Τα παιχνίδια κερδίζονται (και χάνονται) στο κέντρο

Υπάρχουν δυο πολιτικές σταθερές, που σπάνια ανατρέπονται: η μία διδάσκει ότι οι εκλογές κερδίζονται στο κέντρο και η άλλη λέει ότι ο μεσαίος χώρος μοιάζει με την κινούμενη άμμο. Στις εκλογές του 2019 και του 2023, ο Κυριάκος Μητσοτάκης πήρε όλο το χαρτί, επειδή κατάφερε να μετακινήσει υπολογίσιμες κεντρώες δυνάμεις προς το κόμμα του, σπάζοντας τους χαλαρούς ούτως ή άλλως δεσμούς τους με τα κόμματα του κέντρου και ειδικά με το ΠΑΣΟΚ.

Από τότε, προφανώς, πολλά έχουν αλλάξει. Το μεταρρυθμιστικό λούστρο της κυβέρνησης έχει μάλλον θαμπώσει, τα ζητήματα του κράτους δικαίου μπλοκάρουν το θεσμικό αφήγημα, η ακρίβεια μοιάζει με διαρκή μάστιγα που πλήττει όχι μόνο τους οικονομικά αδύναμους, αλλά και τα μεσαία στρώματα. Με μια κουβέντα, οι πολίτες που αυτοτοποθετούνται στο κέντρο, αντιμετωπίζουν πλέον με δυσπιστία τη μεταρρυθμιστική ρητορική και ασκούν κριτική στα κυβερνητικά πεπραγμένα – γεγονός που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να αποκαταστήσει τη σχέση του χώρου με τις πολιτικές δυνάμεις του κέντρου.

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, συνέβη το ακριβώς αντίθετο: το ΠΑΣΟΚ δέσμιο των δομικών χαρακτηριστικών του και μεταφέροντας στους ώμους του τη σχετικά πρόσφατη εμπειρία συγκυβέρνησης με τη ΝΔ, δεν κατάφερε όχι μόνο να κεφαλαιοποίησει επί τρία χρόνια τη διάχυτη λαϊκή δυσφορία, αλλά απέτυχε να εξελιχθεί σε βασικό και αδιαφιλονίκητο αντιπολιτευτικό πόλο, παρά την παρατεταμένη κρίση του ΣΥΡΙΖΑ.

Παρακολουθεί, έτσι, με πολιτική αμηχανία, την επάνοδο του Αλέξη Τσίπρα στο προσκήνιο, ο οποίος επιχειρεί να προσελκύσει μερίδες των κεντρώων ακροατηρίων, διεκδικώντας να έχει αυτός τον πρώτο ρόλο στην ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς. Και είναι απορίας άξιο πώς η Χαριλάου Τρικούπη, ενώ ανέμενε την επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού, δεν διαμόρφωσε μια πειστική γραμμή άμυνας, ικανή να της προσφέρει τον έλεγχο και την πρωτοβουλία των κινήσεων.

Υπό αυτήν την έννοια, το κρίσιμο για το ΠΑΣΟΚ είναι να ανακόψει τις φυγόκεντρες τάσεις, είτε αυτές έχουν κατεύθυνση προς τη Νέα Δημοκρατία, είτε προς την ΕΛΑΣ. Στην εκλογική βάση του, άλλωστε, συνυπάρχουν δυο ρεύματα: ένα που νιώθει τμήμα του ευρύτερου δημοκρατικού μπλοκ, ασχέτως της αντιπαλότητας που υπήρξε ή υπάρχει με δυνάμεις της Αριστεράς, κι ένα που ομνύει στην περίοδο Σημίτη και συντάχθηκε με τις δυνάμεις του «ΝΑΙ» στο δημοψήφισμα του 2015.

Στην κινούμενη άμμο του κέντρου θα υπάρχουν πάντοτε ψηφοφόροι πρόθυμοι να μετακινηθούν προς τα δεξιά ή τα αριστερά. Το στοίχημα του Νίκου Ανδρουλάκη είναι να περιχαρακώσει τον χώρο του, να ανακόψει τις διαρροές και να πείσει τους υποψήφιους προς μετακίνηση ότι το κόμμα του οποίου ηγείται μπορεί να συμβάλει στην αναζήτηση προοδευτικής κυβερνητικής λύσης…

Το πολιτικό πλαίσιο υπάρχει, αφού η απόφαση να αποκλειστεί η πιθανότητα συνεργασίας με τη ΝΔ θεωρείται ισχυρή και δεδομένη. Αυτό που λείπει είναι η δημοσκοπική προϋπόθεση να αποκτήσει το ΠΑΣΟΚ δυναμική δεύτερης θέσης, ώστε να μην ακολουθήσει τις εξελίξεις, αλλά να τις επηρεάσει.