EPA/Amael Dubiez
EPA/Amael Dubiez
Ένας συνδυασμός ενός ασυνήθιστα υγρού χειμώνα, πολύ χαμηλών βροχοπτώσεων από την άνοιξη και επαναλαμβανόμενων ρεκόρ καυσώνων το καλοκαίρι στην Ευρώπη, είναι πιθανό να εξηγεί γιατί οι δασικές πυρκαγιές έχουν εκδηλωθεί, εξαπλωθεί και αντιστέκονται στον έλεγχο τόσο εύκολα σε Γαλλία και Ισπανία τις τελευταίες ημέρες.
Περίπου το 90% των δασικών πυρκαγιών προκαλούνται από ανθρώπινη δραστηριότητα, συνήθως αναφλέγοντας «ελαφρά καύσιμα» όπως χόρτα, πευκοβελόνες, φύλλα και κλαδιά. Ο πρόσφατος καιρός έχει σχεδόν σίγουρα κάνει την ανάφλεξη πολύ ευκολότερη. Η ξηρασία στη δυτική Ευρώπη μετέτρεψε αυτή τη βλάστηση – η οποία συνήθως στεγνώνει μέσα σε λίγες ώρες ζέστης και λίγων βροχοπτώσεων – σε προσάναμμα.
Γενική άποψη της δασικής πυρκαγιάς στη Λα Βαλ ντ’ Ουϊσό (La Vall d’Uixó), στην επαρχία Καστεγιόν της Ισπανίας, στις 27 Ιουλίου 2026. Η πυρκαγιά, που ξέσπασε στις 25 Ιουλίου, έχει κάψει 7.200 εκτάρια, ενώ περισσότεροι από 400 πυροσβέστες και μέλη επίγειων δυνάμεων, με τη συνδρομή 25 εναέριων μέσων, επικεντρώνουν τις επιχειρήσεις στις περιοχές Εσλίδα (Eslida), στον οικισμό Montserrat της Betxí και στην περιοχή Montí της Onda. EPA/ANDREU ESTEBAN
Οι τιμές του δείκτη υγρασίας των λεπτών καυσίμων (ξερά χόρτα, φύλλα, μικρά κλαδιά κ.λπ.) ξεπέρασαν αυτόν τον μήνα το 96ο εκατοστημόριο, ενώ ο όγδοος πιο υγρός χειμώνας που έχει καταγραφεί στη Γαλλία και την Ισπανία άφησε άφθονη λεπτή καύσιμη ύλη, έτοιμη να τροφοδοτήσει τις πυρκαγιές.
Μόλις μια πυρκαγιά εδραιωθεί, μπορεί να επεκταθεί σε βαρύτερη καύσιμη ύλη, όπως θάμνους, ρίζες και βαθύτερα στρώματα φυτικών υπολειμμάτων, εφόσον οι συνθήκες είναι αρκετά ξηρές. Τα υλικά αυτά καίγονται με μεγαλύτερη ένταση και για περισσότερη ώρα, μπορούν να σιγοκαίνε ακόμη και όταν οι φλόγες φαίνεται να έχουν σβήσει και δημιουργούν ισχυρές στήλες υπέρθερμου αέρα, ικανές να μεταφέρουν καύτρες σε μεγάλες αποστάσεις πέρα από το μέτωπο της φωτιάς.
Spain declares a national emergency due to wildfires in Madrid and other major cities 🔥🇪🇸 pic.twitter.com/XOywDr9SE4
— France Safety Travel (@francesafetytra) July 28, 2026
Τα βαρύτερα καύσιμα χρειάζονται επίσης πολύ περισσότερο χρόνο για να στεγνώσουν σε σχέση με τα ελαφρά καύσιμα, αλλά η φετινή παρατεταμένη ξηρασία και τρία ρεκόρ καυσώνων τους επέτρεψαν να στεγνώσουν σημαντικά.
