Μια ριζική αλλαγή παραδείγματος στην εγχώρια αγορά ακινήτων επιχειρεί το οικονομικό επιτελείο, αναγνωρίζοντας ότι η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά και οικονομικά αγκάθια της δεκαετίας. Το νέο κυβερνητικό σχέδιο, που αναμένεται να αναπτυχθεί πλήρως την επόμενη τετραετία, σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις και τα επιδοτούμενα προγράμματα περιορισμένης διάρκειας σε μια μόνιμη «Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική» με ορίζοντα το 2035.
Ο πυρήνας της νέας προσέγγισης εστιάζει στην αύξηση της προσφοράς, την κινητοποίηση του αδρανούς κτιριακού αποθέματος και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε φθηνή στεγαστική πίστη, προκειμένου να ανακοπεί η ανησυχητική πτώση της ιδιοκατοίκησης, η οποία μέσα σε δεκαπέντε χρόνια κατρακύλησε από το 77,2% στο 69,4%.
Το νέο «Σπίτι μου»
Μια σημαντικότερη δομική αλλαγή αφορά το πρόγραμμα «Σπίτι μου». Η κυβέρνηση σχεδιάζει να μετατρέψει τον επιτυχημένο αλλά πεπερασμένο χαρακτήρα των προηγούμενων κύκλων (που βασίστηκαν σε πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης) σε έναν σταθερό μηχανισμό. Στόχος είναι οι νέοι και τα νέα ζευγάρια να μην εξαρτώνται από την προκήρυξη συγκεκριμένων κονδυλίων, αλλά να έχουν πρόσβαση σε ευνοϊκή χρηματοδότηση σε μόνιμη βάση.
Το νέο μοντέλο εισάγει μια καινοτομία: αντί για άμεση κρατική επιδότηση του επιτοκίου, εξετάζεται η παροχή στοχευμένων φορολογικών κινήτρων προς το τραπεζικό σύστημα. Με αυτόν τον τρόπο, οι τράπεζες θα μπορούν να προσφέρουν χαμηλότερα επιτόκια για αγορά πρώτης κατοικίας, εντάσσοντας αυτά τα προϊόντα στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό τους. Έτσι θα διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του συστήματος χωρίς τη διαρκή άντληση δημόσιων πόρων.
Η νέα «πράσινη και κοινωνική» Golden Visa
Παράλληλα, το πρόγραμμα Golden Visa αλλάζει άρδην φιλοσοφία. Για πρώτη φορά, η χορήγηση άδειας διαμονής αποσυνδέεται από την απλή αγορά ενός ακινήτου και συνδέεται με την κοινωνική ανταποδοτικότητα. Το νέο πλαίσιο θα επιτρέπει επενδύσεις σε χαρτοφυλάκια κατοικιών, υπό την απαρέγκλιτη προϋπόθεση ότι αυτά τα ακίνητα θα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση. Η παρέμβαση αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb από ξένους επενδυτές και στην άμεση διοχέτευση νέων ακινήτων στην αγορά ενοικίων, με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών.
Κίνητρα για νέες οικοδομές και αξιοποίηση δημόσιας γης
Αναγνωρίζοντας ότι η οικοδομική δραστηριότητα υπολείπεται των αναγκών, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα, το σχέδιο περιλαμβάνει φορολογικά κίνητρα για την κατασκευή νέων κτηρίων. Στο τραπέζι βρίσκεται η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ για την ανέγερση «προσιτών κατοικιών», καθώς και επιπλέον φοροαπαλλαγές για εταιρείες που επενδύουν σε οικιστικά projects μεγάλης κλίμακας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις περιοχές με έντονη τουριστική πίεση και στα νησιά, όπου η έλλειψη στέγης υπονομεύει τη λειτουργία του κράτους. Μέσω της αξιοποίησης δημόσιας και δημοτικής γης, η κυβέρνηση προωθεί την κατασκευή κατοικιών που θα προορίζονται για τη στέγαση δημόσιων λειτουργών (γιατρών, εκπαιδευτικών, σωμάτων ασφαλείας). Πρόκειται για μια κίνηση που φιλοδοξεί να λύσει οριστικά το πρόβλημα της στελέχωσης των υπηρεσιών στις παραμεθόριες και τουριστικές περιοχές.
Το στοίχημα των 800.000 «κλειστών» σπιτιών
Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση του νέου σχεδίου είναι η ενεργοποίηση των περίπου 800.000 πραγματικά κλειστών κατοικιών που υπάρχουν στη χώρα. Το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα πλέγμα κινήτρων που θα συνδυάζει την ενεργειακή αναβάθμιση με τη φορολογική ελάφρυνση. Ιδιοκτήτες που θα ανακαινίσουν τα κλειστά ακίνητά τους και θα τα επαναφέρουν στη μακροχρόνια μίσθωση θα τυγχάνουν σημαντικών φορολογικών εκπτώσεων στο εισόδημα από ενοίκια, ενώ θα έχουν πρόσβαση σε προνομιακά προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ».
Συμπερασματικά, η κυβέρνηση ποντάρει σε ένα πολυεπίπεδο σχέδιο που επιδιώκει να ισορροπήσει τη ζήτηση με την προσφορά. Με τη δημιουργία ενός σταθερού περιβάλλοντος για ιδιοκτήτες, κατασκευαστές και τράπεζες, ο στόχος είναι η κατοικία να πάψει να αποτελεί δυσεπίλυτο γρίφο για τη μέση ελληνική οικογένεια και να επιστρέψει η αγορά σε επίπεδα κανονικότητας.
