Περισσότεροι θάνατοι Αμερικανών στρατιωτών και μια διευρυνόμενη επανέναρξη του πολέμου στο Ιράν δίνουν μια νέα τροπή σε ένα εδώ και καιρό αναπάντητο ερώτημα: Ποιο είναι το σχέδιο τελικής εξόδου του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και πώς θα το υλοποιήσει;
Από τις πρώτες του κιόλας φάσεις, αυτός ο πόλεμος έχει εξηγηθεί ελάχιστα από την κυβέρνηση Τραμπ. Η επιστροφή σε κάτι σαν έναν πλήρους κλίμακας αεροπορικό πόλεμο, μετά από την ένατη συνεχόμενη νύχτα αμερικανικών αεροπορικών επιδρομών, δεν αποτελεί εξαίρεση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να βομβαρδίζει ξανά επειδή το προσωπικό, πολιτικό και οικονομικό κόστος της μέχρι στιγμής μεγάλης νίκης του Ιράν – το στραγγαλιστικό του κλοιό στα Στενά του Ορμούζ – είναι αδύνατο για εκείνον να το αποδεχτεί. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη πει στους Αμερικανούς γιατί πιστεύει ότι αυτή η τακτική μπορεί να είναι πιο επιτυχημένη από ό,τι στο παρελθόν.
Εν τω μεταξύ, η κλιμάκωση των αμερικανικών βομβαρδισμών και η διευρυμένη ανταπόδοση του Ιράν – η επίθεση που σκότωσε δύο Αμερικανούς στρατιώτες και άφησε έναν αγνοούμενο την περασμένη εβδομάδα στην Ιορδανία – διακινδυνεύει να σύρει ολόκληρη την περιοχή ξανά στην πύρινη κόλαση.
Η Ιορδανία, σύμμαχος των ΗΠΑ που βρίσκεται ανατολικά του Ισραήλ και δυτικά του Ιράκ, είναι πιο μακριά από το Ιράν σε σύγκριση με τους αμερικανικούς στόχους στα κράτη του Κόλπου. Αλλά η επιτυχία της Τεχεράνης στο να πλήξει αμερικανικά στρατεύματα στη χώρα δείχνει ότι διατηρεί θανατηφόρες ικανότητες παρά τις εβδομάδες αμερικανικών επιθέσεων. Την Κυριακή, το Ιράν κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι επιτέθηκαν σε έναν υπό κατασκευή πυρηνικό σταθμό και προειδοποίησε για μια κατάλληλη απάντηση. Το Ισραήλ δήλωσε ότι είναι έτοιμο να ξαναρχίσει άμεσα τις μάχες εάν δεχτεί επίθεση.
Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι ακόμη το είδος του «αιώνιου πολέμου» στη Μέση Ανατολή που ο πρόεδρος επανειλημμένα ορκίστηκε να αποφύγει. Αλλά δεν είναι επίσης καθόλου κοντά στο να είναι ένας πεπερασμένος πόλεμος.
Πώς μπορεί ο Τραμπ να ανατρέψει τη μεγάλη νίκη του Ιράν;
Ελλείψει κάποιας μη προβλέψιμης αλλαγής στα πολιτικά θεμέλια του βάναυσου καθεστώτος στο εσωτερικό του Ιράν, δεν είναι σαφές πώς αυτός ο γύρος πληγμάτων θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει ουσιαστικά τις επιλογές του. Η κυβέρνηση δεν έχει αναφέρει εάν ο στόχος της με τα νέα πλήγματα είναι αποκλειστικά η αδρανοποίηση ιρανικών δυνατοτήτων κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ που επιτρέπουν στην Τεχεράνη να επιτίθεται σε μη στρατιωτική ναυσιπλοΐα, ή εάν προετοιμάζει το έδαφος για ευρύτερη δράση που θα μπορούσε να περιλαμβάνει χερσαίες δυνάμεις.
Ένα άλλο άγνωστο είναι εάν ο πρόεδρος είναι πλέον πιο πρόθυμος να στοχεύσει πολιτικούς στόχους ως εργαλείο πρόσθετης πίεσης στην ταλαιπωρημένη οικονομία και δομή εξουσίας του Ιράν.