Οι άνεμοι μπορεί επίσης να έχουν κάνει τις πυρκαγιές πιο δύσκολο να προβλεφθούν. Η μεγαλύτερη φωτιά στη Γαλλία, στη Ζιρόντ, αρχικά εξαπλώθηκε προς τα δυτικά προς την ακτή με ένα ανατολικό αεράκι, προτού οι άνεμοι στραφούν απότομα σε δυτικούς την Παρασκευή, ωθώντας τη φωτιά πίσω προς το Μπορντό. Πυρκαγιές αυτής της κλίμακας μπορούν επίσης να δημιουργήσουν τους δικούς τους ισχυρούς, ριπαίους ανέμους, δημιουργώντας απρόβλεπτη συμπεριφορά που περιπλέκει τις προσπάθειες κατάσβεσης.
Γάλλοι πυροσβέστες δίνουν μάχη με δασική πυρκαγιά που εξαπλώνεται στην περιοχή Μαρσεπρίμ (Marcheprime), στη νοτιοδυτική Γαλλία, στις 26 Ιουλίου 2026. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του γαλλικού Υπουργείου Εσωτερικών, 167.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους και τουλάχιστον 98.000 εκτάρια έχουν καεί από την έναρξη των πυρκαγιών στη χερσόνησο Καπ Φερέ (Cap Ferret) και τις γύρω περιοχές. EPA/SOPHIE GARCIA
Οι βροχές και οι καταιγίδες κοντά στα μεγαλύτερα μέτωπα πυρκαγιών στη Γαλλία και την Ισπανία έφεραν ελάχιστες βροχοπτώσεις το Σάββατο και ενδέχεται, αντίθετα, να επιδείνωσαν την κατάσταση. Όταν η βροχή εξατμίζεται κάτω από ένα καταιγιδοφόρο νέφος, ψύχει τον αέρα, ο οποίος γίνεται πυκνότερος και βυθίζεται γρήγορα προς το έδαφος, πριν εξαπλωθεί προς όλες τις κατευθύνσεις. Αυτά τα καθοδικά ρεύματα αέρα μπορούν να τροφοδοτήσουν αιφνίδια και απρόβλεπτη συμπεριφορά της πυρκαγιάς. Παράλληλα, οι κεραυνοί που φτάνουν στο έδαφος χωρίς να συνοδεύονται από βροχή μπορούν να προκαλέσουν νέες εστίες φωτιάς.
Με την αυξανόμενη υψηλή πίεση να αναμένεται να καθυστερήσει οποιαδήποτε σημαντική – αν και άνισα κατανεμημένη – βροχή μέχρι το τέλος της εβδομάδας, ενώ παράλληλα αυξάνει την πιθανότητα ενός τέταρτου καύσωνα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, η απειλή περαιτέρω μεγάλων δασικών πυρκαγιών είναι πιθανό να παραμείνει μέχρι τον Αύγουστο.
Spain and France are on fire like never before right now.
Related to this, 44 people are wanted for arson in France, and 16 in Spain right now.
The number of mainstream media outlets covering that part? At or close to zero. pic.twitter.com/QQkWouAoBo
— Professor Iratus Genium (@PGenium) July 28, 2026
Αλλού, οι έντονες βροχοπτώσεις και η τήξη των παγετώνων στο Αφγανιστάν, το Πακιστάν και την Ινδία την τελευταία εβδομάδα και μισή έχουν προκαλέσει σοβαρές πλημμύρες, με τουλάχιστον 180 νεκρούς σύμφωνα με αναφορές.
Οι μουσώνες, σε συνδυασμό με τις εκτός εποχής δυτικές διαταραχές, έφεραν έως και 250 χιλιοστά βροχής μέσα σε 24 ώρες – ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό της μέσης ετήσιας βροχόπτωσης του Λονδίνου στο Ηνωμένο Βασίλειο – προκαλώντας υπερχείλιση ποταμών και κατολισθήσεις.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από την περιφέρεια Ζιρόντ (Gironde), γύρω από το Μπορντό, καθώς η Γαλλία συνεχίζει τη μάχη με τις καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, οι οποίες ενισχύονται από ένα πρωτοφανές φαινόμενο πυροσωρειτομελανιών (pyrocumulonimbus), γνωστών και ως «νεφών φωτιάς».
