Το Ιράν φαίνεται να παίζει με τον Ντόναλντ Τραμπ στο δικό του παιχνίδι, νικώντας τον με τα δικά του όπλα. Ο Αμερικανός πρόεδρος παραπονέθηκε τη Δευτέρα ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη για να τηρήσει μια συμφωνία, κατηγορώντας τους ηγέτες της για μια από τις δικές του χαρακτηριστικές κινήσεις.
«Ήταν μια κλεισμένη συμφωνία, και μετά την παραβίασαν. Πάντα την παραβιάζουν», δήλωσε στο Fox News για το μνημόνιο κατανόησης που ανέστειλε προσωρινά τον πόλεμο. Ο Τραμπ δεν φάνηκε να εκτιμά την ειρωνεία της κριτικής του, δεδομένης της συνήθειάς του να αποχωρεί από πολλαπλές διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα (δύο φορές). Ορισμένοι επικριτές θα απέδιδαν τη σημερινή δυσχερή θέση της Αμερικής στην απόφαση του Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία να ακυρώσει τη συμφωνία της εποχής Ομπάμα που περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Αργότερα την ίδια μέρα, ένας απογοητευμένος Τραμπ δεσμεύτηκε να επιβάλει τον δικό του φόρο στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν — σε μια προσφορά γεμάτη σαρκασμό — πετάχτηκε με καλύτερη τιμή από τον συγγραφέα του «The Art of the Deal».
«Ο Πρόεδρος έχει απόλυτο δίκιο», έγραψε στο X ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ είχε νομιμοποιήσει τη θέση της Τεχεράνης για τη χρέωση διέλευσης μέσω του ζωτικού αυτού περάσματος. Ο Αραγτσί πρόσθεσε με ειρωνεία: «Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι».
Ο Τραμπ διαπιστώνει ότι το Ιράν κάνει σκληρό παζάρι και έχει τη δική του ερμηνεία για το τι αναγραφόταν στο μνημόνιο. Και ακόμα δεν έχει εξηγήσει ξεκάθαρα στους Αμερικανούς γιατί αναζωπύρωσε έναν πόλεμο που επανειλημμένα δήλωνε ότι είχε ήδη κερδίσει.
Εβδομάδες αφότου διακήρυξε ότι ένα μνημόνιο που υπέγραψε με μεγαλοπρέπεια σήμαινε ότι είχε τερματίσει για πάντα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και είχε φέρει ειρήνη στη Μέση Ανατολή για πρώτη φορά σε 3.000 χρόνια, άλλαξε τον τόνο του. Ο Τραμπ δήλωσε στη ραδιοφωνική εκπομπή του Χιου Χιούιτ τη Δευτέρα ότι η συμφωνία ήταν μια «δοκιμασία» που το Ιράν απέτυχε και «δεν σήμαινε και πολλά».
Κάποτε, οι θαυμαστές του μπορεί να υποστήριζαν ότι οι έντονες αντιφάσεις του Τραμπ είναι απόδειξη ότι παίζει τετραδιάστατο διπλωματικό σκάκι. Τώρα, στην καλύτερη περίπτωση, βρίσκεται σε αδιέξοδο.
Ο Τραμπ δεν μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα του πολέμου
Το μνημόνιο κατέρρευσε επειδή το Ιράν ενήργησε για να υπερασπιστεί τη μεγαλύτερη νίκη του στον πόλεμο — τον ουσιαστικό έλεγχο των στενών. Αυτό ενίσχυσε μια σκληρή πραγματικότητα για τις ΗΠΑ: Παρά τις απειλές του Τραμπ και τη στρατιωτική του ισχύ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να υπαγορεύει τη δυναμική της αναμέτρησης. Και η εξίσωση που καθόριζε τον πόλεμο παραμένει αμετάβλητη: Η Ισλαμική Δημοκρατία χρησιμοποιεί τη γεωγραφία και μια έξυπνη κατανόηση της περιορισμένης ισχύος της για να υπερκεράσει έναν υπερδύναμο αντίπαλο.
Η νέα δοκιμασία θελήσεων πηγάζει εν μέρει από τη βιασύνη της κυβέρνησης να διαπραγματευτεί ένα μνημόνιο που περιείχε ασαφή διατύπωση. Η ομάδα διαπραγματευτών ακινήτων του Τραμπ υπό την ηγεσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς φάνηκε να χάνει αυτό που οι επικριτές με μεγαλύτερη εμπειρία στην ιστορία και τη διπλωματία αντιλήφθηκαν αμέσως: ότι το Ιράν θα το χρησιμοποιούσε για να αποκτήσει νέα πλεονεκτήματα.
