Η Moody’s, λίγα εικοσιτετράωρα μετά το τέλος της Συνόδου στο ΝΑΤΟ και αφού είχε αποφευχθεί ένα πιθανό φιάσκο όπως αρκετοί φοβόντουσαν, ήρθε να υπενθυμίσει ότι τα δύσκολα βρίσκονται μπροστά. Σε έκθεσή της προειδοποίησε ότι η σταδιακή αποδέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών από την ασφάλεια της Ευρώπης αποτελεί αρνητική εξέλιξη για την πιστοληπτική θέση των ευρωπαϊκών κρατών.
Η διατύπωση αυτή πρακτικά σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις ενδέχεται στο μέλλον να δυσκολεύονται περισσότερο να πετυχαίνουν τους δημοσιονομικούς στόχους τους αφού, χωρίς την αμερικανική ομπρέλα ασφάλειας, θα χρειαστούν περισσότερους πόρους για την άμυνα. Η Moody’s διευκρίνισε ότι η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί η μετάβαση τα επόμενα χρόνια. Ο διεθνής οίκος αξιολόγησης, χωρίς να προχωρήσει σε κάποια υποβάθμιση, έθεσε το ζήτημα της αλλαγής του καταμερισμού των ευθυνών στο ΝΑΤΟ ως πιθανό δημοσιονομικό κίνδυνο για την Ευρώπη.
Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ την περασμένη εβδομάδα, τα 32 μέλη της Συμμαχίας συμφώνησαν να μεταφέρουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ευρωπαϊκή άμυνα από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς τους Ευρωπαίους συμμάχους. Η συζήτηση βέβαια έχει ξεκινήσει καιρό τώρα και έχει ενταθεί από τη δεύτερη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές. Με αυτήν την έκθεση, απλώς η Moody’s χτύπησε το καμπανάκι ότι πίσω από όλα αυτά βρίσκεται ένας προϋπολογισμός, ο οποίος πρέπει να χρηματοδοτηθεί.
Εδώ βρίσκεται το βασικό πρόβλημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πολιτική βούληση για περισσότερες δαπάνες αποτελεί μία μόνο πλευρά της εξίσωσης. Η άλλη αφορά στο ποιος πληρώνει. Η Γερμανία διαθέτει σαφώς μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο από τη Γαλλία ή την Ιταλία, ενώ χώρες της ανατολικής Ευρώπης ή η Ελλάδα και η Κύπρος αντιμετωπίζουν υψηλότερη στρατιωτική απειλή, αλλά μικρότερη παραγωγική βάση.
Παράλληλα, οι στρατιωτικές δαπάνες δεν μετατρέπονται αναγκαστικά σε ανάπτυξη. Έρευνες του ΟΟΣΑ και μοντέλα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εκτιμούν ότι το αναπτυξιακό τους αποτέλεσμα παραμένει τελικά σχετικά περιορισμένο, παρά για τα περί αντιθέτου που συχνά υπόσχεται η ηγεσία της ΕΕ. Σε χώρες που εισάγουν μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους, ένα σημαντικό τμήμα της δαπάνης φεύγει προς το εξωτερικό, ενώ το δημόσιο αναλαμβάνει το χρέος και τους τόκους. Η Πολωνία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μεγάλη αύξηση του αμυντικού της προϋπολογισμού είχε περιορισμένη επίδραση στην εγχώρια οικονομία λόγω της υψηλής εξάρτησης από εισαγωγές.
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας χρειάζεται, συνεπώς, και δημοσιονομική στρατηγική. Κοινός δανεισμός, συντονισμένες προμήθειες, κοινή έρευνα και ισχυρότερη ευρωπαϊκήπαραγωγή μπορούν να περιορίσουν το κόστος και τις εθνικές ανισότητες. Χρειάζεται επίσης σαφής διάκριση ανάμεσα στις αναγκαίες επενδύσεις και στην απλή συσσώρευση ακριβών οπλικών συστημάτων.
Η Ευρώπη δύσκολα θα αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία, αν η προσπάθεια οδηγήσει τα πιο ευάλωτα κράτη σε ακριβότερο δανεισμό, περικοπές κοινωνικών δαπανών και νέα εξάρτηση από εισαγόμενα όπλα. Ένας ενιαίος στόχος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα μπορούσε δυνητικά να κατανείμει τα βάρη εντός ΕΕ. Μπορεί η ασφάλεια να απαιτεί στρατιωτική ισχύ, την ίδια ώρα όμως απαιτεί παράλληλα και οικονομίες ικανές να τη χρηματοδοτούν σε βάθος χρόνου.
