλα έδειχναν να εξελίσσονται ιδανικά για τον Τούχελ.
Στην πραγματικότητα όμως, η ομάδα του είχε ήδη αρχίσει να χάνει τον έλεγχο. Το πιο εντυπωσιακό στατιστικό του δεύτερου ημιχρόνου είναι αποκαλυπτικό. Από το γκολ του Γκόρντον μέχρι την ισοφάριση του Έντσο Φερνάντες στο 85′, η Αγγλία είχε μόλις 12% κατοχή μπάλας. Για μισή ώρα ουσιαστικά αμυνόταν διαρκώς μέσα και γύρω από τη μεγάλη περιοχή της. Όταν μια ομάδα με τόσο υψηλή ένταση αναγκάζεται να κυνηγάει χωρίς την μπάλα για μισή ώρα, είναι σχεδόν μαθηματικά βέβαιο ότι θα αρχίσουν να εμφανίζονται κενά.
Ο Μέσι υποχωρούσε αρκετά πιο πίσω στον αγωνιστικό χώρο, απομακρυνόμενος από τους μέσους της Αγγλίας, και από εκεί βοηθούσε την Αργεντινή να μεταφέρει οργανωμένα την ανάπτυξή της προς την αντίπαλη περιοχή.
Ο Μέσι περίμενε ακριβώς αυτή τη στιγμή.
Η επιθετικότητα του Άντερσον γύρισε μπούμερανγκ
Στο πρώτο ημίχρονο ο Άντερσον έβγαινε πρώτος πάνω στον Μέσι και κέρδιζε αρκετές μονομαχίες. Στο δεύτερο, ο Αργεντινός χρησιμοποίησε αυτήν ακριβώς την επιθετικότητα εναντίον του. Κρατούσε την μπάλα μέχρι την τελευταία στιγμή, δεχόταν την πίεση και την κατάλληλη στιγμή έσπαγε την μπάλα στον ελεύθερο συμπαίκτη που έβγαινε στον χώρο που είχε αφήσει ο Άντερσον πίσω του.
Υπό την πίεση του Άντερσον, ο Μέσι απορροφά την επαφή και, λίγο πριν χάσει την κατοχή, περνά την μπάλα σε συμπαίκτη του που βρίσκεται σε ιδανική θέση για να εκμεταλλευτεί τον χώρο που έχει αφήσει πίσω του ο μέσος της Αγγλίας.
Η ίδια λογική εμφανίστηκε και στη φάση της ισοφάρισης. Ο Μέσι τράβηξε πάνω του δύο αμυντικούς, καθυστέρησε σκόπιμα την πάσα και μόλις έκλεισαν όλοι πάνω του άφησε τον Έντσο Φερνάντες ολομόναχο έξω από την περιοχή. Ο μέσος της Αργεντινής είχε τον χρόνο να κοντρολάρει, να σημαδέψει και να εκτελέσει τον Τζόρνταν Πίκφορντ.
Δεν ήταν απλώς μία ασίστ. Ήταν η κορύφωση μιας διαδικασίας που ο Μέσι είχε προετοιμάσει επί μισή ώρα.
Η δεξιά πλευρά έγινε το μεγάλο όπλο
Μέχρι τότε ο Μέσι κινούνταν κυρίως στον άξονα. Από ένα σημείο και μετά μεταφέρθηκε συστηματικά δεξιά.
Εκεί υπήρχε χώρος. Ο Μπέλινγκχαμ συχνά έμενε ψηλά ή παρασυρόταν προς το κέντρο και άφηνε ακάλυπτο τον διάδρομο. Ο Μέσι το αναγνώρισε αμέσως και άρχισε να εγκαθίσταται στη δεξιά πλευρά, δημιουργώντας συνεχώς καταστάσεις δύο εναντίον δύο και πολλές φορές τρεις εναντίον δύο μαζί με τον δεξιό μπακ και τον εξτρέμ της Αργεντινής.
Η παρουσία του Μέσι τραβά ταυτόχρονα πάνω του τόσο τον Τζεντ Σπενς όσο και τον Άντερσον. Αφού συγκεντρώσει δύο αντιπάλους, βρίσκει με ιδανική πάσα τον Έντσο Φερνάντες λίγο έξω από την περιοχή. Ο Αργεντινός μέσος εκμεταλλεύεται τον χώρο που του έχει δημιουργηθεί και εκτελεί με υποδειγματική ακρίβεια, στέλνοντας την μπάλα πέρα από την εμβέλεια του Τζόρνταν Πίκφορντ.
Η αγγλική άμυνα άρχισε να μετακινείται όλο και περισσότερο προς τη μία πλευρά, αφήνοντας ελεύθερους χώρους στην απέναντι.
Δεν ήταν τυχαίο. Ήταν ακριβώς αυτό που επιδίωκε ο Σκαλόνι.
Η αλλαγή του Τούχελ που τελικά τον εγκλώβισε
Βλέποντας τις συνεχείς σέντρες, ο Τούχελ πέρασε την ομάδα του σε διάταξη με πέντε αμυντικούς. Θεωρητικά είχε λογική. Ήθελε περισσότερα κορμιά μέσα στην περιοχή. Στην πράξη όμως η αλλαγή άφησε εκτεθειμένη τη μεσαία γραμμή.