Για παράδειγμα, η συμφωνία καλούσε την Τεχεράνη να «προβεί σε ρυθμίσεις» για την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση εμπορικών σκαφών μέσω των στενών για 60 ημέρες και την απαιτούσε να συνεργαστεί με το Ομάν για να «καθορίσει τη μελλοντική διαχείριση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες» στα στενά. Επιφανειακά, αυτό δίνει στις ΗΠΑ αυτό που θέλουν — την ομαλή λειτουργία των στενών. Αλλά το Ιράν φαίνεται να το εκλαμβάνει ως επιβεβαίωση ότι θα ελέγχει το πέρασμα μετά από μια μόνιμη συμφωνία. Δεν προκαλεί έκπληξη, επομένως, το ότι παλεύει να διαμορφώσει το νέο καθεστώς.
Το λάθος αυτό προστέθηκε σε ένα προηγούμενο σφάλμα — την αποτυχία κατανόησης ότι το Ιράν θα έκλεινε τα στενά εξαρχής. Το γεγονός ότι αυτό εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα ένα μήνα μετά τη συμφωνία για το μνημόνιο υποδηλώνει ότι το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών για μια πλήρη συμφωνία, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ήταν παράλογα μη ρεαλιστικό.
Οι δυσκολίες της κυβέρνησης να επιβάλει τη συμπεριφορά του Ιράν αυξάνουν τις αμφιβολίες σχετικά με την επιστροφή του Τραμπ στον πόλεμο.
Υπάρχει, για παράδειγμα, λόγος να πιστεύουμε ότι οι επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους και η αποκατάσταση του ναυτικού αποκλεισμού από τον Τραμπ θα είναι πιο επιτυχείς στην αλλαγή των υπολογισμών των νέων Ιρανών ηγετών απ’ ό,τι πριν; Εξάλλου, το Ιράν χρειάστηκε μόνο λίγους πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να κλείσει ξανά τα στενά.
Και θα πείσουν τα ταχέως αυξανόμενα οικονομικά κόστη — τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το πετρέλαιο και το ντίζελ εκτοξεύθηκαν τη Δευτέρα — τον πρόεδρο να υποχωρήσει για να αποφύγει το πολιτικό και οικονομικό τίμημα που, όπως δήλωσε ειλικρινά τον περασμένο μήνα, δεν ήταν διατεθειμένος να πληρώσει;
Γιατί ένας ολοκληρωτικός πόλεμος θα μπορούσε ακόμα να αποφευχθεί
Ένας λόγος για αισιοδοξία είναι ότι οι ανανεωμένες συγκρούσεις θα μπορούσαν να υποδηλώνουν ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν επιδιώκουν να παγιώσουν τη δική τους ερμηνεία του μνημονίου για να προετοιμάσουν το έδαφος για μελλοντική διπλωματία.
Ο Τραμπ, για παράδειγμα, δεν έχει δείξει κανένα σημάδι ότι είναι διατεθειμένος να πληρώσει ένα πιθανώς βαρύ τίμημα σε αμερικανικές απώλειες από την εισβολή στο ιρανικό κέντρο παραγωγής πετρελαίου στο νησί Χαργκ — έναν πιθανό τρόπο επιβολής της αμερικανικής υπεροχής. Άλλοι σύγχρονοι πρόεδροι, συμπεριλαμβανομένων των Λίντον Τζόνσον και Τζορτζ Μπους, αντίθετα, ενίσχυσαν πολέμους που ήδη έμοιαζαν αδιέξοδοι.
Και σε αντίθεση με τον φίλο του, Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει ανταποκριθεί στην στρατηγική του ταπείνωση σε έναν πόλεμο που υποτίμησε έναν αντίπαλο εξαπολύοντας ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον αμάχων. Μια τραγωδία σημειώθηκε νωρίς στον πόλεμο όταν μια λανθασμένη αμερικανική επίθεση έπληξε ένα ιρανικό σχολείο, σκοτώνοντας 168 παιδιά και 14 δασκάλους, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους. Το πλήρες τίμημα σε αμάχους από τις επιθέσεις είναι άγνωστο.
Αλλά ο Τραμπ δεν έχει προχωρήσει σε προηγούμενες απειλές για πλήγματα σε υποδομές όπως γέφυρες και σταθμούς παραγωγής ενέργειας, που θα επηρέαζαν σοβαρά την αστική ζωή. Και το Ιράν έχει διατηρήσει το δικό του όριο στην κλιμάκωση με τα αντίποινα εναντίον αμερικανικών βάσεων στην περιοχή ή των γειτόνων του στον Περσικό Κόλπο.
