Tο ισπανικό μοντέλο στον αθλητισμό είναι παράδειγμα προς μίμηση, καθώς η Ιβηρική χώρα αναδεικνύει πρωταθλητές σχεδόν σε όλα τα σπορ. Αυτή η διαρκή… παραγωγή πρωταθλητών είναι απόρροια ενός δομημένου αθλητικού μοντέλου που ξεκίνησε να υλοποιείται στην Ισπανία πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης το 1992 και έκτοτε δεν μπήκε χέρι πολιτικού ή αθλητικού παράγοντα να το αλλάξει. Οι «φούριας ρόχας» μόνο στο ποδόσφαιρο έχουν κατακτήσει δύο Παγκόσμια Κύπελλα (2010, 2026) και τρία Euro (2008, 2012, 2024), επιβεβαιώνοντας πως την τελευταία 200ετία είναι η κορυφαία ομάδα στον πλανήτη.
Τι έκαναν οι Ισπανοί; Το 1988 δημιούργησαν το πρόγραμμα ADO (Asociación de Deportes Olímpicos) για να υποστηρίζει οικονομικά και οργανωτικά τους αθλητές υψηλού επιπέδου που προετοιμάζονται για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το πρόγραμμα μεταξύ άλλων: α) Παρέχει υποτροφίες και οικονομική ενίσχυση σε κορυφαίους αθλητές, β) Χρηματοδοτεί την προετοιμασία, τις προπονήσεις, τον εξοπλισμό και τη συμμετοχή σε διεθνείς διοργανώσεις, γ) Υποστηρίζει επίσης προπονητές και ομοσπονδίες σε ορισμένες περιπτώσεις και δ) Χρηματοδοτείται μέσω συνεργασίας του ισπανικού κράτους, της Ισπανικής Ολυμπιακής Επιτροπής και ιδιωτικών χορηγών.
Επιπλέον, δημιουργήθηκαν τα Κέντρα Υψηλής Απόδοσης (CAR), όπως το Sant Cugat (Βαρκελώνη), στα οποία συγκεντρώνονται τα κορυφαία ταλέντα όλης της χώρας, προκειμένου να τους παρέχεται υψηλού επιπέδου αθλητική, επιστημονική και εκπαιδευτική υποστήριξη. Το CAR Sant Cugat θεωρείται από τα κορυφαία κέντρα υψηλής απόδοσης στην Ευρώπη. Η έκταση του είναι περίπου 180.000 τ.μ. και διαθέτει περισσότερους από 200 ειδικούς στους τομείς: αθλητιατρικής, φυσιολογίας, βιομηχανικής, φυσικοθεραπείας, αθλητικής ψυχολογίας, προπονητικής. Περιλαμβάνει: δύο στάδια στίβου (κλειστό και ανοικτό), ολυμπιακή πισίνα, εγκαταστάσεις αναρρίχησης, γήπεδα τένις, αίθουσες για πολεμικές τέχνες και γυμναστική. Διαθέτει σχολείο και λύκειο μέσα στο συγκρότημα, ώστε οι νεαροί αθλητές να συνεχίζουν κανονικά την εκπαίδευσή τους. Η εστία φιλοξενεί περίπου 273 αθλητές. Η σύγκριση με την χώρα μας είναι κυριολεκτικά αποκαρδιωτική, καθώς από τότε που έκλεισαν οι εγκαταστάσεις στον Άγιο Κοσμά υπάρχει σοβαρό έλλειμμα χώρων για την προετοιμασία των αθλητών μας.
Φιλοσοφία ανάπτυξης ταλέντων
Στο ποδόσφαιρο λειτουργεί το μοντέλο ακαδημιών cantera, στο οποίο εξελίσσονται οι νεαροί ποδοσφαιριστές. Δεν αφορά απλά μία ακαδημία, αλλά μια ολοκληρωμένη φιλοσοφία ανάπτυξης ταλέντων. Τα βασικά χαρακτηριστικά του μοντέλου cantera είναι τα εξής:
- Ενιαία αγωνιστική φιλοσοφία: Όλες οι ηλικιακές ομάδες ακολουθούν κοινό τρόπο παιχνιδιού, οι ίδιες αρχές τακτικής, τεχνικής και συμπεριφοράς εφαρμόζονται από τις μικρές ηλικίες έως την πρώτη ομάδα και με αυτό τον τρόπο η μετάβαση ενός ποδοσφαιριστή στην επαγγελματική ομάδα γίνεται ομαλά.
- Μακροχρόνια ανάπτυξη αθλητή: Η έμφαση δίνεται στη σταδιακή εξέλιξη και όχι στις νίκες των παιδικών πρωταθλημάτων και η αξιολόγηση βασίζεται στην ατομική πρόοδο και όχι αποκλειστικά στο αποτέλεσμα.
