Ο πιο μεγάλος καύσωνας στην Ελλάδα εξελίχθηκε σε μία ανείπωτη τραγωδία
Οι υψηλές θερμοκρασίες που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας δεν αποτελούν πλέον σπάνιο φαινόμενο, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και κυρίως τον Ιούλιο. Ωστόσο, όταν η συζήτηση αφορά τον πιο ακραίο και φονικό καύσωνα που έχει βιώσει η Ελλάδα, η απάντηση οδηγεί σχεδόν πάντα στο καλοκαίρι. Αυτό του 1987.
Ήταν ένας καύσωνας που έμεινε χαραγμένος στη συλλογική μνήμη όχι μόνο λόγω των πολύ υψηλών θερμοκρασιών, αλλά κυρίως λόγω της μεγάλης διάρκειας, της έλλειψης προετοιμασίας της χώρας και των ανθρώπινων απωλειών που ακολούθησαν.
Οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο
Από τα μέσα του Ιουλίου του 1987 η θερμοκρασία άρχισε να ανεβαίνει επικίνδυνα, φτάνοντας κοντά στους 40 βαθμούς Κελσίου. Στις 20 Ιουλίου, ένα νέο κύμα καύσωνα ήρθε να ενισχύσει το ήδη υπάρχον, με αποτέλεσμα ο υδράργυρος να ξεπεράσει τελικά το όριο των 40 βαθμών. Οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες παρέμειναν για περίπου οκτώ συνεχόμενες ημέρες, έως και τις 28 Ιουλίου, όταν η αλλαγή των ανέμων και η εμφάνιση βοριάδων έφεραν σταδιακή υποχώρηση της ζέστης.
Η Αθήνα βρέθηκε στο επίκεντρο της ακραίας κατάστασης. Ο συνδυασμός της υψηλής θερμοκρασίας, της έντονης υγρασίας και του νέφους που κάλυπτε τότε την πόλη δημιούργησε μια αποπνικτική ατμόσφαιρα, ιδιαίτερα δύσκολη για τους κατοίκους. Σε αρκετές περιοχές της πρωτεύουσας οι θερμοκρασίες έφτασαν σε ακραία επίπεδα. Στο κέντρο της Αθήνας καταγράφηκαν περίπου 43 βαθμοί Κελσίου, στη Νέα Φιλαδέλφεια 44 βαθμοί, ενώ στην Ελευσίνα ο υδράργυρος άγγιξε ακόμη και τους 45 βαθμούς.
Οι νύχτες χωρίς ανάσα και μια χώρα χωρίς υποδομές προστασίας
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα εκείνων των ημερών ήταν ότι η θερμοκρασία δεν υποχωρούσε ούτε κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι ελάχιστες τιμές παρέμεναν πάνω από τους 30 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα πολλοί πολίτες να βιώνουν συνθήκες ακραίας δυσφορίας ακόμη και τις πρώτες πρωινές ώρες.
Την ίδια περίοδο, η Ελλάδα δεν διέθετε τις υποδομές που θεωρούνται σήμερα αυτονόητες. Το κλιματιστικό αποτελούσε πολυτέλεια για πολλά νοικοκυριά, ενώ αρκετοί πολίτες δεν είχαν πρόσβαση σε συσκευές ψύξης είτε για οικονομικούς λόγους είτε επειδή δεν είχαν ακόμη καθιερωθεί ως απαραίτητος εξοπλισμός.
Ακόμη και πολλά νοσοκομεία δεν διέθεταν κλιματισμό στους θαλάμους τους, ενώ σε αρκετές κατοικίες υπήρχαν ελάχιστα μέσα αντιμετώπισης της ζέστης, ακόμη και ανεμιστήρες.
Η ανείπωτη τραγωδία με χιλιάδες νεκρούς
Ο συνδυασμός της μεγάλης διάρκειας του καύσωνα, των ακραίων θερμοκρασιών και της ανεπαρκούς προετοιμασίας οδήγησε σε μια τεράστια ανθρωπιστική κρίση. Από τις πρώτες ημέρες άρχισαν να καταγράφονται θάνατοι πολιτών. Οι πρώτες αναφορές έκαναν λόγο για τέσσερις νεκρούς, δύο στην Αθήνα και δύο στον Βόλο. Όσο όμως περνούσαν οι ημέρες, ο αριθμός των θυμάτων αυξανόταν δραματικά.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περισσότεροι από 1.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας του καύσωνα, με τη συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων να εντοπίζεται στην Αττική. Ωστόσο, υπάρχουν εκτιμήσεις που ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό ακόμη και στους 4.000 νεκρούς. Οι περισσότερο ευάλωτοι ήταν ηλικιωμένοι άνθρωποι και πολίτες με υποκείμενα προβλήματα υγείας, οι οποίοι δυσκολεύτηκαν περισσότερο να ανταπεξέλθουν στις ακραίες συνθήκες.
Ο φονικός καύσωνας του 1987 https://t.co/NYDpuhPCFo pic.twitter.com/L4z7NWQjrY
— DM (@DinosMa) August 1, 2019
Ο καύσωνας που άλλαξε την Ελλάδα
Παρότι οι θερμοκρασίες του 1987 ήταν εξαιρετικά υψηλές, το στοιχείο που έκανε τον συγκεκριμένο καύσωνα τόσο καταστροφικό δεν ήταν μόνο η ένταση, αλλά κυρίως η διάρκεια. Η Ελλάδα θα αντιμετώπιζε και τα επόμενα χρόνια αρκετά ισχυρά κύματα ζέστης, όμως ποτέ ξανά με τον ίδιο βαθμό απροετοιμασίας.
Ο καύσωνας του 1987 αποτέλεσε ουσιαστικά σημείο αλλαγής για την καθημερινότητα των Ελλήνων. Η χρήση κλιματιστικών και ανεμιστήρων άρχισε να θεωρείται πλέον αναγκαία και όχι πολυτέλεια, ενώ η κοινωνία και οι αρμόδιες υπηρεσίες άρχισαν να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην προστασία από τις ακραίες θερμοκρασίες. Ένα καλοκαίρι που ξεκίνησε ως μια περίοδος έντονης ζέστης έμεινε τελικά στην ιστορία ως μία από τις μεγαλύτερες φυσικές τραγωδίες που έχει βιώσει η χώρα.