Και μόνο ο χρόνος θα δείξει εάν έχει την υπομονή να ανεχθεί τα παγκόσμια οικονομικά σοκ που μπορεί να προκύψουν πριν ο εκ νέου επιβληθείς αποκλεισμός του σε πλοία και λιμάνια αυξήσει αποφασιστικά την πίεση στο Ιράν. Άλλωστε, είπε στους Αμερικανούς τον περασμένο μήνα ότι υπέγραψε μια αρχική συμφωνία για να τερματίσει τον πόλεμο επειδή δεν ήθελε να προκαλέσει μια άλλη Μεγάλη Ύφεση. Αυτό θεωρήθηκε ως μια προσπάθεια μετριασμού της πολιτικής ζημιάς στους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Τέτοια ερωτήματα είναι ιδιαίτερα επίκαιρα τώρα, όχι μόνο επειδή η σύγκρουση κλιμακώνεται σχεδόν πέντε μήνες αφότου ο Τραμπ την κήρυξε κερδισμένη μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά επειδή αυτή η νέα φάση φαίνεται να είναι μια προσπάθεια διόρθωσης των αποτυχιών του αρχικού πολέμου. Οι αμερικανικές δυνάμεις πολεμούν πλέον ουσιαστικά για να στερήσουν από το Ιράν την ικανότητά του να χρησιμοποιεί τα στενά για να κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία.
Τα στενά ήταν ανοικτά στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα πριν τον πόλεμο. Εάν ο Τραμπ δεν μπορέσει να αποκαταστήσει αυτό το status quo ante, θα μείνει στη μνήμη για μια στρατηγική καταστροφή. Αλλά οι επιλογές του για να το κάνει αυτό είναι περιορισμένες, ειδικά δεδομένου ότι πτυχές του νεοσύστατου ιρανικού καθεστώτος φαίνονται ενεργά αισιόδοξες για περισσότερο πόλεμο.
Ο πρόεδρος θα μπορούσε να είχε εξηγήσει την τελευταία του σκέψη για τον πόλεμο σε μια εθνική ομιλία την περασμένη εβδομάδα. Αλλά το ανέφερε μόνο έμμεσα, αφιερώνοντας τον περισσότερο χρόνο του σε ισχυρισμούς ότι το αμερικανικό εκλογικό σύστημα είναι διεφθαρμένο, παρόλο που τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα που δημοσίευσε ο Λευκός Οίκος δεν επιβεβαίωσαν τα σχόλιά του.
Αυτή η παράλειψη προσέθεσε μόνο στη στρατηγική αβεβαιότητα.
Περισσότεροι νεκροί Αμερικανοί
Οι αμερικανικές απώλειες στον πόλεμο του Ιράν δεν συγκρίνονται με τους νεκρούς και τραυματίες που υπέστη το έθνος κατά τη διάρκεια των πολέμων στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Αλλά κάθε απώλεια διαλύει μια οικογένεια. Και κάθε απώλεια αυξάνει την υποχρέωση των πολιτικών ηγετών να αποδείξουν ότι η αποστολή δικαιολογεί τη θυσία.
Την Παρασκευή, δύο στρατιωτικοί σκοτώθηκαν σε ιρανική επίθεση σε αμερικανική βάση στην Ιορδανία. Ένας άλλος αγνοείται. Το Σάββατο, ένας Αμερικανός στρατιώτης πέθανε στο βόρειο Ιράκ κατά τη διάρκεια ελεγχόμενης ανατίναξης πυρομαχικών από ένα κατεστραμμένο ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος. Αυτό ανέβασε τον αριθμό των νεκρών Αμερικανών στους 17. Οι απώλειες αμάχων στο Ιράν θεωρείται ότι είναι υψηλότερες αλλά είναι αδύνατο να επαληθευτούν από τα ξένα μέσα ενημέρωσης.
Ο Τραμπ αντέδρασε στους θανάτους των δύο πρώτων στρατιωτικών σε συνέντευξή του στη New York Post. Αποκάλεσε τις απώλειες «ντροπή» και είπε ότι θα επικοινωνήσει με τις οικογένειες των πεσόντων. Είπε στο NewsNation ότι «μισούμε να το βλέπουμε να συμβαίνει».
Η πιο άμεση προσπάθεια της κυβέρνησης την Κυριακή να εξηγήσει τις ενέργειές της προήλθε από τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ. Είπε στο ABC News «This Week» ότι η «εστίαση του προέδρου είναι στην υποβάθμιση της ιρανικής ικανότητας να τρομοκρατεί τον κόσμο, να κρατά όμηρο το παγκόσμιο εμπόριο, όπως κάνουν τώρα, και να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτό παραμένει αμετάβλητο».