Εν τω μεταξύ, η χορογραφία του πεδίου της μάχης αντανακλά επί του παρόντος μια σύγκρουση που σιγοβράζει παρά μαίνεται ανεξέλεγκτα.
«Υπάρχει χώρος για διπλωματία, νομίζω, παρά τις διευρυμένες επιθέσεις των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν (και) τα αντίποινα του Ιράν», δήλωσε ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής στο Πρόγραμμα για το Ιράν και τον Άξονα των Σιιτών στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, στην Μπέκι Άντερσον του CNN στο «Connect the World». Αλλά, πρόσθεσε: «Τα πράγματα μπορεί να ξεφύγουν από τον έλεγχο και να κλιμακωθούν επειδή όταν έχεις επιθέσεις εναντίον και από τις δύο πλευρές κάθε μέρα, κάθε νύχτα, σίγουρα είναι δύσκολο να διατηρηθούν οι κανόνες του παιχνιδιού».
Και ακόμα κι αν η νέα σύρραξη παραμείνει κάτω από το σημείο βρασμού, ο Τραμπ πρέπει να απαντήσει σε μια ερώτηση με την οποία παλεύει ανεπιτυχώς για σχεδόν πέντε μήνες.
Πώς θα βγει από τον πόλεμο;
Νέο κύμα αμερικανικών βομβαρδισμών
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διεξήγαγαν, για τρίτη συναπτή νύχτα, βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν για ώρες, ενώ αναμένεται να προχωρήσουν εντός της ημέρας στην επανεπιβολή του αποκλεισμού λιμανιών της χώρας. Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε χθες βράδυ πως είναι ακόμη «πιθανή» η σύναψη κάποιας συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Κατά τη διάρκεια «αποστολής πέντε ωρών», βομβαρδίστηκαν «στρατιωτικοί στόχοι» σε διάφορες πόλεις και λιμάνια στο νότιο Ιράν, όπως η Μπουσέρ και η Μπαντάρ Αμπάς, ανέφερε μέσω X το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).
Τουλάχιστον τέσσερις εκρήξεις ακούστηκαν κοντά στην Μπαντάρ Αμπάς, όπου βρίσκεται λιμάνι καίριας σημασίας στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
Ανάμεσα στους στόχους βρίσκονταν «συστήματα παράκτιας άμυνας, εγκαταστάσεις drones και πυραύλων και θαλάσσια μέσα», σύμφωνα με τη CENTCOM.
«Θα τους χτυπήσουμε δυνατά απόψε, και θα τους χτυπήσουμε δυνατά αύριο», διεμήνυσε χθες Δευτέρα ο Ντόναλντ Τραμπ σε ραδιοφωνική συνέντευξή του. Κατά τον Αμερικανό πρόεδρο η ιρανική ηγεσία «δεν μπορεί να κάνει απολύτως τίποτα» για να εμποδίσει τους βομβαρδισμούς.
Όπως και τα προηγούμενα δυο βράδια, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν πως εξαπέλυσαν επίθεση εναντίον βάσεων των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, ιδίως εναντίον κτιρίου όπου φιλοξενούνται Αμερικανοί στρατιωτικοί στη βάση Τζουφάιρ. Σειρήνες της αεράμυνας ήχησαν στο βασίλειο κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Πλήγματα σε δυο δεξαμενόπλοια
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα από την πλευρά τους κατήγγειλαν ιρανικές επιθέσεις εναντίον δυο δεξαμενόπλοιών τους στα Στενά του Ορμούζ που είχαν αποτέλεσμα να σκοτωθεί Ινδός, μέλος του πληρώματος του ενός, και να τραυματιστούν άλλοι οκτώ υπήκοοι Ινδίας και Ουκρανίας.
Παρά τη συνεχιζόμενη ανταλλαγή πληγμάτων ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε χθες τον Τύπο ότι παραμένει «πιθανή» η σύναψη συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και στην Τεχεράνη.
Νωρίτερα, ανακοίνωνε μέσω Truth Social πως πρόθεση του είναι οι ΗΠΑ να πάρουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και ότι θα επανέλθει σε εφαρμογή ο αποκλεισμός των λιμανιών του νότιου Ιράν.
Ο αποκλεισμός θα τεθεί σε ισχύ σήμερα στις 23:00 (ώρα Ελλάδας), κατά τον αμερικανικό στρατό.
