Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν επεξεργάζονται τον τρόπο για να ανοίξουν εκ νέου μόνιμα τα Στενά του Ορμούζ και να επανεκκινήσουν τη ροή του πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, η επόμενη κίνηση της αγοράς μπορεί να εξαρτάται από μια χώρα που απουσιάζει από τις διαπραγματεύσεις: την Κίνα.
Ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής αργού πετρελαίου παγκοσμίως, η Κίνα, έχει κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να διατηρήσει τον εφοδιασμό, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει αποκόψει την πρόσβαση σε περισσότερα από 11 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Μειώνοντας τις εισαγωγές, βασιζόμενη σε τεράστια αποθέματα και χρησιμοποιώντας περισσότερη καθαρή ενέργεια, η Κίνα κατάφερε να μετριάσει τον αντίκτυπο των υψηλότερων τιμών στο εσωτερικό της, αν όχι να τον εξαλείψει πλήρως.
Αυτές οι ενέργειες έγιναν αισθητές και στην παγκόσμια αγορά.
Μετά από περισσότερους από τρεις μήνες πολέμου, ορισμένοι αναλυτές προέβλεπαν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν έως και τα 200 δολάρια το βαρέλι φέτος. Ωστόσο, ακόμη και όταν οι συνολικές εκτιμώμενες απώλειες εφοδιασμού ξεπέρασαν το 1 δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου, οι τιμές του αργού παρέμειναν σχετικά συγκρατημένες. Πολλοί αναλυτές επισημαίνουν την Κίνα ως τον κύριο λόγο.
«Η Κίνα έπαιξε κρίσιμο ρόλο εδώ, λειτουργώντας ως ανάχωμα για την υπόλοιπη Ασία… και συνεπώς για την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο Ντάαν Γουόλτερ, επικεφαλής της εταιρείας ενεργειακής ανάλυσης Ember.
Τη Δευτέρα, το αργό πετρέλαιο Μπρεντ, παγκόσμιο σημείο αναφοράς, υποχώρησε κάτω από τα 78 δολάρια το βαρέλι, εν μέσω προσδοκιών ότι τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, θα μπορούσαν σύντομα να επαναλάβουν την ομαλή εμπορική λειτουργία τους. Το Μπρεντ διαπραγματευόταν κάτω από τα 70 δολάρια το βαρέλι τις εβδομάδες πριν από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και έφτασε σε υψηλό τετραετίας στα 114 δολάρια το βαρέλι στις αρχές Μαΐου.
Καθώς η παγκόσμια ενεργειακή επιρροή της Κίνας αυξάνεται, οι αναλυτές ανέφεραν ότι η πολιτική και τα πρότυπα κατανάλωσής της θα είναι καθοριστικά για την αγορά, ανεξάρτητα από το πόσο γρήγορα θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ.
Το «αόρατο χέρι» της Κίνας
Σε σημείωμα έρευνας νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι αναλυτές της Societe Generale έγραψαν ότι μια απώλεια 7% της παγκόσμιας προσφοράς αργού από το εμπάργκο των Αράβων το 1973 είχε ως αποτέλεσμα αύξηση 134% στην τιμή του πετρελαίου. Αλλά οι τιμές δεν εκτοξεύτηκαν ούτε κατά προσέγγιση τόσο πολύ κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, παρά το γεγονός ότι η σύγκρουση επηρέασε το 14% της παγκόσμιας προσφοράς.
Απέδωσαν αυτήν την αντίφαση σε μεγάλο βαθμό στην Κίνα ως «το αόρατο χέρι που επαναφέρει την ισορροπία στην αγορά», λόγω της ικανότητάς της να περιορίζει τις εισαγωγές πετρελαίου κατά περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως – ποσό σχεδόν ίσο με τη συνολική ζήτηση αργού της Ιαπωνίας.
Η Κίνα μπόρεσε να μειώσει σημαντικά την κατανάλωση για διάφορους λόγους. Πριν από τον πόλεμο, η Κίνα δημιουργούσε εφεδρικά αποθέματα αργού, βοηθούμενη από φθηνές παραδόσεις πετρελαίου με κυρώσεις από τη Ρωσία και το Ιράν, δήλωσε ο Τζάνιβ Σα, αντιπρόεδρος αγορών πετρελαίου στην Rystad Energy.
Τώρα διαθέτει περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου σε εμπορικές και στρατηγικές αποθήκες, τις οποίες άρχισε να χρησιμοποιεί τον Μάιο, ανέφεραν αναλυτές.
«Η Κίνα έβαζε ένα πλαφόν στις τιμές», δήλωσε ο Σα. «Φέτος, αυτό το μοτίβο έχει αντιστραφεί».
Η κυβέρνηση περιόρισε επίσης τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων όπως το ντίζελ και η βενζίνη για να διασφαλίσει τον εγχώριο εφοδιασμό. Αυτό αποθάρρυνε τα κινεζικά διυλιστήρια πετρελαίου, τα οποία αντιμετωπίζουν χαμηλότερα περιθώρια κέρδους και είναι αποκλεισμένα από τις υπεράκτιες αγορές, από το να αγοράζουν αργό από την παγκόσμια αγορά.