Ο Ράιτ αμφισβήτησε την ακρίβεια των δημοσιευμάτων που δείχνουν σχεδόν πλήρη διακοπή της κυκλοφορίας δεξαμενόπλοιων μέσω των στενών. Ανοιχτά δεδομένα από τον ναυτιλιακό φορέα παρακολούθησης MarineTraffic ανέφεραν ότι η κυκλοφορία μέσω των στενών μειώθηκε σε μόλις οκτώ πλοία στις 16 Ιουλίου, από 15 την προηγούμενη ημέρα. Πριν τον πόλεμο, κατά μέσο όρο περίπου 116 πλοία χρησιμοποιούσαν καθημερινά αυτές τις ζωτικής σημασίας θαλάσσιες οδούς.
Ο ρεπουμπλικανός βουλευτής Μάικλ ΜακΚωλ από το Τέξας είπε στο «Fox News Sunday» ότι ο στρατός «κερδίζει αυτόν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν». Πρόσθεσε: «Σταματήσαμε… για να διαπραγματευτούμε μια κατάπαυση του πυρός και μια διαπραγματευόμενη διευθέτηση».
Ο ΜακΚωλ αναφερόταν στο μνημόνιο συνεννόησης που ο Τραμπ είπε ότι πέτυχε όλους τους στόχους των ΗΠΑ, αλλά το οποίο κατέρρευσε εν μέρει επειδή το Ιράν επιδίωξε να επιδείξει τον έλεγχό του στα στενά. Ο ΜακΚωλ είπε ότι ο «θεμελιώδης στόχος τώρα» είναι ο αμερικανικός στρατός να εξουδετερώσει ιρανικές εξέδρες εκτόξευσης και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Στο CNN «State of the Union» την Κυριακή, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Φέτερμαν, ο οποίος αποχώρησε από φατρίες του κόμματός του σχετικά με τον πόλεμο και την υποστήριξή του στο Ισραήλ, είπε ότι ο Τραμπ πρέπει να συνεχίσει. «Νομίζω ότι είναι απόλυτα σωστό να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε το Ιράν», είπε ο Φέτερμαν στον Τζέικ Τάπερ.
Όμως ο γερουσιαστής Μαρκ Γουόρνερ, ο κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Πληροφοριών της Γερουσίας, είπε: «Αυτό συμβαίνει όταν ξεκινάς έναν πόλεμο επιλογής». Ο Γουόρνερ, μέλος της «Ομάδας των Οκτώ» των κορυφαίων ηγετών του Κογκρέσου που ενημερώνονται για τις πιο ευαίσθητες πληροφορίες, είπε στο CBS «Face the Nation» ότι «μπορώ να πω κατηγορηματικά ότι δεν υπήρχε επικείμενη απειλή από το Ιράν».
Υπάρχει διέξοδος;
Η τρέχουσα συζήτηση στην Ουάσινγκτον για τον πόλεμο, όπως και οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ, φαίνεται να φωτίζουν μόνο έναν φαύλο κύκλο. Η επίθεση σε ιρανικές θέσεις γύρω από τα στενά και σε πολιτικούς στόχους όπως γέφυρες που χρησιμοποιούνται από τον στρατό μπορεί να υποβαθμίσει την απειλή της Τεχεράνης. Αλλά σε μια εποχή μη επανδρωμένων αεροσκαφών, όταν λίγοι μόνο πύραυλοι μπορούν να αποτρέψουν πλοία από το να διασχίσουν τα στενά, θα μπορέσει ποτέ ο αμερικανικός στρατός να μειώσει τους κινδύνους σε ανεκτά επίπεδα;
Η επίπληξη του Τραμπ για τον πόλεμο μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικό επιχείρημα για τους Δημοκρατικούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Αλλά δεν βοηθά καθόλου στην εύρεση μιας λύσης. Εάν η πολιτική πίεση αναγκάσει τον Τραμπ να υποχωρήσει, η παγκόσμια οικονομία θα κρατηθεί όμηρος από ένα τυραννικό καθεστώς στην Τεχεράνη. Και σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει ένδειξη ότι θα συμφωνήσει σε παραχωρήσεις μέσω διπλωματίας που οι ΗΠΑ και ο κόσμος μπορεί να κρίνουν αποδεκτές.