Οι επιστήμονες περιγράφουν μερικές φορές αυτά τα σύννεφα ως καταιγίδα που προκαλείται από πυρκαγιά, επειδή η ίδια η φωτιά παρέχει την ενέργεια που απαιτείται για τη δημιουργία του νέφους.
Fire crews in Spain and France continued to battle raging wildfires that have forced the evacuation of more than 300,000 people across the two countries. pic.twitter.com/aMHFePVf06
— CBS News (@CBSNews) July 27, 2026
Η τεράστια ποσότητα θερμότητας που παράγεται από τις δασικές πυρκαγιές κάνει τον αέρα πάνω από τη φωτιά να ανέρχεται γρήγορα, μεταφέροντας καπνό, στάχτη και υδρατμούς ψηλά στην ατμόσφαιρα.
Καθώς ο αέρας ανέρχεται, ψύχεται και οι υδρατμοί συμπυκνώνονται σε νέφος.
Εάν η φωτιά είναι αρκετά ισχυρή και η ατμόσφαιρα ασταθής, αυτό το νέφος μπορεί να αναπτυχθεί σε ένα πανύψηλο σωρευσσύννεφο – τον ίδιο τύπο νέφους που σχετίζεται με καταιγίδες.
Γενική άποψη της βλάστησης που καταστράφηκε από τις δασικές πυρκαγιές στην περιοχή Μαρσεπρίμ (Marcheprime), στη νοτιοδυτική Γαλλία, στις 27 Ιουλίου 2026. Σύμφωνα με το γαλλικό Υπουργείο Εσωτερικών, 167.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους και τουλάχιστον 98.000 εκτάρια έχουν καεί από την έναρξη των πυρκαγιών στη χερσόνησο Καπ Φερέ (Cap Ferret). EPA/LAURENT PERPIGNA
Οι ταραχώδεις άνεμοι που δημιουργούνται από τα πύρινα σύννεφα μπορούν να στείλουν αναμμένες αποκαΐδια να πετούν προς όλες τις κατευθύνσεις, καθιστώντας τις δασικές πυρκαγιές απρόβλεπτες και δυσκολότερες στην αντιμετώπιση. Οι κεραυνοί μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες εστίες.
Οι γαλλικές πυροσβεστικές αρχές κατηγόρησαν το φαινόμενο για τις πυρκαγιές κοντά στο Μπορντό, προσθέτοντας ότι δεν είχε ξαναπαρατηρηθεί ποτέ στη χώρα.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι θερινοί μήνες έχουν χαρακτηριστεί από έντονους καύσωνες με ελάχιστες βροχοπτώσεις. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα περιοχές να έχουν αποξηρανθεί και να καταστούν ευάλωτες σε δασικές πυρκαγιές που έχουν ξεσπάσει σε Γαλλία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο.
Άποψη των καταστροφών που προκάλεσε η δασική πυρκαγιά στο Χάλκιν (Halkyn) της Βρετανίας, στις 27 Ιουλίου 2026. Η υπηρεσία Natural Resources Wales κήρυξε στις 23 Ιουλίου κατάσταση ξηρασίας στη Βόρεια Ουαλία και στην περιοχή του Άνω Σέβερν (Upper Severn), έπειτα από παρατεταμένη περίοδο ζεστού και ξηρού καιρού. EPA/ADAM VAUGHAN
Τη Δευτέρα (27/7), η νομαρχία της Ζιρόντ δήλωσε ότι η κατάσταση παρέμεινε «σε γενικές γραμμές σταθερή» κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Αλλά οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση της πύρινης λαίλαπας μπορεί να περιπλέξουν περαιτέρω οι προβλέψεις για άλλο ένα κύμα καύσωνα αργότερα αυτή την εβδομάδα, με προβλέψεις για θερμοκρασίες έως και 40°C στη Γαλλία αυτή την εβδομάδα.
Η δασική πυρκαγιά στη Ζιρόντ πιθανότατα θα καίει «για πολλές εβδομάδες» και μπορεί να χρειαστούν μήνες για να σβήσει εντελώς, προειδοποίησε ένας ανώτερος αξιωματούχος που συμμετέχει στην επιχείρηση αντιμετώπισης.
