Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι όσον αφορά στον πόλεμο με το Ιράν, με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους να εκτιμούν ότι πλέον υπάρχουν μόνο δύο βιώσιμα σενάρια: είτε η επιδίωξη μιας νέας εκεχειρίας διάρκειας 10 ημερών, με στόχο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, είτε η εξαπόλυση μιας μαζικής κοινής στρατιωτικής εκστρατείας με το Ισραήλ, προκειμένου να αναγκαστεί η Τεχεράνη σε συνθηκολόγηση. Αν και ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση, αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι επόμενες ημέρες θα καθορίσουν ποια από τις δύο επιλογές θα επικρατήσει, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για τη συνέχιση της παρατεταμένης σύγκρουσης που παραλύει σήμερα την περιοχή του Κόλπου.
Σύμφωνα με δύο περιφερειακές πηγές που επικαλείται το Axios, το Κατάρ, η Αίγυπτος, το Πακιστάν και άλλοι περιφερειακοί μεσολαβητές έχουν ήδη παρουσιάσει στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πρόταση για δεκαήμερη εκεχειρία. Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το σχέδιο και έχει παροτρύνει το Ισραήλ να αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να κλείσουν το διπλωματικό παράθυρο. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, προετοιμάζεται και για το ενδεχόμενο αποτυχίας των συνομιλιών. Ο αμερικανικός στρατός έχει αναπτύξει τις τελευταίες ημέρες δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη και αεροσκάφη ανεφοδιασμού στην περιοχή, συγκεντρώνοντας τις απαραίτητες δυνάμεις για μια σημαντική στρατιωτική κλιμάκωση, ενώ ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού και προετοιμάζονται για μια συντονισμένη εκστρατεία πλήρους κλίμακας μέσα στις επόμενες ημέρες.
Δέκα συνεχόμενα βράδια αμερικανικών βομβαρδισμών δεν κατάφεραν να σπάσουν τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, παρασύροντας, σύμφωνα με το Axios, τον Τραμπ βαθύτερα σε έναν πόλεμο που ο ίδιος έχει επανειλημμένως χαρακτηρίσει νικηφόρο. Τουλάχιστον τρία μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων έχουν σκοτωθεί στις ανανεωμένες συγκρούσεις, με τον Αμερικανό πρόεδρο να δηλώνει ότι διέταξε το Πεντάγωνο να κάνει το Ιράν να πληρώσει «πολλαπλάσια» για κάθε Αμερικανό στρατιώτη που χάνει τη ζωή του. Παράλληλα, η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε προσωρινά τα 90 δολάρια το βαρέλι, καθώς το Ιράν επέκτεινε τις επιθέσεις του εναντίον εμπορικών πλοίων και ενεργειακών υποδομών στον Κόλπο, προκαλώντας νέα άνοδο στις τιμές των καυσίμων και ενισχύοντας την εσωτερική δυσαρέσκεια στις ΗΠΑ απέναντι στον πόλεμο.
Οι περιφερειακοί μεσολαβητές επιχειρούν να διακόψουν τον κύκλο αντιποίνων, ο οποίος γίνεται ολοένα πιο αιματηρός, δαπανηρός και δύσκολος να ελεγχθεί. Η πρόταση που έχουν καταθέσει προβλέπει δεκαήμερη παύση των εχθροπραξιών, πλήρη επαναλειτουργία των δύο ναυτιλιακών διαδρομών στα Στενά του Ορμούζ και ένα χρονικό περιθώριο ώστε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη να επιχειρήσουν να διασώσουν το καταρρέον Μνημόνιο Συνεννόησης (MOU). «Είπαμε στις ΗΠΑ και στο Ιράν ότι προτείνουμε μια περίοδο εκτόνωσης», δήλωσε μία από τις περιφερειακές πηγές.
Μέχρι στιγμής, πάντως, ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Τεχεράνη έχουν αποδεχθεί την πρόταση, ενώ και οι δύο πλευρές φαίνεται να επιδιώκουν να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση μέσω νέων στρατιωτικών πληγμάτων πριν δεσμευθούν σε οποιαδήποτε εκεχειρία. Την ίδια ώρα, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη έχουν ανακοινώσει ναυτικό αποκλεισμό σαουδαραβικών λιμανιών, ανοίγοντας ακόμη ένα μέτωπο κατά των ενεργειακών υποδομών και των θαλάσσιων οδών του Κόλπου. Παράλληλα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει προειδοποιήσει ότι το Ισραήλ θα απαντήσει με μαζικά πλήγματα σε οποιαδήποτε νέα ιρανική επίθεση, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός πολέμου που θα εκτείνεται από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα και το Ισραήλ.