Εν τω μεταξύ, η έκρηξη των ηλεκτρικών οχημάτων στην Κίνα αντιστάθμισε την ανάγκη της χώρας για ορυκτά καύσιμα. Περίπου ένα στα δύο νέα επιβατικά αυτοκίνητα που πωλούνται στην Κίνα είναι πλέον όχημα νέας ενέργειας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο στόλος ηλεκτρικών οχημάτων της Κίνας μείωσε την κατανάλωση πετρελαίου κατά περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως πέρυσι.
«Υπήρξε μια υπέροχη βαλβίδα εκτόνωσης για την παγκόσμια αγορά αργού», δήλωσε ο Ντέιβιντ Φίσμαν, επικεφαλής της Lantau Group, ο οποίος ειδικεύεται στον ενεργειακό τομέα της Κίνας.
Ενώ οι υψηλότερες τιμές πιθανότατα θα συνεχίσουν να περιορίζουν τη ζήτηση από καταναλωτές και διυλιστήρια, η ικανότητα της Κίνας να μετριάσει το παγκόσμιο σοκ εφοδιασμού μπορεί να περιορίζεται από το πόσο μπορεί να διατηρήσει τα αποθέματα καυσίμων, είπε.
«Αυτό που δεν μπορεί να διατηρηθεί για πάντα είναι τα αποθέματα αργού», δήλωσε ο Φίσμαν. «Εάν οι τιμές αποδυναμώνονταν, θα περίμενε κανείς ότι το πρώτο πράγμα που θα έκαναν θα ήταν να αρχίσουν να αποθηκεύουν ξανά».
Από την έλλειψη στην υπερπροσφορά;
Μετά από μήνες αναμονής για τις επιπτώσεις της χειρότερης πετρελαϊκής κρίσης στην ιστορία, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί τώρα ότι το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να πυροδοτήσει υπερπροσφορά το επόμενο έτος.
Στη μηνιαία έκθεσή του για το πετρέλαιο που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, ο ΔΟΕ προέβλεψε ότι η αύξηση της προσφοράς θα ξεπεράσει τη ζήτηση το επόμενο έτος κατά 4,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καθώς η παραγωγή αργού στη Μέση Ανατολή θα επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα.
«Αυτό μπορεί να προσφέρει μια ευπρόσδεκτη ανάσα στην αγορά και μια ευκαιρία για αναπλήρωση των εξαντλημένων αποθεμάτων, ή για τη δημιουργία νέων στρατηγικών αποθεμάτων, καθώς οι χώρες επανεξετάζουν τις ενεργειακές στρατηγικές και πολιτικές τους ως απάντηση στην κρίση», έγραψε ο οργανισμός στην έκθεσή του.
Ενώ η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου προβλέπεται να αυξηθεί το επόμενο έτος, η πρόσφατη αστάθεια έχει τονώσει το ενδιαφέρον για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες θα μπορούσαν επίσης να μειώσουν την κατανάλωση αργού μακροπρόθεσμα. Η Κίνα, παγκόσμιος ηγέτης στα ηλεκτρικά οχήματα, τις μπαταρίες και την ηλιακή ενέργεια, κατέγραψε ρεκόρ εξαγωγών προϊόντων τεχνολογίας καθαρής ενέργειας τον Μάρτιο, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.
«Αυτή η επιτάχυνση προς την ηλεκτροκίνηση επιταχύνεται», δήλωσε ο Κόζιμο Ρις, αναλυτής στην Trivium China που καλύπτει τον τομέα της ενέργειας και των αυτοκινήτων. «Θα πρέπει να δούμε πώς θα προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις [ΗΠΑ-Ιράν], αλλά σε γενικές γραμμές, αυτή θα μπορούσε να είναι μια σπουδαία στιγμή για την παγκόσμια απανθρακοποίηση.»
Η Μούγιου Σου, ανώτερη αναλύτρια έρευνας αργού στην Kpler, μια πλατφόρμα πληροφοριών για εμπορεύματα, δήλωσε ότι η υπερπροσφορά θα μπορούσε να φτάσει ήδη από τον επόμενο μήνα. Εάν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν γρήγορα, αυτό σημαίνει ότι 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που έχουν αποκλειστεί θα εγχυθούν ξανά στην αγορά, είπε.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν πιθανότατα θα αυξήσει επιθετικά τη δική του παραγωγή, ιδιαίτερα εάν αρθούν οι κυρώσεις των ΗΠΑ. Αλλά αυτό μπορεί επίσης να κάνει το ιρανικό πετρέλαιο λιγότερο ελκυστικό για την Κίνα, η οποία το αγόραζε με έκπτωση επειδή το Ιράν, υπό κυρώσεις, είχε λίγα άλλα μέσα για να το πουλήσει.
Ωστόσο, η Σου πρόσθεσε ότι πολλές χώρες έχουν ήδη καλύψει τη ζήτησή τους σε αργό για το καλοκαίρι και η Κίνα θα μπορούσε και πάλι να καταστεί καθοριστική για την αποκατάσταση κάποιας ισορροπίας στην αγορά.
«Αυτή είναι μια εντελώς διαφορετική εικόνα από ό,τι πριν από μόλις δύο μήνες», δήλωσε η Σου. «Αυτή τη στιγμή, η χώρα που έχει την ικανότητα να απορροφήσει την υπερπροσφορά είναι η Κίνα. Αλλά το πρόβλημα είναι: Τι θέλει να αγοράσει η Κίνα;»
Πηγή: CNN
