Για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Τουρκίας, της χώρας οικοδεσπότη, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, στην Άγκυρα (7-8 Ιουλίου), την «προσβολή» Ερντογάν στον Μητσοτάκη, την επανεκκίνηση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, τα ένστικτα του Τραμπ κατά του ΝΑΤΟ και τις νέες εσωτερικές ισορροπίες που διαμορφώνονται σε αυτό, μιλά, μεταξύ άλλων, στην Popaganda, επιχειρώντας έναν σύντομο απολογισμό, ο Ρόμπερτ Μπέινς, ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Συνδέσμου για το ΝΑΤΟ Καναδά, (NATO Association of Canada -NAOC), εκ των κορυφαίων ινστιτούτων για την μελέτη και ανάλυση της Διατλαντικής Συμμαχίας.
– Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, είδαμε την επαναπροσέγγιση Τραμπ-Ερντογάν. Μπορούμε να μιλάμε και για πολιτική αναβάθμιση της Τουρκίας;
Η ισχυρή εμφάνιση της Τουρκίας ως εντυπωσιακού και ισχυρού συμμάχου του ΝΑΤΟ μπορεί να είχε αντίκτυπο στην εντύπωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη χρησιμότητα και τη δύναμη του ίδιου του ΝΑΤΟ. Αυτό είναι σημαντικό επειδή ο κ. Τραμπ εξακολουθεί να έχει ένστικτα εναντίον του ΝΑΤΟ, θέλει να το λυγίσει. Κάθε ηγέτης του ΝΑΤΟ δούλεψε για να αναδείξει στη Σύνοδο τη δύναμη της συμμαχίας , αλλά το φόντο της Τουρκίας δημιούργησε μια νέα πραγματικότητα. Οι στενότερες σχέσεις μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν είναι σημαντικό θεμέλιο, επειδή καταρχάς σίγουρα θα επιτρέψει τη νέα συμβολή του Ερντογάν σε ζητήματα στη Μέση Ανατολή.
– Ο Ντόναλντ Τραμπ -όπως φαίνεται- έχει υποσχεθεί να άρει τις κυρώσεις CAATSA και ενδεχομένως να επιτρέψει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Τι αντάλλαγμα έχει δώσει ή αναμένεται να δώσει ο Ερντογάν στην Ουάσινγκτον;
Δεν θα με εξέπληττε αν τα αιτήματα του Ερντογάν συνοδεύονταν από συζητήσεις σχετικά με αγορές αμερικανικών αμυντικών συστημάτων. Ο κ. Τραμπ επιδιώκει συνεχώς να έχει τη δυνατότητα να ανακοινώνει περισσότερες συμφωνίες που παρέχουν πλεονεκτήματα στις αμερικανικές εταιρείες. Το μόνο εμπόδιο για την πώληση περαιτέρω αμερικανικών συστημάτων στην Τουρκία είναι η αποφασιστικότητα της Τουρκίας να παράγει οπλικά συστήματα τοπικώς.
– Πώς θα επηρεάσει η πιθανή απόκτηση των F-35 από την Τουρκία την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και εντός του ΝΑΤΟ;
Ο διαγενεακός ανταγωνισμός μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ήταν πάντα μια δύσκολη επιπλοκή εντός της Συμμαχίας. Θα ήθελα να ελπίζω ότι η υιοθέτηση των F-35 και από τις δύο χώρες θα μπορούσε να επιτρέψει κάποια αλληλεπίδραση μεταξύ τους σε κοινές ασκήσεις ή επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ. Η διαλειτουργικότητα πάντα προσέφερε πολλές ευκαιρίες για ανταλλαγή και αύξηση της εξοικείωσης μεταξύ των στρατών.
– Αναμενόταν να αναδειχτούν οι αντιθέσεις ΗΠΑ-Ευρωπαίων, κατά τη Σύνοδο, με την προαναγγελθείσα απόσυρση μέρους της αμερικανικής συμμετοχής από την Συμμαχία. Τελικά, τι είδαμε να αλλάζει στις εσωτερικές ισορροπίες του ΝΑΤΟ μετά την Άγκυρα;
Πολλές από τις ανακοινώσεις των μελών του ΝΑΤΟ, χωρίς να είναι σαφείς σχετικά, αφορούσαν δυνατότητες και συνεισφορές που θα επέτρεπαν στη συμμαχία να αναπαράγει «εξουσιοδοτικές» δυνατότητες που παραδοσιακά παρείχαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως η διοίκηση και ο έλεγχος, η επιτήρηση, οι δορυφορικές επικοινωνίες. Αυτό πράγματι θα επιτρέψει στη συμμαχία να λειτουργεί σε μελλοντικές επιχειρήσεις χωρίς να βασίζεται στις ΗΠΑ. Από την άλλη, οι μεγαλύτερες μεσαίες δυνάμεις του ΝΑΤΟ είναι όλες ευθυγραμμισμένες τόσο για να κολακεύσουν τον κ. Τραμπ σε κάποιο βαθμό, όσο και για να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις του για αυξημένη κατανομή βαρών. Αυτό έχει φέρει ένα παράξενο είδος ενότητας στην υπόλοιπη συμμαχία σε αντίθεση με την περίφημα ευμετάβλητη φύση του κ. Τραμπ.
– Πώς επηρεάζουν οι πιέσεις των ΗΠΑ τις πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ενός πιο αυτόνομου «ευρωπαϊκού πυλώνα»;
Από τη γλώσσα που χρησιμοποίησε ο κ. Τραμπ στο τέλος της συνόδου κορυφής, θα έλεγα ότι είναι πρόθυμος να θέσει σε λειτουργία έναν ευρωπαϊκό πυλώνα.
– Το ΝΑΤΟ έχει δεσμεύσει 70 δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία έως το 2026. Είναι αυτό αρκετό για να αναχαιτίσει τη ρωσική πίεση; Επιπλέον, πώς επηρεάζει την Ουκρανία η άδεια εγχώριας παραγωγής Patriot;
Η υποστήριξη του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία συμβαδίζει με τις ανάγκες της Ουκρανίας – αλλά μόνο οριακά. Η άδεια παραγωγής Patriot είναι τεράστια – θα επιτρέψει στην Ουκρανία να αντιμετωπίσει τον αυξανόμενο ρυθμό, να δώσει μια ώθηση στο ηθικό και να σηματοδοτήσει περαιτέρω αντίθεση των ΗΠΑ στη Ρωσία.
– Παρά την παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα, δεν πραγματοποιήθηκε διμερής συνάντηση με τον Ερντογάν. Ποια μηνύματα στέλνει αυτή η επιλογή για την πορεία του ελληνοτουρκικού διαλόγου;
Η Τουρκία και ο Ερντογάν διασκέδαζαν στην Άγκυρα επειδή ήταν το επίκεντρο της προσοχής, οι πρωταγωνιστές της Συνόδου. Ο Ερντογάν προφανώς σκοπίμως προσέβαλε τον κ. Μητσοτάκη. Εκτιμώ ότι οι συνάδελφοι ηγέτες θα είδαν αυτή την πράξη ως μέρος της τουρκικής υπεροχής σε μια μακροχρόνια αντιπαλότητα μεταξύ των δυο χωρών.