Οι πυροσωρειτομελανίες είναι πιθανότερο να σχηματιστούν όταν επικρατούν εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες, όπως πολύ υψηλές θερμοκρασίες, ισχυροί άνεμοι και εξαιρετικά χαμηλή υγρασία.
Οι επιστήμονες έχουν προβλέψει ότι η κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να αυξήσει τις πιθανότητες τέτοιων φαινομένων.
Ενώ κάποτε θεωρούνταν αρκετά σπάνια φαινόμενα, ένα παρόμοιο παράδειγμα παρατηρήθηκε κατά τις δασικές πυρκαγιών του «Μαύρου Καλοκαιριού» του 2019-2020 στην Αυστραλία, οι οποίες δημιούργησαν ακραίες «πύρινες καταιγίδες» που δημιουργούσαν τον δικό τους καιρό.
Το γεγονός αυτό ήταν μία από τις πιο έντονες και καταστροφικές περιόδους πυρκαγιών για τη χώρα, με τουλάχιστον 33 νεκρούς – συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων πυροσβεστών – και περισσότερα από 110.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα δασών και πάρκων σε όλη την Αυστραλία να καίγονται.
Οι πυροσβεστικές αρχές της Νέας Νότιας Ουαλίας ανέφεραν ότι αποκαΐδια από την καταιγίδα προσγειώνονταν 30 χιλιόμετρα μπροστά από το μέτωπο της φωτιάς, δηλαδή τρεις φορές περισσότερο από τη συνήθη απόσταση.
Κατοικία που υπέστη ζημιές από τις δασικές πυρκαγιές στην περιοχή Μπλαγκόν (Blagon), στη νοτιοδυτική Γαλλία, στις 27 Ιουλίου 2026. Σύμφωνα με το γαλλικό Υπουργείο Εσωτερικών, 167.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους και τουλάχιστον 98.000 εκτάρια έχουν καεί από την έναρξη των πυρκαγιών στη χερσόνησο Καπ Φερέ (Cap Ferret). EPA/LAURENT PERPIGNA
Εκείνη την περίοδο, η NASA περιέγραψε τις πυροσωρειτομελανίες (pyrocumulonimbus) ως «τους δράκους που αναπνέουν φωτιά ανάμεσα στα σύννεφα», καθώς σχημάτιζαν μια τεράστια καπνώδη στήλη που εκτεινόταν ψηλά στην ατμόσφαιρα, ενώ ταυτόχρονα προκαλούσαν κεραυνούς, ισχυρούς ανέμους και βροχοπτώσεις.
Αντίστοιχα, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2021 στην Καλιφόρνια, οι σφοδρές πυρκαγιές που μαίνονταν σε ολόκληρες τις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησαν πυροσωρειτομελανίες (pyrocumulonimbus), δηλαδή γιγαντιαία καταιγιδοφόρα νέφη που σχηματίζονται από τη θερμότητα και τον καπνό των μεγάλων πυρκαγιών.
EL MAYOR 🔥 INCENDIO DE BURDEOS AMENAZA UNA POBLACION DE 250 MIL HABITANTES.#IncendiosForestalesEspaña #france #spain #Fire #UE #JossGawin #AyusoDimisión #Burdeos #Monday pic.twitter.com/NHqIzhcuFS
— Mr. Alas (@AloVa28914) July 27, 2026
Τεράστια νέφη καπνού υψώθηκαν σε ύψος περίπου 1,6 χιλιομέτρων πάνω από τη μεγάλη πυρκαγιά στην Καλιφόρνια και τις γειτονικές πολιτείες.
Οι αξιωματούχοι της πυροσβεστικής της Καλιφόρνιας δήλωσαν τότε ότι η σεζόν είχε δει περισσότερες από 7.300 δασικές πυρκαγιές να καίνε 2,5 εκατομμύρια στρέμματα και τουλάχιστον τρεις πυροσβέστες νεκρούς.
Με πληροφορίες από The Guardian, BBC
