«Όταν κλείσει τα οκτώ, θα έρθουν να την πάρουν»: Ο εφιάλτης των παιδικών γάμων στο Αφγανιστάν

Η Σίμα είναι μόλις 18 ετών, όμως έχει ήδη γίνει μητέρα τέσσερις φορές. Το μικρότερο παιδί της είναι νεογέννητο και το μεγαλύτερο μόλις τεσσάρων ετών. Καθισμένη μαζί με τα παιδιά της μέσα στο πλινθόκτιστο σπίτι της στην επαρχία Μπαντγκίς του Αφγανιστάν, θυμάται πώς οδηγήθηκε σε έναν γάμο που δεν επέλεξε ποτέ.

«Όταν οι Ταλιμπάν μπήκαν στη χώρα, είχα μόλις τελειώσει την έκτη δημοτικού και θα ξεκινούσα την έβδομη. Δύο μήνες αργότερα, ο πατέρας μου με πίεσε έντονα να παντρευτώ τον ξάδελφό μου. Με είχε χτυπήσει αρκετές φορές και τελικά αναγκάστηκα να δεχτώ», λέει.

Σε ηλικία μόλις 13 ετών, η Σίμα έγινε νύφη στο ίδιο σπίτι όπου εξακολουθεί να ζει μέχρι σήμερα και όπου γέννησε τα παιδιά της. Ένα από τα παιδιά της πέθανε από πνευμονία σε ηλικία ενός έτους. Καθημερινά αναλαμβάνει όλες τις δουλειές του σπιτιού: μεταφέρει νερό, φροντίζει τα ζώα και ψήνει ψωμί naan σε παραδοσιακό φούρνο. Την ίδια ώρα, τα παιδιά της κρέμονται από τα πόδια της κλαίγοντας.

Η περίπτωσή της, όμως, δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση. Σε ένα δημόσιο νοσοκομείο στη βόρεια περιοχή του Αφγανιστάν, εργαζόμενοι ανέφεραν ότι 42 ανήλικα κορίτσια γέννησαν μέσα στους πρώτους πέντε μήνες του έτους. Έξι από αυτά βρίσκονταν στη δεύτερη εγκυμοσύνη τους, πέντε αντιμετώπισαν εξωμήτριες κυήσεις και 18 χρειάστηκαν καισαρική τομή. Δύο κορίτσια πέθαναν, αν και τα μωρά τους επέζησαν.

Η αύξηση των γάμων παιδιών συνδέεται με τις πολιτικές των Ταλιμπάν, οι οποίες έχουν περιορίσει δραστικά τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών, αλλά και με τη βαθιά ανθρωπιστική κρίση που έχει οδηγήσει πολλές οικογένειες στην απόγνωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, γονείς αναγκάζονται να δίνουν τις κόρες τους σε γάμο για να ξεπληρώσουν χρέη ή για να εξασφαλίσουν χρήματα και τροφή.

Το Guardian και οι Zan Times μίλησαν με τρεις ακόμη οικογένειες που είχαν δώσει κόρες κάτω των εννέα ετών ως «αντάλλαγμα» για χρέη. Η μικρότερη ήταν μόλις δύο μηνών όταν συμφωνήθηκε ο μελλοντικός γάμος της, με τις οικογένειες να δεσμεύονται να παραδώσουν τα κορίτσια στους συζύγους τους όταν θα έφταναν στην ηλικία των επτά έως εννέα ετών.

Η επιστροφή μιας παλιάς πρακτικής υπό τους Ταλιμπάν

Οι γάμοι ανηλίκων δεν είναι νέο φαινόμενο στη Νότια Ασία, ωστόσο σε πολλές χώρες της περιοχής η πρακτική είχε μειωθεί. Στο Αφγανιστάν, η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία ανέτρεψε αυτή την πορεία.

Η Σαμπνάμ, μαία, περιγράφει την αλλαγή: «Από τότε που η νέα κυβέρνηση ανέλαβε την εξουσία, ο αριθμός των ανήλικων μητέρων έχει αυξηθεί δραματικά. Παλαιότερα ίσως βλέπαμε δύο κορίτσια τον μήνα στο νοσοκομείο, κυρίως από οικογένειες χωρίς μόρφωση. Τώρα όμως παντρεύουν τις κόρες τους μικρές ακόμη και οικογένειες που έχουν μόρφωση».

Ο ΟΗΕ θεωρεί ανήλικο κάθε άτομο κάτω των 18 ετών, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι οι εγκυμοσύνες σε ηλικίες κάτω των 20 ετών ενέχουν σοβαρούς κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί.

Η Σαμπνάμ θυμάται μια περίπτωση του 2024, όταν ένα 13χρονο κορίτσι έφτασε στο νοσοκομείο με έντονη αιμορραγία μετά από αποβολή. Όταν ρώτησε τη μητέρα της γιατί επέτρεψε τον γάμο της κόρης της με έναν άνδρα σχεδόν 30 ετών, η απάντηση την συγκλόνισε:

Η Γκόλναρ κρατά στην αγκαλιά της την ενός έτους εγγονή της, η οποία δόθηκε ως μελλοντική νύφη με αντάλλαγμα 200.000 αφγανιά και τη διαγραφή μέρους των οικογενειακών χρεών. Φωτογραφία: Neda Noran and Atousa Azar for Zan Times

«Για να ταΐσω τα άλλα μου παιδιά, έπρεπε να θυσιάσω ένα από αυτά».