Και, όπως η Τεχεράνη θέλει να προχωρήσει στην εφαρμογή τέλους για τις παρεχόμενες «υπηρεσίες» στα πλοία που διέρχονται από το Ορμούζ, ο αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε πως οι ΗΠΑ θα αρχίσουν να εισπράττουν εν είδει «αποζημίωσης» για την υπηρεσία που παρέχουν ως «φρουροί» του στενού ποσό ίσο με το 20% της αξίας του φορτίου κάθε σκάφους που θα το διαπλέει, «άμεσα», κάτι που αντίκειται προς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, το οποίο στη θεωρία εγγυάται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει
Οι Φρουροί της Επανάστασης κατηγόρησαν τις ΗΠΑ πως θέτουν τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο σε κίνδυνο.
Οι τιμές του μαύρου χρυσού απογειώθηκαν χθες — αυτή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας διεθνούς αναφοράς, αυξήθηκε κατά 9%. Σήμερα, περί τις 06:00 (ώρα Ελλάδας), συνέχιζε την άνοδό της, κατά 1,32%, στα 84,40 δολάρια.
Έπειτα από σχεδόν 40 ημέρες βομβαρδισμών στον πόλεμο που ξέσπασε με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς της 28ης Φεβρουαρίου, τέθηκε σε εφαρμογή κατάπαυση του πυρός στις αρχές Απριλίου, προτού υπογραφτεί, τη 17η Ιουνίου, καταρχήν συμφωνία ανάμεσα στα μέρη, το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ».
Αλλά έκτοτε, επιθέσεις που έγιναν την Τρίτη εναντίον πλοίων που προσπαθούσαν να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ χωρίς να ακολουθήσουν τη μοναδική ρότα που έχει εγκρίνει η Τεχεράνη, κατά μήκος των ιρανικών ακτών, οδήγησαν στην επανέναρξη των εχθροπραξιών με μεγάλη ένταση και ο Τραμπ διεμήνυσε πως η ανακωχή «τέλειωσε».
Την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε επίσημη ειδοποίηση στο Κογκρέσο –το οποίο, στη θεωρία, είναι αυτό που έχει την αρμοδιότητα για την κήρυξη πολέμου, κάτι όμως που καταστρατηγείται για δεκαετίες– για την επανέναρξη των εχθροπραξιών με το Ιράν, επιβεβαίωσε χθες στο AFP ο Λευκός Οίκος.
Η συμφωνία «σε κρίση»
Για τον εκπρόσωπο της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, «δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως το μνημόνιο κατανόησης βρίσκεται σε κρίση», αλλά το Ιράν «ποτέ δεν ήταν αυτό που παραβίασε πρώτο τις δεσμεύσεις του», όπως τόνισε σε συνέντευξη Τύπου την οποία παρακολούθησε και το Γαλλικό Πρακτορείο.
Οι διαβουλεύσεις με τους μεσολαβητές –το Κατάρ, το Πακιστάν, το Ομάν– συνεχίζονται για να «αποφευχθεί» η περαιτέρω «κλιμάκωση», πρόσθεσε.
Η καταρχήν συμφωνία προέβλεπε ότι στα Στενά του Ορμούζ θα άνοιγε πλήρως.
Το Ιράν διεμήνυσε όμως προχθές Κυριακή πως το ξανακλείνει μέχρι νεοτέρας.
Το θαλάσσιο πέρασμα αυτό είναι «πιο σημαντικό από δεκάδες ατομικές βόμβες» κι η Ισλαμική Δημοκρατία «θα το προστατεύσει», τόνιζε προχθές ο Μοχσέν Ρεζαεΐ, σύμβουλος για τις στρατιωτικές υποθέσεις του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Μοτζταμπά Χαμενεΐ, κατά το πρακτορείο ειδήσεων ISNA.
Σύμφωνα με ιρανικά ΜΜΕ, οι βομβαρδισμοί των τελευταίων ημερών είχαν στο στόχαστρο τομείς του δυτικού και του νότιου Ιράν, ιδίως το νησί Κεσμ και τη Μπαντάρ Αμπάς, αλλά και την επαρχία Χουζεστάν, που γειτονεύει με το Ιράκ.
Συνολικά 25 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την περασμένη Τετάρτη στο Ιράν, σύμφωνα με καταμέτρηση του AFP βασισμένη σε ανοικτές πηγές, πιο συγκεκριμένα δημοσιεύματα ιρανικών μέσων ενημέρωσης και επίσημες ανακοινώσεις της Τεχεράνης.
Με πληροφορίες από CNN, ΑΠΕ-ΜΠΕ