Η πορεία των κλιμακούμενων αεροπορικών επιδρομών μπορεί να λειτουργήσει για κάποιο διάστημα, αλλά χωρίς να καταφεύγει επανειλημμένα σε στρατιωτική δράση, ο Τραμπ, ή ο επόμενος Αμερικανός αρχιστράτηγος, μπορεί να δυσκολευτεί να διασφαλίσει ότι η απειλή του Ιράν έχει εξαλειφθεί οριστικά. Και χωρίς την ορατότητα που θα μπορούσε να προσφέρει μια ασύλληπτη πυρηνική συμφωνία μέσω διεθνούς παρακολούθησης, η ιδέα – έστω και μόνο θεωρητική – ότι η Ισλαμική Δημοκρατία μπορεί να σπεύσει προς την απόκτηση ατομικής βόμβας δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Ίσως αυτή η αδιέξοδη κατάσταση να εξηγεί καλύτερα την τελευταία στρατηγική του Τραμπ για κλιμάκωση χωρίς σαφές σχέδιο εξόδου.
Ο απόστρατος ναύαρχος του Αμερικανικού Ναυτικού, Τζέιμς Σταβρίδης, είπε στον Τάπερ ότι όλες οι επιλογές του Τραμπ είναι κακές. Το Ιράν δεν «έχει ένα σπουδαίο χαρτοφυλάκιο, αλλά το παίζει αρκετά καλά… κάτι που θυμίζει τους Βορειοβιετναμέζους στον πόλεμο του Βιετνάμ ή τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν», είπε ο Σταβρίδης. «Έτσι, εργάζονται για να μας κάνουν να αποφασίσουμε ότι αυτό το κερί δεν αξίζει το παιχνίδι, ότι στην πραγματικότητα θα φύγουμε τελικά».
Συνέχισε: «Δεν νομίζω ότι θα πετύχουν σε αυτή τη στρατηγική, αλλά σίγουρα είναι αυτή που ακολουθούν. Και μέχρι στιγμής τουλάχιστον κρατιούνται στο παιχνίδι».
Ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο εκτοξεύει πυρομαχικά σε άγνωστη τοποθεσία κατά τη διάρκεια ενός κύματος επιθέσεων στο Ιράν, 16 Ιουλίου 2026. US Central Command / Handout / Reuters
Εκτός ελέγχου
Την περασμένη εβδομάδα, η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχει περάσει από μια υποβόσκουσα ανταλλαγή πληγμάτων σε κάτι που μοιάζει πολύ περισσότερο με γενικευμένο πόλεμο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε την περασμένη εβδομάδα ότι θα διευρύνει τον πόλεμο, εκτός εάν το Ιράν σταματήσει να επιτίθεται σε πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Τις τελευταίες ημέρες, οι ΗΠΑ έχουν επεκτείνει τους στόχους τους πέρα από τις ιρανικές παράκτιες θέσεις που φιλοξενούν εγκαταστάσεις ραντάρ και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, συμπεριλαμβάνοντας δρόμους, σήραγγες, σιδηροδρόμους, λιμενικές υποδομές και, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ένα εργοστάσιο αφαλάτωσης.
Το Ιράν, με τη σειρά του, έχει επεκτείνει τη λίστα στόχων του σε επτά χώρες της περιοχής, και επίσημα μέσα ενημέρωσης έχουν υποδείξει ότι σημαντικά λιμάνια σε αραβικά κράτη του Κόλπου μπορεί σύντομα να προστεθούν. Το Κουβέιτ έχει υποστεί το κύριο βάρος των ιρανικών πληγμάτων, με ένα εργοστάσιο αφαλάτωσης και ένα διυλιστήριο πετρελαίου να υφίστανται ζημιές. Η Ιορδανία επίσης έχει δεχθεί τακτικούς βομβαρδισμούς.
Η σύγκρουση βρίσκεται σε ένα σημείο καμπής. Θα μπορούσε να δώσει τη θέση της σε έναν ακόμη γύρο διαμεσολάβησης και διαπραγματεύσεων. Αλλά για τους περισσότερους αναλυτές, αυτό φαίνεται απίθανο. Καμία πλευρά δεν φαίνεται να έχει διάθεση για διάλογο. Και οι δύο έχουν δηλώσει ότι το μνημόνιο συνεννόησης (MoU) που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο μετά από εβδομάδες βασανιστικών διαπραγματεύσεων δεν ισχύει πλέον.
