Επιστήμονες ανακάλυψαν ατμόσφαιρα σε πλανήτη – αδελφάκι της Γης εντός της κατοικήσιμης ζώνης

Η αναζήτηση ζωής πέρα από το Ηλιακό Σύστημα αποκτά νέο ενδιαφέρον, καθώς ερευνητές ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν ατμόσφαιρα γύρω από έναν πλανήτη που μοιάζει με τη Γη και βρίσκεται σε απόσταση 49 ετών φωτός έναν κόσμο που ενδέχεται να διαθέτει υγρό νερό στην επιφάνειά του.

Ατμόσφαιρες έχουν εντοπιστεί στο παρελθόν σε γιγάντιους αέριους εξωπλανήτες, αλλά και σε πλανήτες τύπου «υπο-Ποσειδώνα». Υπήρχαν επίσης ενδείξεις για ατμόσφαιρες γύρω από βραχώδεις εξωπλανήτες που βρίσκονται εκτός της λεγόμενης κατοικήσιμης ζώνης του άστρου τους της περιοχής όπου θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό στην επιφάνεια και, θεωρητικά, να υποστηριχθεί ζωή.

Η νέα ανακάλυψη όμως θεωρείται διαφορετική.

«Πρόκειται για την πρώτη ατμόσφαιρα σε βραχώδη πλανήτη εκτός του Ηλιακού μας Συστήματος, στην κατοικήσιμη ζώνη, που έχει επιβεβαιωθεί πραγματικά μέσω παρατηρήσεων», δήλωσε ο δρ. Κόλιν Τσερούμπιμ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, ο οποίος μέχρι πρόσφατα εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν επίσης ότι πρόκειται για την πρώτη άμεση ταυτοποίηση ενός συστατικού της ατμόσφαιρας σε οποιονδήποτε βραχώδη εξωπλανήτη, είτε βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη είτε όχι.

«Είναι μια εξαιρετικά συναρπαστική ανακάλυψη, γιατί θέτει τον LHS 1140b στην κορυφή των πιο ενδιαφερόντων και υποσχόμενων εργαστηρίων για τη μελέτη της αστροβιολογίας και της κατοικησιμότητας πέρα από το Ηλιακό μας Σύστημα», ανέφερε ο Τσερούμπιμ.

Ένας βραχώδης κόσμος με πιθανότητες για νερό

Ο πλανήτης LHS 1140b έχει μάζα περίπου 5,6 φορές μεγαλύτερη από τη Γη και ακτίνα κατά 70% μεγαλύτερη. Παρότι παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τον πλανήτη μας, όπως η σύστασή του και η θερμοκρασία του, διαφέρει σημαντικά σε άλλα χαρακτηριστικά.

Ο πλανήτης είναι παλιρροϊκά κλειδωμένος, δηλαδή η μία πλευρά του βλέπει μόνιμα το άστρο του, ενώ η άλλη βρίσκεται σε αιώνια νύχτα. Οι επιστήμονες εκτιμούν επίσης ότι μπορεί να διαθέτει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες νερού από τη Γη και μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα.

Ο LHS 1140b ανακαλύφθηκε το 2017 και θεωρείται σχετικά κοντινός εξωπλανήτης. Περιφέρεται γύρω από έναν μικρό κόκκινο νάνο στον αστερισμό του Κήτους. Το άστρο του είναι μικρότερο και λιγότερο φωτεινό από τον Ήλιο, αλλά εκπέμπει μεγαλύτερο ποσοστό ακτινοβολίας υψηλής ενέργειας.

Σύμφωνα με τον Τσερούμπιμ, η νέα μελέτη δείχνει ότι ο πλανήτης διαθέτει τα βασικά στοιχεία για ένα δυνητικά κατοικήσιμο περιβάλλον: έναν σχετικά βραχώδη κόσμο, θερμοκρασία που επιτρέπει την ύπαρξη υγρού νερού και μια ατμόσφαιρα που μπορεί να εμποδίζει τη διαφυγή του νερού στο διάστημα και να προστατεύει την επιφάνειά του από επιβλαβή ακτινοβολία.