Οι τρεις μέσοι έπρεπε πλέον να καλύπτουν πολύ μεγαλύτερο πλάτος, κάτι που ευνόησε ακόμη περισσότερο τον Μέσι.
Αργότερα, με την αποχώρηση του Ντέκλαν Ράις και τη μεταφορά του Μπέλινγκχαμ σε πιο αμυντικό ρόλο, δημιουργήθηκε ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα. Ο άσος της Αγγλίας δεν είχε τις σωστές αποστάσεις που διαθέτει ένας καθαρός αμυντικός χαφ και η Αργεντινή βρήκε ακόμη περισσότερους χώρους έξω από την περιοχή.
Οι αλλαγές του Σκαλόνι έγειραν οριστικά την πλάστιγγα
Εκεί ακριβώς φάνηκε και η συμβολή του Λιονέλ Σκαλόνι. Ο ομοσπονδιακός τεχνικός αντέστρεψε τους ρόλους του Έντσο Φερνάντες και του Αλέξις Μακ Άλιστερ, έστειλε τον δεύτερο πιο συχνά μέσα στην περιοχή, έριξε στο παιχνίδι τον Νίκο Γκονσάλες για μεγαλύτερη δύναμη στις εναέριες μονομαχίες, πέρασε τον Ροντρίγκο Ντε Πολ στα άκρα και έδωσε ακόμη περισσότερες επιλογές στον Μέσι για να δημιουργεί από τη δεξιά πλευρά.
Ο Μέσι τοποθετούνταν διαρκώς στους κενούς χώρους ανάμεσα στις γραμμές της Αγγλίας, δημιουργώντας ένα διαρκές δίλημμα για τους αμυντικούς της. Έπρεπε να αποφασίσουν αν θα διατηρούσαν τη συνοχή της αμυντικής τους διάταξης ή αν θα έβγαιναν πάνω του για να τον πιέσουν, με τον κίνδυνο να αφήσουν κενά πίσω τους.
Το αποτέλεσμα ήταν η Αγγλία να δέχεται συνεχώς γεμίσματα, δεύτερες μπάλες και καταστάσεις υπεραριθμίας.
Η πίεση αυξανόταν λεπτό με το λεπτό. Η ισοφάριση έμοιαζε θέμα χρόνου. Όπως και η ανατροπή.
Ο Μέσι έπαιξε ως δεκάρι, εξτρέμ και… προπονητής
Στα 39 του χρόνια, ο Λιονέλ Μέσι δεν κυριαρχεί πια χάρη στην έκρηξη ή στην ταχύτητα. Κυριαρχεί επειδή βλέπει το παιχνίδι δύο φάσεις νωρίτερα από όλους τους υπόλοιπους. Απέναντι στην Αγγλία δεν χρειάστηκε να κάνει αμέτρητες ντρίμπλες ούτε να διανύσει τα περισσότερα χιλιόμετρα.
Η διάταξη 5-3-2 της Αγγλίας μετατοπιζόταν προς την πλευρά όπου βρισκόταν η μπάλα, στη συγκεκριμένη περίπτωση στα αριστερά. Όταν το παιχνίδι άλλαζε γρήγορα προς τα δεξιά, ο Μέσι διατηρούσε τη θέση του στον ελεύθερο χώρο, έξω από τον τρίτο κεντρικό χαφ της Αγγλίας, που στη συγκεκριμένη φάση ήταν ο Μόργκαν Ρότζερς, αποκτώντας έτσι τον χρόνο και τον χώρο για να επηρεάσει την εξέλιξη της επίθεσης.
Χρειάστηκε να αλλάξει διαρκώς θέσεις, να αναγνωρίσει τα λάθη της αντίπαλης διάταξης, να προσελκύσει αντιπάλους, να ανοίξει χώρους για τους συμπαίκτες του και να εκτελέσει την κατάλληλη στιγμή. Ο Τόμας Τούχελ είχε σχεδιάσει ένα παιχνίδι για να περιορίσει τον Μέσι.
Ο Μέσι, όμως, δεν έπαιξε το παιχνίδι που είχε σχεδιάσει ο Τούχελ. Έπαιξε το δικό του.
Και μαζί με τον Λιονέλ Σκαλόνι μετέτρεψε ένα παιχνίδι που μέχρι το 55′ έμοιαζε να ανήκει στην Αγγλία, σε μία από τις πιο ώριμες και τακτικά ολοκληρωμένες εμφανίσεις της Αργεντινής σε αυτό το Μουντιάλ. Το τελικό 2-1 και η πρόκριση στον τελικό δεν ήταν απλώς προϊόν ατομικής ποιότητας. Ήταν η επιβεβαίωση ότι, όταν ένας από τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών λειτουργεί ως προπονητής μέσα στο γήπεδο, ακόμη και το πιο προσεκτικά σχεδιασμένο πλάνο μπορεί να καταρρεύσει.