- Τοπική ανίχνευση ταλέντων: Οι περισσότερες ακαδημίες διαθέτουν εκτεταμένο δίκτυο συνεργαζόμενων συλλόγων και σκάουτινγκ και η ανάπτυξη παικτών από την τοπική κοινωνία θεωρείται βασικό στοιχείο της ταυτότητας του συλλόγου.
- Ολιστική εκπαίδευση: Παράλληλα με την ποδοσφαιρική εκπαίδευση παρέχονται: σχολική υποστήριξη, ψυχολογική υποστήριξη, διατροφική καθοδήγηση, ανάπτυξη αξιών όπως η συνεργασία, η πειθαρχία και ο σεβασμός.
- Διεπιστημονική υποστήριξη: Οι αθλητές υποστηρίζονται από: προπονητές, γυμναστές, αθλητίατρους, φυσικοθεραπευτές, ψυχολόγους, αναλυτές απόδοσης.
- Διαδρομή προς την πρώτη ομάδα: Το μοντέλο προβλέπει διαδοχικά στάδια: ακαδημίες, ομάδες υποδομής, ομάδα Β’, πρώτη ομάδα.
Στοιχείο σοκ
Ακαδημίες λειτουργούν και στο ελληνικό ποδόσφαιρο, αλλά οι παίκτες που προωθούνται στις πρώτες ομάδες είναι ελάχιστοι. Για τον λόγο αυτό ο Έλληνας ποδοσφαιριστής είναι κυριολεκτικά «είδος» υπό εξαφάνιση. Το συγκεκριμένο πρόβλημα ο πρόεδρος της ΕΠΟ Μάκης Γκαγκάτσης το έθιξε στην κλήρωση του νέου πρωταθλήματος της Super League 2026/27, τονίζοντας τη σημασία που έχει για το ελληνικό ποδόσφαιρο, να δοθεί περισσότερος χρόνος στους νεαρούς Έλληνες ποδοσφαιριστές.
Ένα στοιχείο που σοκάρει είναι ότι η Super League βρίσκεται στην τελευταία θέση στην αξιοποίηση ποδοσφαιριστών Κ21, όπως ανέφερε στην ομιλία του ο Μ. Γκαγκάτσης, ο οποίος πρόσθεσε: «Στο Κύπελλο προσπαθούμε να επιβάλλουμε τη χρησιμοποίηση νεαρών ποδοσφαιριστών. Να σκεφτούμε να γίνει και στη Super League. Δεν είναι τιμητικό για το ποδόσφαιρό μας. Υπάρχουν νέα παιδιά που θέλουν να παίξουν. Δημιουργεί μια κρίση στο ποδόσφαιρό μας, με αποτέλεσμα οι Εθνικές Ομάδες να μην μπορούν να πετυχαίνουν όσα θα θέλαμε».
Στη προκήρυξη του κυπέλλου αναφέρεται ότι για τη σεζόν 2026-2027, όλες οι ομάδες που συμμετέχουν στη διοργάνωση θα πρέπει να έχουν στην ενδεκάδα δύο ποδοσφαιριστές με δικαίωμα συμμετοχής στις ελληνικές εθνικές ομάδες, γεννημένους από την 1η Ιανουαρίου 2004 και μετά. Οι δύο ποδοσφαιριστές θα πρέπει να αγωνίζονται σε όλη τη διάρκεια του αγώνα και της παράτασης. Αν αντικατασταθούν, οι αλλαγές θα πρέπει επίσης να πληρούν το ίδιο ηλικιακό κριτήριο. Κάτι αντίστοιχο πρέπει να γίνει και στη Super League, αλλά οι πρόεδροι των ΠΑΕ δεν το συζητούν καν.
ΠΑΟΚ
Τη νέα χρονιά ενδέχεται να «ελληνοποιηθεί» η ενδεκάδα του ΠΑΟΚ που τα προηγούμενα χρόνια είχε έναν ή δύο Έλληνες. Θέση στην 11άδα διεκδικούν ο τερματοφύλακας Αντώνης Τσιφτσής, οι κεντρικοί αμυντικοί Παντελής Χατζηδιάκος και Γιάννης Μιχαηλίδης που θα τους δούμε σε αρκετά παιχνίδια ως δίδυμο, ο Χρήστος Ζαφειρίου σε ρόλο οκταριού και μπροστά του το αστέρι της ομάδας ο Γιάννης Κωνσταντέλιας. Δεξιά στην επίθεση μπορεί να αγωνιστεί ο Δημήτρης Χατσίδης, αριστερά ο Δημήτρης Πέλκας και στη θέση Νο9 ο Ανέστης Μύθου.