Οι ανήλικες μητέρες αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους, όπως σοβαρή αιμορραγία, αναιμία, αποβολές, δύσκολο τοκετό και πρόωρες γεννήσεις. Πολλές δεν έχουν ολοκληρώσει ούτε τη σωματική ούτε την ψυχολογική τους ανάπτυξη.

Η ίδια η Σίμα λέει ότι το σώμα της έχει επιβαρυνθεί από τις συνεχείς εγκυμοσύνες. «Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης λιποθυμούσα αρκετές φορές επειδή έπεφτε πολύ η πίεσή μου. Έχω συνεχώς πονοκεφάλους. Πονάνε τα νεφρά μου. Νιώθω σαν μια γυναίκα 70 ετών», αναφέρει.

Χωρίς εκπαίδευση και μέλλον

Η Σίμα είναι μία από τα περισσότερα από 2,2 εκατομμύρια κορίτσια στο Αφγανιστάν που έχουν αποκλειστεί από την εκπαίδευση μετά την έκτη δημοτικού από τότε που οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία.

Πολλά από αυτά τα κορίτσια οδηγούνται πλέον σε γάμους και πρόωρη μητρότητα. Παράλληλα, οι νέοι νόμοι των Ταλιμπάν δεν προβλέπουν πλέον ελάχιστο όριο ηλικίας για τον γάμο, ενώ οι απαγορεύσεις στην εκπαίδευση και την εργασία έχουν επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την οικονομική κατάσταση των οικογενειών.

Ο σύζυγος της Σίμα, 24 ετών, είναι άνεργος. Έφυγε για το Ιράν αναζητώντας δουλειά, όμως επέστρεψε μετά από τρεις μήνες χωρίς αποτέλεσμα. Η ίδια θα ήθελε να εργαστεί, αλλά ως μητέρα τριών παιδιών και με όλες τις υποχρεώσεις στο σπίτι, δεν έχει καμία ευκαιρία να αποκτήσει εισόδημα.

«Πέντε οικογένειες ζουν στο ίδιο συγκρότημα. Οι γονείς μου, ο θείος μου με τις δύο γυναίκες του και ο αδελφός μου με τη σύζυγό του. Όταν περισσεύει κάτι από τους άλλους, μας το δίνουν. Τις περισσότερες φορές πεινάμε», λέει.

Η οικογένειά της την χρησιμοποίησε για να ξεπληρώσει ένα χρέος 200.000 αφγανιών (περίπου 2.380 λίρες). Ο πατέρας της την έδωσε στον γιο του αδελφού του αντί για προίκα.

Σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, περίπου 28 εκατομμύρια Αφγανοί, δηλαδή τα τρία τέταρτα του πληθυσμού, δεν μπορούν να καλύψουν βασικές ανάγκες, ενώ πάνω από το 80% των νοικοκυριών έχουν χρέη.

Κορίτσια που «πωλούνται» από μωρά

Τρεις ακόμη οικογένειες στη δυτική πλευρά του Αφγανιστάν αποκάλυψαν ότι έδωσαν τις κόρες τους για να διαγράψουν χρέη. Τα κορίτσια είναι ακόμη μικρά παιδιά και δεν γνωρίζουν το μέλλον που άλλοι έχουν αποφασίσει για εκείνα.

Η Γκόλναρ, 57 ετών, κρατά στην αγκαλιά της την ενός έτους εγγονή της. Το κορίτσι δόθηκε ως αντάλλαγμα για χρέη του πατέρα της, ο οποίος είχε φύγει κυνηγημένος από πιστωτές. Η οικογένεια δεν είχε χρήματα ούτε για φαγητό.

«Όταν γίνει οκτώ ετών, θα την πάρουν από εμάς», λέει η γιαγιά της.

Μια άλλη γυναίκα, η Σαέμπ Τζαν, έδωσε την εγγονή της σε ηλικία μόλις δύο μηνών, με συμφωνία να την παραδώσει όταν γίνει επτά ετών.

«Δώσαμε αυτό το κορίτσι για τα χρέη και αυτό ήταν όλο. Ο Θεός είναι μάρτυρας ότι ακόμη και τώρα η ζωή μας είναι δύσκολη και γεμάτη δυστυχία», λέει.

Η Σάμπζα, 44 ετών, έδωσε την κόρη της όταν εκείνη ήταν μόλις τριών ετών για χρέος 300.000 αφγανιών. Σήμερα, το κορίτσι είναι επτά ετών και σε έναν χρόνο πρόκειται να απομακρυνθεί από τη μητέρα της.

«Αν κάποιος μας έδινε αυτά τα χρήματα, θα ήμουν τόσο ευτυχισμένη. Αν η κόρη μου έμενε μαζί μου, θα ήταν η μεγαλύτερη χαρά μου», λέει.

«Όταν σκέφτομαι ότι θα μου πάρουν το παιδί μου σε έναν χρόνο, νιώθω σαν να καταρρέει ο ουρανός πάνω από το κεφάλι μου».

Πηγή: Guardian