Τι προβλέπει η ιστορική συμφωνία Τραμπ και Σαουδικής Αραβίας για τα πυρηνικά

Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο διεθνών ανησυχιών, καθώς οι ΗΠΑ σκληραίνουν τη στάση τους απέναντι στο Ιράν, ενώ παράλληλα προχωρούν σε μια συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία που προκαλεί ερωτήματα για τη μελλοντική ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι κάθε νέα επίθεση του Ιράν εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ θα έχει άμεση αμερικανική απάντηση, με πλήγματα σε κρίσιμες ιρανικές υποδομές.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα καταστρέφουν «μία γέφυρα ή έναν σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας» κάθε φορά που η Τεχεράνη θα επιτίθεται σε πλοία με πυραύλους, ρουκέτες, drones ή άλλα όπλα.

Όπως ανέφερε, οι στόχοι θα μπορούσαν να βρίσκονται ακόμη και κοντά ή μέσα στην πρωτεύουσα του Ιράν, την Τεχεράνη, αυξάνοντας περαιτέρω την ένταση ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, η οποία θα μπορούσε να επιτρέψει στο βασίλειο να εμπλουτίζει πυρηνικά καύσιμα για ειρηνικούς σκοπούς.

Η συμφωνία, διάρκειας 30 ετών, προβλέπει τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών στην ανάπτυξη του σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος, με παροχή τεχνογνωσίας και τεχνολογίας.

Ωστόσο, η δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου από τη Σαουδική Αραβία προκαλεί ανησυχία, καθώς η ίδια τεχνολογία μπορεί θεωρητικά να χρησιμοποιηθεί και για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.

Σε αντίθεση με προηγούμενες συμφωνίες, όπως αυτή των ΗΠΑ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ριάντ δεν θα υποχρεωθεί να υιοθετήσει πλήρως το αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Η συμφωνία προβλέπει ένα ξεχωριστό σύστημα εγγυήσεων μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας, το οποίο θα πρέπει να εγκριθεί από το συμβούλιο διοικητών της IAEA.

Οι φόβοι για μια νέα πυρηνική κούρσα

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή παραμένει ιδιαίτερα ασταθής.

Το Ιράν, βασικός αντίπαλος της Σαουδικής Αραβίας, συνεχίζει το πυρηνικό του πρόγραμμα, υποστηρίζοντας ότι έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς, ενώ διαθέτει ήδη αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.

Παράλληλα, ο Σαουδάραβας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι η χώρα του θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου σε περίπτωση που το Ιράν αποκτήσει αντίστοιχη δυνατότητα.

Η τεχνολογία εμπλουτισμού ουρανίου θεωρείται ένα από τα βασικά βήματα για την παραγωγή υλικού που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πυρηνικά όπλα, γεγονός που κάνει κάθε σχετική συμφωνία ιδιαίτερα ευαίσθητη.

Αντιδράσεις και γεωπολιτικές ισορροπίες

Η πιθανότητα μιας τέτοιας συμφωνίας έχει προκαλέσει προβληματισμό και στο Ισραήλ, το οποίο εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα την πρόσβαση της Σαουδικής Αραβίας σε προηγμένη πυρηνική τεχνολογία.

Παράλληλα, στο αμερικανικό Κογκρέσο αναμένεται να υπάρξουν αντιδράσεις σχετικά με το επίπεδο ελέγχων και διαφάνειας που θα συνοδεύει τη συμφωνία.

Οι δύο κινήσεις της Ουάσινγκτον η αυστηρή προειδοποίηση προς το Ιράν και η πυρηνική συνεργασία με το Ριάντ δημιουργούν ένα νέο περίπλοκο σκηνικό στη Μέση Ανατολή, όπου η στρατιωτική πίεση και οι στρατηγικές συμμαχίες εξελίσσονται παράλληλα.