Επιπλέον, το άστρο του εμφανίζει σχετικά ήρεμη δραστηριότητα, με λίγες εκλάμψεις.

«Είναι λοιπόν ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον μέρος για να συνεχίσουμε την έρευνα, ειδικά για την αναζήτηση πιθανών ενδείξεων ζωής», δήλωσε ο επιστήμονας.

Η ανακάλυψη του ηλίου στην ατμόσφαιρα

Η ερευνητική ομάδα, σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, παρατήρησε τον LHS 1140b καθώς περνούσε μπροστά από το άστρο του, χρησιμοποιώντας υπέρυθρο φασματογράφο στο τηλεσκόπιο Magellan Clay του Παρατηρητηρίου Las Campanas στη Χιλή.

Τα δεδομένα από το 2024 αποκάλυψαν την παρουσία ηλίου που διέφευγε από τον πλανήτη προς το διάστημα.

Οι ερευνητές κατάφεραν να αποκλείσουν άλλες πιθανές εξηγήσεις για το σήμα του ηλίου, όπως πιθανή μόλυνση από την ατμόσφαιρα της Γης.

Ωστόσο, το ήλιο δεν ανιχνεύθηκε στις παρατηρήσεις του 2025, γεγονός που προκάλεσε έκπληξη στην ομάδα και οδήγησε σε νέα ανάλυση των δεδομένων.

«Εξετάσαμε κάθε πιθανή λανθασμένη εξήγηση που μπορούσαμε να σκεφτούμε και τις αποκλείσαμε με μεγάλη βεβαιότητα», δήλωσε ο Τσερούμπιμ.

Ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση των εξωπλανητών

Η καθηγήτρια αστροφυσικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Τζέιν Μπέρκμπι χαρακτήρισε την ανακάλυψη εξαιρετικά σημαντική.

Όπως εξήγησε, οι κόκκινοι νάνοι είναι οι πιο συνηθισμένοι τύποι άστρων και αποτελούν την καλύτερη ευκαιρία για τη μελέτη κοντινών βραχωδών εξωπλανητών στην κατοικήσιμη ζώνη. Ωστόσο, συχνά είναι ιδιαίτερα δραστήριοι και η έντονη ακτινοβολία τους μπορεί να απομακρύνει τις ατμόσφαιρες των πλανητών που τους περιβάλλουν.

«Αυτό καθιστά την ανακάλυψη μιας ατμόσφαιρας γύρω από τον LHS 1140b ένα κρίσιμο βήμα για να κατανοήσουμε πώς είναι οι συνθήκες γύρω από τους κόκκινους νάνους», ανέφερε.

Η ίδια πρόσθεσε ότι η μεταβολή του σήματος δείχνει πως η ατμόσφαιρα του πλανήτη αντιδρά στην έντονη υπεριώδη ακτινοβολία του άστρου του και ίσως αποκαλύψει πώς αλλάζουν οι συνθήκες στην επιφάνειά του.

Ωστόσο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η ανακάλυψη δεν αποτελεί άμεση ένδειξη ύπαρξης ζωής.

Η δρ. Γιαμίλα Μιγκέλ από το Παρατηρητήριο του Λέιντεν στην Ολλανδία σημείωσε ότι οι παρατηρήσεις αφορούν αέρια που διαφεύγουν από την ανώτερη ατμόσφαιρα του πλανήτη και όχι τα στρώματα κοντά στην επιφάνεια, όπου θα μπορούσε θεωρητικά να αναπτυχθεί ζωή.

«Δεν πιστεύω ότι αυτά τα αποτελέσματα έχουν άμεσες επιπτώσεις στην ανίχνευση ζωής σε άλλους πλανήτες», δήλωσε.

Πηγή: Guardian