Αντιαμερικανική και αντιισραηλινή πινακίδα με τις εικόνες του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου σε δρόμο της Τεχεράνης, στο Ιράν, 20 Ιουλίου 2026. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Σύμφωνα με περιφερειακές πηγές, η σημερινή πρωτοβουλία βασίζεται σε πρόταση που είχε συζητηθεί στις 11 Ιουλίου στο Μουσκάτ του Ομάν, μεταξύ του Ομάν, του Κατάρ, του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών. Τότε η Ουάσινγκτον είχε ζητήσει από την Τεχεράνη να δεσμευθεί δημόσια ότι θα διατηρήσει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ, όμως οι συνομιλίες κατέληξαν χωρίς συμφωνία και λίγο αργότερα το Ιράν επιτέθηκε σε εμπορικά πλοία στην περιοχή, πυροδοτώντας την αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών που συνεχίζεται έκτοτε.
Η νέα πρόταση προβλέπει την πλήρη επαναλειτουργία και των δύο ναυτιλιακών διαδρομών στα Στενά του Ορμούζ: της νότιας, μέσω των υδάτων του Ομάν χωρίς ιρανικές επιθέσεις, και της βόρειας, μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων χωρίς αμερικανικό αποκλεισμό. Κατά τη διάρκεια της δεκαήμερης εκεχειρίας οι δύο πλευρές θα διαπραγματεύονταν μια μόνιμη συμφωνία για τη διέλευση των πλοίων. Μία από τις προτάσεις προβλέπει ότι το Ιράν θα μπορούσε να εισπράττει εύλογα τέλη για υπηρεσίες ναυτικής ασφάλειας, προστασίας του περιβάλλοντος και άλλες παρεχόμενες υπηρεσίες, κατά το πρότυπο των Στενών της Μαλάκκα, όπου Μαλαισία, Ινδονησία και Σιγκαπούρη χρεώνουν συγκεκριμένες υπηρεσίες αντί για γενικό τέλος διέλευσης. Μια δεύτερη ιδέα προβλέπει τη δημιουργία κοινού ταμείου υπό τη συμμετοχή του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού. Στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός του Κατάρ Μοχάμεντ μπιν Αμπντούλραχμάν Αλ Θάνι, ο ειδικός απεσταλμένος του Κατάρ Άλι Αλ-Θαουάντι, ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν Άσιμ Μουνίρ, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπαντρ Αμπντελάτι και ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι.
Περιφερειακές πηγές αναφέρουν ότι η προσπάθεια για εκεχειρία είχε αποκτήσει δυναμική το Σάββατο, πριν από ιρανική πυραυλική επίθεση στην Ιορδανία που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον δύο Αμερικανούς στρατιώτες και οδήγησε την Ουάσινγκτον σε πιο σκληρή στάση. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται, αλλά τόνισε ότι ο Τραμπ δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη τα αντίποινα. «Ο πρόεδρος είναι επικεντρωμένος στο να κάνει το Ιράν να πληρώσει για τις παραβιάσεις του Μνημονίου Συνεννόησης και για τις συνεχιζόμενες τρομοκρατικές του ενέργειες στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «θα κάνει επίσης το Ιράν να πληρώσει για τους πρόσφατους θανάτους Αμερικανών στρατιωτών» και ότι τα συντριπτικά πλήγματα θα συνεχιστούν έως ότου ο ίδιος αποφασίσει διαφορετικά.
Από την πλευρά του Ιράν, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ επιβεβαίωσε ότι οι μεσολαβητές εργάζονται για την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης, διευκρινίζοντας ότι η Τεχεράνη έχει λάβει τις προτάσεις που της μεταφέρθηκαν, χωρίς όμως να αποκαλύψει τις λεπτομέρειές τους. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν θα συνεχίσουν να «απαντούν με δύναμη και να συντρίβουν την πηγή της αμερικανικής επιθετικότητας».
Παραμένει πάντως ασαφές εάν ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ενημερωθεί πλήρως για το περιεχόμενο της πρότασης ή εάν θα αποδεχόταν μια ακόμη προσωρινή εκεχειρία χωρίς σαφή προοπτική μόνιμης διευθέτησης. Ο ίδιος έχει εκφράσει έντονη απογοήτευση προς την Τεχεράνη μετά την κατάρρευση της προηγούμενης εκεχειρίας, χαρακτηρίζοντας τους ηγέτες του Ιράν «άρρωστους ανθρώπους» και απορρίπτοντας νέες διαπραγματεύσεις ως «χάσιμο χρόνου». Σύμφωνα με περιφερειακή πηγή, ο Λευκός Οίκος ενδέχεται να συνεχίσει για αρκετές ακόμη ημέρες τους βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν, προτού εξετάσει σοβαρά την πρόταση εκεχειρίας. «Προσπαθούμε να καταλήξουμε σε μια βιώσιμη λύση», δήλωσε χαρακτηριστικά μία από τις περιφερειακές πηγές. «Οι Ιρανοί δεν μπορούν να υπαγορεύσουν τους όρους, αλλά ούτε μπορούν να αγνοηθούν».