Μετά τους θανάτους δύο Αμερικανών στρατιωτικών στην Ιορδανία την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια μιας σφοδρής ιρανικής επίθεσης με πυραύλους, οι «επόμενες ημέρες είναι μεταξύ των πιο επικίνδυνων στον πόλεμο», δήλωσε ο Ίαν Μπρέμερ, ιδρυτής της Eurasia Group, μιας εταιρείας ανάλυσης γεωπολιτικού κινδύνου.
Οι ΗΠΑ, οι οποίες ανακοίνωσαν τον θάνατο ενός άλλου στρατιωτικού στο βόρειο Ιράκ την Κυριακή, δήλωσαν ότι θα «τιμωρήσουν άμεσα» την Τεχεράνη για τα πλήγματα – και το Ιράν στόχευσε ξανά την Ιορδανία την Κυριακή.
«Γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι τα γεγονότα αρχίζουν να ξεφεύγουν από τον έλεγχο οποιουδήποτε», δήλωσε ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, αναλυτής του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Τελ Αβίβ.
«Αν και αρχικά τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη φάνηκαν να ενδιαφέρονται να κρατήσουν την αντιπαράθεση εντός ορισμένων ορίων, η σύγκρουση πλησιάζει πλέον ανησυχητικά κοντά σε ένα σημείο όπου αυτά τα όρια θα μπορούσαν να καταρρεύσουν», έγραψε ο Σιτρινόβιτς στο X.
«Η αντιπαράθεση θα μπορούσε να επεκταθεί πολύ πέρα από το τρέχον πεδίο εφαρμογής της, σύροντας τα κράτη του Κόλπου πιο άμεσα στη σύγκρουση και θέτοντας σε κίνδυνο πρόσθετους στρατηγικούς στόχους και κρίσιμες υποδομές», πρόσθεσε.
Η ιρανική πυραυλική επίθεση που στόχευσε την Άκαμπα στην Ιορδανία την Κυριακή ήταν άφθονα απόδειξη αυτού του κινδύνου, με το Ισραήλ να δηλώνει ότι θραύσματα έπεσαν στο έδαφός του. Το Ισραήλ έχει μέχρι στιγμής παραμείνει εκτός της σύγκρουσης, σύμφωνα με πληροφορίες κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά η δυσαρέσκεια της κυβέρνησης για τη συμφωνία με το Ιράν δεν είναι μυστικό. Ισραηλινοί αξιωματούχοι άμυνας προειδοποίησαν την Κυριακή ότι η χώρα θα αντεπιτεθεί σθεναρά εάν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ.
Η οπτική από την Τεχεράνη
Ο εχθρός έχει δικαίωμα ψήφου, όπως λένε οι στρατιωτικοί ιστορικοί, και το Ιράν φαίνεται σίγουρο για την ικανότητά του να προκαλεί ζημιές.
«Το Ιράν προσαρμόζεται στις αμερικανικές άμυνες εκτοξεύοντας ταχύτατους, ευέλικτους πυραύλους εναντίον αμερικανικών βάσεων στην περιοχή», έγραψε το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου το Σάββατο, προσθέτοντας ότι το Ιράν έχει αναπτύξει βλήματα διασποράς σε μεγαλύτερη κλίμακα για να μεγιστοποιήσει τις ζημιές.
Οι αμερικανικές απώλειες στην Ιορδανία αποτελούν απόδειξη αυτής της προσαρμογής.
Οι ενδείξεις δείχνουν ότι το καθεστώς στην Τεχεράνη πιστεύει ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τον Τραμπ, έχοντας κινητοποιήσει τη λαϊκή υποστήριξη γύρω από τις τελετές κηδείας του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η συλλογική ηγεσία που έχει αναδειχθεί απουσία του γιου του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, του νέου ανώτατου ηγέτη, φαίνεται να πιστεύει ότι η αντίσταση είναι η μόνη επιλογή προς το παρόν.
«Οι σημερινοί ηγέτες του Ιράν πιστεύουν ότι οποιαδήποτε επίδειξη αυτοσυγκράτησης θα προκαλέσει μόνο περαιτέρω αμερικανική πίεση», έγραψε ο αναλυτής του Ιράν Βάλι Νασρ στους Financial Times.
