Νέα εξέταση αίματος προβλέπει τον κίνδυνο για Αλτσχάιμερ. Γιατί ωστόσο χρειάζεται ακόμη προσοχή
Μια νέα εξέταση αίματος που ανιχνεύει έναν βιοδείκτη που ονομάζεται p-tau217 μπορεί στο μέλλον να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν ανθρώπους που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν άνοια και νόσο Αλτσχάιμερ, ακόμη και πολλά χρόνια πριν παρουσιαστούν προβλήματα μνήμης.
Σύμφωνα με νέα μελέτη, ηλικιωμένοι άνθρωποι που θεωρούνταν γνωστικά υγιείς αλλά είχαν υψηλά επίπεδα του συγκεκριμένου βιοδείκτη στο αίμα τους είχαν περίπου 38% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν πρώιμα σημάδια άνοιας μέσα σε πέντε χρόνια. Σε βάθος δεκαετίας, ο κίνδυνος ήταν ακόμη υψηλότερος, φτάνοντας το 78%, αν και οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα δεδομένα για τη μεγαλύτερη περίοδο χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση.
«Αυτό που μας δείχνει η έρευνα είναι ότι στο μέλλον μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις εξετάσεις p-tau217 για να κατανοούμε τον ατομικό κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης κάθε ανθρώπου», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης Ρέιτσελ Μπάκλεϊ, αναπληρώτρια καθηγήτρια νευρολογίας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ.
Από τις δύσκολες εξετάσεις σε ένα απλό τεστ αίματος
Μέχρι σήμερα, η διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ βασιζόταν συχνά σε πιο ακριβές και επεμβατικές εξετάσεις, όπως οι τομογραφίες PET εγκεφάλου ή η οσφυονωτιαία παρακέντηση.
Οι νέες εξετάσεις αίματος που μετρούν τα επίπεδα της φωσφορυλιωμένης πρωτεΐνης tau 217 (p-tau217) φαίνεται ότι μπορούν να προβλέψουν με μεγάλη ακρίβεια τη συσσώρευση των πλακών β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, οι οποίες συνδέονται με την ανάπτυξη της νόσου.
Οι πλάκες αυτές προκαλούν φλεγμονή και διαταράσσουν την επικοινωνία ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα. Μπορούν να αρχίσουν να συσσωρεύονται στον εγκέφαλο δεκαετίες πριν εμφανιστούν τα πρώτα προβλήματα μνήμης, ακόμη και από την ηλικία των 30 ή 40 ετών.
Πώς ξεκινά η διαδικασία του Αλτσχάιμερ
Καθώς αυξάνονται τα επίπεδα του β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, μια άλλη πρωτεΐνη, η tau, αρχίζει να δημιουργεί «μπερδέματα» μέσα στα εγκεφαλικά κύτταρα.
Αυτές οι συσσωρεύσεις καταστρέφουν τους νευρώνες, οδηγώντας σταδιακά σε απώλεια εγκεφαλικών λειτουργιών.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η παρουσία αυτών των πρωτεϊνών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα εμφανίσει άνοια. Δεν εξελίσσονται όλοι όσοι έχουν υψηλά επίπεδα αμυλοειδούς σε νόσο Αλτσχάιμερ.
«Όταν όμως ένα πρώιμο στάδιο της πρωτεΐνης tau συνδυάζεται με πολύ υψηλά επίπεδα αμυλοειδούς, φαίνεται ότι το αμυλοειδές είναι αυτό που πυροδοτεί την εξάπλωση της ασθένειας στον εγκέφαλο», εξήγησε η Μπάκλεϊ.
Οι γιατροί προειδοποιούν ότι το τεστ δεν είναι ακόμη διάγνωση
Παρά την αισιοδοξία, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι εξετάσεις αίματος δεν μπορούν ακόμη να χρησιμοποιούνται μόνες τους για διάγνωση.
Ο δρ. Ρίτσαρντ Άιζακσον, ερευνητής στην πρόληψη του Αλτσχάιμερ, σημείωσε ότι ένα μόνο τεστ μπορεί να δώσει παραπλανητικά αποτελέσματα.
«Δεν θα ζητούσα ποτέ ένα τεστ p-tau217 μόνο του. Δείχνει μόνο ένα μικρό μέρος μιας πολύ πιο σύνθετης βιολογικής εικόνας», ανέφερε.
Παράγοντες όπως μια λοίμωξη ή προβλήματα στη λειτουργία των νεφρών μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα τεστ αίματος πρέπει να συνδυάζονται με εξετάσεις μνήμης, ιατρικό ιστορικό και αξιολόγηση άλλων πιθανών αιτιών γνωστικής εξασθένησης.
Η πρόληψη μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης πώς οι εξετάσεις αυτές μπορούν να βοηθήσουν στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας αλλαγών στον τρόπο ζωής.
Η σωστή διατροφή, η άσκηση, ο καλός ύπνος, η κοινωνική δραστηριότητα και ο έλεγχος παραγόντων όπως η χοληστερίνη και το σάκχαρο έχουν συνδεθεί με χαμηλότερα επίπεδα αμυλοειδούς και tau.
Σύμφωνα με ειδικούς, έως και 45% των περιπτώσεων άνοιας μπορεί να προληφθούν ή να καθυστερήσουν μέσω παρεμβάσεων στον τρόπο ζωής, όπως η σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή και η αντιμετώπιση καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου.
Ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο, αλλά όχι ακόμη έτοιμο για όλους
Η νέα έρευνα βασίστηκε στην επανεξέταση στοιχείων από έξι μεγάλες μελέτες σε Αυστραλία, Βόρεια Αμερική και Ιαπωνία, στις οποίες συμμετείχαν σχεδόν 2.700 ηλικιωμένοι χωρίς συμπτώματα γνωστικής έκπτωσης.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες πριν το τεστ χρησιμοποιηθεί ευρέως στον γενικό πληθυσμό.
«Δεν προτείνουμε ακόμη στους ανθρώπους να ζητούν μόνοι τους ένα τεστ p-tau217», είπε η Μπάκλεϊ. «Όμως ελπίζω ότι στο πολύ κοντινό μέλλον αυτή η πραγματικότητα θα αλλάξει».
Πηγή: CNN