Ενώ η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε δεινή κατάσταση, με αχαλίνωτο πληθωρισμό, χρόνιες ελλείψεις φαρμάκων και μια καταρρέουσα οικονομία, «η Τεχεράνη θα αποδεχθεί την αναπόφευκτη οικονομική δυσπραγία που θα συνεπάγεται ένας άλλος ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ, πιστεύοντας ότι η δική της πίεση στην παγκόσμια οικονομία κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ… θα αναγκάσει τον Τραμπ να κλείσει πρώτος τα μάτια», πρόσθεσε ο Νασρ.
Όλα σχετικά με τον Ορμούζ
Σίγουρα δεν υπάρχουν στοιχεία για τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι το Ιράν απεγνωσμένα θέλει μια συμφωνία – και το ζήτημα που ξεκίνησε τη σύγκρουση, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, έχει υποχωρήσει σχεδόν από το προσκήνιο, καθώς η εστίαση έχει μετατοπιστεί σε μια διένεξη για τα Στενά του Ορμούζ.
Ουσιαστικά, μια ασυμβίβαστη κατάσταση έχει δημιουργηθεί στις εκβολές του Περσικού Κόλπου.
Ασαφείς διατυπώσεις στο μνημόνιο συνεννόησης επιδίωξαν να συγκαλύψουν αγεφύρωτες διαφορές μεταξύ του αιτήματος των ΗΠΑ – που υποστηρίζεται από μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας – για ελεύθερη ναυσιπλοΐα εντός και εκτός του Κόλπου, και της επιμονής του Ιράν στη διαχείριση της ναυτιλίας.
Πράγματι, στο πρώτο του μήνυμα ως ανώτατος ηγέτης τον Μάρτιο, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ επέμεινε ότι το κλείσιμο των στενών ήταν ένα στρατηγικό μοχλό, και ότι «ο μοχλός του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ πρέπει να συνεχίσει να χρησιμοποιείται».
Για πολλούς αναλυτές, το «Μνημόνιο Παρανόησης» ήταν ένα αναποτελεσματικό εργαλείο.
Ο έλεγχος των στενών δίνει στο Ιράν «μια Δαμόκλειο σπάθη πάνω από το κεφάλι της παγκόσμιας οικονομίας» που η Τεχεράνη θεωρεί «απαραίτητο» για να αποσπάσει οτιδήποτε από την Ουάσινγκτον, είπε ο Νασρ.
Εάν η σύγκρουση συνεχίσει να επεκτείνεται, υπάρχει επίσης η πιθανότητα το Ιράν να στρατολογήσει τους συμμάχους του Χούθι στην Υεμένη για να αυξήσει την πίεση στην παγκόσμια οικονομία και στη Σαουδική Αραβία, παρεμβαίνοντας στη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα γύρω από το κρίσιμο σημείο συμφόρησης του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ – ένα είδος «Ορμούζ Νο 2».
Η άποψη των συμμάχων
Οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον στον Κόλπο έχουν προηγουμένως μεσολαβήσει στον Τραμπ σχετικά με τη διεξαγωγή του πολέμου και τη διαχείριση του Ορμούζ. Πιο πρόσφατα, μια θύελλα εκκλήσεων από πολλές κυβερνήσεις – συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Κατάρ – απέτρεψαν τον Τραμπ από το να υλοποιήσει ένα σχέδιο είσπραξης τελών από πλοία που διέρχονται τα στενά.
Υπάρχουν ευρύτερες ανησυχίες ότι μια διευρυνόμενη σύγκρουση θα προκαλέσει βαθύτερη ζημιά στις οικονομίες τους, θα αναβάλει οποιαδήποτε συμφωνία για τον Ορμούζ και θα τους αφήσει να αντιμετωπίζουν έναν αμετάπειστο εχθρό απέναντι στον Κόλπο, αφότου η Ουάσινγκτον αποφασίσει ότι χόρτασε.
Το ερώτημα τώρα είναι εάν θα απευθύνουν έκκληση – μεμονωμένα ή συλλογικά – ξανά, εάν το Ιράν υλοποιήσει την απειλή του να πλήξει λιμάνια και άλλες υποδομές σε όλο τον Κόλπο. Και εάν μια τέτοια έκκληση θα εισακουστεί.
Το Ιράν θα μπορούσε να στοχεύσει «ένα δίκτυο βασικών λιμανιών» σε κράτη του Κόλπου σε απάντηση σε αμερικανικά πλήγματα στο ιρανικό λιμάνι Τσαμπαχάρ, προειδοποίησε το ημι-επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars την Παρασκευή.
Στρατιωτική νίκη;
Μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη των ΗΠΑ επί του Ιράν φαίνεται μακρινό ενδεχόμενο. Θα απαιτούσε πιθανότατα την εισβολή χερσαίων δυνάμεων και μια πολύ πιο εντατική και εκτεταμένη εκστρατεία πληγμάτων από αυτή που έχει καταγραφεί την περασμένη εβδομάδα. Οτιδήποτε λιγότερο είναι απίθανο να μεταπείσει το καθεστώς στην Τεχεράνη σε αυτό που θεωρεί ως υπαρξιακή πάλη.
«Δεν θέλω να το κάνω αυτό», είπε ο Τραμπ για έναν χερσαίο πόλεμο σε συνέντευξή του στο Fox News την περασμένη εβδομάδα. Αλλά πρόσθεσε: «Μερικές φορές χρειάζεσαι μια χερσαία εκστρατεία, αλλά έχουμε άλλους που θα κάνουν τη χερσαία εκστρατεία για εμάς». Το CNN έχει αναφέρει ότι ο Τραμπ εξετάζει νέες επιλογές, με μια επίθεση στο στρατηγικό νησί Χαργκ να εξετάζεται ξανά.
Η εξαπόλυση μιας χερσαίας εκστρατείας στο νότιο Ιράν «μέσα σε ακραίο καλοκαιρινό καύσωνα εναντίον ενός πλήρως κινητοποιημένου στρατού και ενός πληθυσμού που έχει συσπειρωθεί σε μεγάλο βαθμό γύρω από την πολεμική προσπάθεια, θα ήταν ένα εξαιρετικό ρίσκο εγγυημένα σχεδόν να αποδειχθεί ιστορική καταστροφή», λέει ο Σίνα Τούσι στο Κέντρο Διεθνούς Πολιτικής.
Μια τέτοια εκστρατεία θα ήταν πιο δύσκολη εάν σύμμαχοι όπως η Σαουδική Αραβία δεν είναι διατεθειμένοι να επιτρέψουν τη χρήση του εδάφους και του εναέριου χώρου τους για επιθέσεις στο Ιράν. Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είπε στον Ιρανό πρόεδρο τον Ιανουάριο ότι το βασίλειο δεν θα επιτρέψει τη χρήση του εναέριου χώρου ή του εδάφους του για οποιαδήποτε επίθεση στο Ιράν.
Προσπάθειες διαμεσολάβησης
Τόσο το Πακιστάν όσο και το Κατάρ, τα οποία διαμεσολάβησαν στη συνάντηση της Λουκέρνης της Ελβετίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο, παραμένουν πολύ σιωπηλά τις τελευταίες ημέρες. Η τελευταία φορά που μια αντιπροσωπεία του Κατάρ βρέθηκε στην Τεχεράνη ήταν στις 10 Ιουλίου, σύμφωνα με το ημι-επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.
Η διαμεσολάβηση μπορεί να επανέλθει στο προσκήνιο εάν οι αγορές πετρελαίου πανικοβληθούν και η τιμή του αργού επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια, λόγω της συρρίκνωσης των παγκόσμιων αποθεμάτων.
Υπάρχει επίσης ο παράγοντας των εκλογών, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Το CNN έχει αναφέρει ότι οι σύμβουλοι του Τραμπ έχουν υποστηρίξει ότι οι νέοι περιορισμοί στο Ορμούζ θα ωθούσαν μόνο τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου υψηλότερα, αυξάνοντας την πολιτική πίεση στους ρεπουμπλικανούς.
Πολλοί αναλυτές αναμένουν ότι ούτε ο γενικευμένος πόλεμος ούτε ο διπλωματικός δρόμος θα επικρατήσουν τις επόμενες εβδομάδες. Αντιθέτως, μια χαώδης σύγκρουση που ταλαντεύεται μεταξύ περιόδων πληγμάτων και περιόδων σχετικής ηρεμίας προδιαγράφεται, ενώ οι διαμεσολαβητές αναζητούν νέες οδούς για να αναβιώσουν τις διαπραγματεύσεις.
Πολλά εξαρτώνται από τη διάθεση του Αμερικανού προέδρου.
Αλλά όπως το έθεσε ένας διπλωμάτης του Κόλπου, «Είναι πιθανό να χειροτερέψει πριν βελτιωθεί».
Πηγή: CNN
